Paspoorten, ruzie en Afghanistan: de vorige vier kabinetten redden het niet

Afgelopen zaterdag mislukte het Catshuisberaad, vandaag werd bekend dat premier Rutte bij koningin Beatrix het ontslag van zijn kabinet heeft aangeboden aanbieden. Het kabinet-Rutte wordt daarmee het vijfde kabinet op rij dat de termijn van vier jaar niet volmaakt. Een overzicht.

Koningin Beatrix schudt premier Balkenende de hand.Beeld ANP

Kok II
Het kabinet Kok II, ook wel het Tweede Paarse kabinet genoemd, regeerde van 3 augustus 1998 tot 22 juli 2002. Onder leiding van premier Wim Kok sloten de PvdA, VVD en D66 een regeerakkoord. De economie draaide nog op volle kracht en onderhandelingen over vergaande bezuinigingen waren dan ook niet aan de orde. Er leek eigenlijk geen vuiltje aan de lucht om de volle bestuurstermijn tot een goed einde te brengen. Tot het verschijnen van een NIOD-rapport over de val van de Bosnische enclave Srebrenica op 11 juli 1995. Daarbij werden naar schatting 8000 moslimmannen en -jongens door de troepen van de Servische generaal Mladic vermoord. Srebrenica stond op dat moment onder bescherming van het Nederlandse VN-bataljon Dutchbat, en Kok was destijds premier van zijn eerste kabinet. De PvdA'er trok zijn conclusies en trad af.

Oud-premier Wim Kok.Beeld anp

Balkenende I
Kok II werd na nieuwe verkiezingen opgevolgd door het kabinet Balkenende-I, dat gevormd werd door het CDA, de VVD en nieuwkomer LPF. Acht uur na het beëdigen van het kabinet moest een eerste LPF'er aftreden wegens betrokkenheid bij de volksmilitie van Desi Bouterse in Suriname. Het was het begin van het razendsnelle einde. Dagelijks verschenen LPF'ers in de media met naar het leek onhaalbare ideeën en plannen. Ook voerden LPF-ministers Eduard Bomhoff en Herman Heinsbroek openlijk ruzie. VVD'er Gerrit Zalm en CDA'er Maxime Verhagen trokken uiteindelijk op 16 oktober 2002 de stekker uit het kabinet, dat op dat moment slechts 87 dagen in functie was.

Leden van de LPF worden voor de eerste keer verwelkomd in de Tweede Kamer.Beeld ANP

Balkenende II
Op 27 mei 2003 trad Jan Peter Balkenende opnieuw aan als minister-president. Dit keer regeerde zijn CDA met de VVD en D66. Een tv-uitzending van Zembla kondigde voor dit kabinet het begin van het einde aan. Zembla deed namelijk onderzoek naar het paspoort van toenmalid VVD-kamerlid Ayaan Hirsi Ali. Ali zou bij haar naturalisatieverzoek gelogen hebben. Minister Verdonk van Integratie besloot op basis van de uitzending en eigen onderzoek dat Ali haar paspoort diende in te leveren. D66 vond dit onterecht en trok de steun in het kabinet in. Op 30 juni 2006 stond Balkenende opnieuw met een ontslagverzoek bij de koningin.

Ayaan Hirsi Ali.Beeld afp


Balkende III
Daarop nam het zogenaamde rompkabinet Balkenende III van CDA en VVD het dagelijkse bestuur over, in afwachting van nieuwe verkiezingen en een nieuw volwaardig kabinet.

Balkenende IV
Dat kwam er op 22 februari 2007. Dit maal stuurde premier Balkenende een kabinet aan gevormd door het CDA, de PvdA en de CU. Dit keer zou het de zogenaamde opbouwmissie in Afghanistan zijn die de regering deed vallen. De missie in de Afghaanse provincie Uruzgan zou aanvankelijk tot en met 2010 de steun van het Nederlandse leger krijgen. Toen er sprake was van een mogelijke verlenging van de missie, weigerde de PvdA daarmee akkoord te gaan. De spanning binnen de regering werd nog verhoogd toen de NAVO met een officieel verzoek aan Nederland kwam tot verlenging van de missie. Bronnen rondom de PvdA maakten gewag van een sluwe actie van Maxime Verhagen om de PvdA op de knieën te dwingen. Dat gebeurde niet. Balkenende kon op 20 februari 2010 opnieuw naar de koningin.

Nederlandse militairen vertrekken naar Uruzgan.Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden