Passend onderwijs rammelt nog: zorgleerling krijgt niet overal dezelfde begeleiding

Leerlingen met dezelfde geestelijke of lichamelijke beperking krijgen niet in elke regio dezelfde ondersteuning. Dit concludeert de Onderwijsraad ruim twee jaar na de invoering van passend onderwijs. 'Ongewenste ongelijkheid' ligt op de loer.

Rik Kuiper
Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) op bezoek in groep 2 en 3 Beeld anp
Staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs) op bezoek in groep 2 en 3Beeld anp

Doel van het passend onderwijs was om meer zorgleerlingen naar reguliere scholen te laten gaan en het aantal thuiszitters terug te dringen. Regionale samenwerkingsverbanden, waarin schoolbesturen samenwerken, kregen de taak om elke zorgleerling een geschikte onderwijsplek te bieden.

Dat er door de decentralisatie regionale verschillen zijn ontstaan is logisch, stelt de Onderwijsraad nu in een advies aan staatssecretaris Sander Dekker (Onderwijs). 'De vraag is evenwel waar het omslagpunt ligt tussen aanvaardbare verschillen en ongewenste ongelijkheid.'

Als punt van zorg noemt de raad de afwezigheid van uniforme criteria voor de toekenning van ondersteuning. Vóór de invoering van passend onderwijs bestonden er landelijke criteria, waarin vastlag welke kinderen ondersteuning moesten krijgen. Daardoor waren verschillen tussen regio's beperkt. Nu hanteert elk samenwerkingsverband eigen regels.

Onder meer in het mbo - dat een regionale functie heeft - leidt dat tot vreemde situaties. Zo kan het gebeuren dat twee studenten met dezelfde beperking dezelfde opleiding volgen, maar op een verschillende manier worden ondersteund, omdat ze uit een andere gemeente afkomstig zijn. 'Met passend onderwijs is een systeem gecreëerd waarin verschillen snel kunnen toenemen', stelt de raad.

In welke mate dat het geval is, durft de Onderwijsraad niet te zeggen, omdat er geen data beschikbaar zijn die een landelijk beeld geven van het aantal leerlingen dat ondersteuning krijgt en de vorm van ondersteuning die wordt geboden.

'Daardoor kan de vergelijking met de situatie voor de invoering van passend onderwijs slechts zeer beperkt worden gemaakt.' De raad noemt het ontbreken van voldoende informatie 'bezwaarlijk', omdat de overheid eindverantwoordelijk is voor het stelsel van passend onderwijs.

De Algemene Onderwijsbond roept de staatssecretaris op een systeem van basiszorg in te voeren. 'De meeste zorgvragen waarmee we in het onderwijs worden geconfronteerd zijn redelijk algemeen', aldus voorzitter Liesbeth Verheggen.

'Het is dus niet meer dan logisch dat je bij wet vastlegt dat elke school de kennis in huis moet hebben om te kunnen omgaan met dyslexie, of met mildere varianten van autisme. Samenwerkingsverbanden kunnen zich dan concentreren op de verdeling van leerlingen met aan de complexere zorgvragen. Passend onderwijs is dan meteen een stuk overzichtelijker.'

De zorgen van de Onderwijsraad over passend onderwijs

- Er worden nauwelijks data verzameld over individuele leerlingen, hun behoeften en de geboden ondersteuning. Daardoor is evaluatie van het beleid erg lastig.
- De staatssecretaris focust zich heel erg op het terugdringen van het aantal thuiszitters. Passend onderwijs draait om meer dan dat alleen.
- Op regionaal niveau is niet altijd sprake van een dekkend aanbod: niet voor elke behoefte is ook ondersteuning aanwezig.
- Leden van schoolbesturen zitten ook in het bestuur van samenwerkingsverbanden. Er is sprake van conflicterende belangen.
- Er is behoefte aan nieuw ondersteuningsaanbod - tussenvormen tussen regulier en speciaal onderwijs, bijvoorbeeld - maar dat komt niet van de grond.
- Voor leerlingen die ook voor de invoering van passend onderwijs al tussen de wal en het schip vielen, is vaak nog steeds geen geschikt aanbod. Te denken valt aan leerlingen met een autismespectrumstoornis die onderwijs op havo- of vwo-niveau aankunnen.
- Een groot deel van de leerkrachten is nog altijd niet erg positief over passend onderwijs. Ze zien het als een verzwaring van de werklast.
- Op circa de helft van de lerarenopleidingen is onvoldoende aandacht voor de vaardigheden die nodig zijn om passend onderwijs te kunnen bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden