Passend onderwijs moet hervormd

Alle partijen hebben er belang bij om het etiket 'zorgleerling' op kinderen te plakken, omdat daarmee extra geld te regelen is. Voor de kinderen zelf is het vaak niet goed.

'Korten op kwetsbare kinderen treft ons allemaal' schreven vier raadsleden van PvdA, SP, D66 en GroenLinks (Opinie & Debat, 26 februari). Kinderen zullen zelfs 'noodgedwongen thuis zitten' en hun 'ontwikkelingskansen worden beperkt'. Dezelfde boodschap verkondigden die partijen op verkiezingsdebatten en manifestaties. Deze raadsleden gaan voorbij aan de problemen in het passend onderwijs, dragen zelf geen oplossingen aan en geven een eenzijdig beeld van de hervormingen.


Ten eerste: het kabinet bezuinigt grosso modo niet op onderwijs. De maatregelen voor het 'passend onderwijs' zijn een ombuiging van 300 miljoen, die gecompenseerd wordt met investeringen op scholen. Inclusief basisbekostiging blijft 3,4 miljard beschikbaar voor zorgleerlingen, het niveau van vijf jaar geleden. Was toen ook sprake van een ontstellend nachtmerriescenario? Nee.


Ten tweede: het huidige stelsel is niet houdbaar. Bij invoering van de rugzakfinanciering voor kinderen met leer- en gedragsproblemen en jonggehandicapten in 2003 was de verwachting dat het aantal leerlingen met indicering voor 'zware' zorg zou stabiliseren. Dat blijkt onterecht: het aantal zorgleerlingen is sindsdien met 65 procent gestegen, zonder aanwijsbare medische oorzaak.


Inmiddels is er 'iets mis' met ruim 10 procent van de leerlingen in het primair onderwijs, en bijna 20 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs. Bijna twee keer zoveel als in de landen om ons heen.


Dat doet bijna denken aan de vraag van de Amerikaanse ambassadeur Cynthia Schneider ruim tien jaar geleden toen ze hoorde dat er bijna een miljoen mensen in de WAO zaten: of er onlangs soms een burgeroorlog in Nederland had gewoed.


Er zit een perverse prikkel in het systeem: alle partijen hebben er financieel belang bij om het etiket 'zorgleerling' op kinderen te plakken, omdat daarmee extra geld te regelen is. Behalve, in veel gevallen, de kinderen zelf. Natuurlijk moeten kinderen met een lichamelijke of geestelijke handicap zo goed mogelijke hulp krijgen. Maar niet ieder kind met een gedragsprobleem heeft baat bij het etiket zorgleerling, en voor niet ieder kind is het goed om in het speciaal onderwijs te worden geplaatst.


Daarom wordt in het nieuwe stelsel het indicatiestelsel aangepast, zodat niet meer vanuit Den haag wordt verteld wordt hóe een kind moet worden geholpen - alleen dát het wordt geholpen. Hoe, dat kunnen deskundigen samen met de ouders en scholen het beste lokaal bepalen.


Ten derde: Ondanks de hoge uitgaven en stelselmatig overschreden budgetten, zitten veel kinderen langdurig thuis, werken hulpverleners vaak langs elkaar heen, en worden ouders van het kastje naar de muur gestuurd. Gemiddeld wordt een kind pas bij de zesde school aangenomen!


Om dat te verbeteren introduceert het kabinet een zorgplicht. Dat betekent dat de school binnen acht weken een passende plek moet vinden, hetzij op school, hetzij binnen de regionale samenwerkingsverbanden tussen reguliere en speciale scholen. Door samen te werken kunnen die meer gespecialiseerde begeleiding aantrekken dan als afzonderlijke school.


Ten vierde: We moeten er niet omheen draaien, dat hervormingen en bezuinigingen altijd mensen treffen. Wel heeft het CDA een motie ingediend om scholen in het speciaal onderwijs langer de tijd te geven om zich voor te bereiden op het nieuwe stelsel. Die is aangenomen. In het nieuwe stelsel krijgen scholen en leraren juist meer vrijheid over de besteding. Het geld wordt daarom juist meer ingezet in de klas, en niet daarbuiten, zoals nu.


Ten vijfde: inmiddels is duidelijk dat sommige bestuurders in het speciaal onderwijs ruim 250.000 euro per jaar verdienen. Dat kan best minder, zonder dat het onderwijs instort.


Het CDA staat pal voor goed onderwijs. Protestmanifestaties zoals die op een Amsterdams beursplein zijn het goed recht van oppositiepartijen.


Maar ik heb de PvdA, GroenLinks, SP en D66 nog niet kunnen betrappen op eigen ideeën om de problemen op te lossen.


De hervormingen van het passend onderwijs zijn financieel prudent en zullen de zorg voor onze kinderen juist verbeteren. Dat is inderdaad goed voor iedereen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden