Pas ver in volgende eeuw zal er gras groeien op terrein van voormalige kerncentrale Langzame ontmanteling scheelt veel geld

Op het nu door hoog prikkeldraad omgeven terrein van de kerncentrale in Dodewaard, langs de Waal, zal ooit weer gras groeien, is de inzet van eigenaar Sep, de gezamenlijke elektriciteitsbedrijven....

Van onze verslaggever

Broer Scholtens

AMSTERDAM

Dat lange wachten is nodig om geld te besparen. Een gas- of kolengestookte elektriciteitscentrale is binnen een paar jaar af te breken. Na egalisatie van het terrein kan gras worden ingezaaid, en vervolgens kunnen er koeien grazen.

Bij een kerncentrale verloopt dat volledig anders, vanwege de radioactiviteit die zich in de loop der jaren binnen de installatie heeft verzameld. De ontmanteling verloopt daarom in fasen. De eerste stap is de verwijdering van de opgebrande brandstofstaven uit het reactorvat. Die gaan naar waterbassins in de kerncentrale om daar enige jaren af te koelen.

Daarna worden ze afgevoerd, in principe naar een opwerkingsfabriek in Sellafield, waar er plutonium uit wordt gehaald. Zijn de splijtstofstaven verwijderd, dan is meer dan 99 procent van de radioactiviteit weg uit de centrale. De resterende 1 procent concentreert zich in het stalen reactorvat en het omringende betonnen schild.

In de eerste fase van de ontmanteling worden ook de koelsystemen afgekoppeld en worden talloze pijpen gereinigd en dichtgemaakt. Deze fase gaat naar schatting zeven jaar duren, bij een flinke personeelsbezetting. Het werken met radioactiviteit vereist uiterste zorgvuldigheid, en dat vreet manuren.

In de volgende fase wordt alleen een beperkt aantal systemen in bedrijf gehouden, zoals de ventilatie. Het hek gaat bij wijze van spreken dicht, er komt een bewaker voor de poort, en dan kan het grote wachten beginnen. Zo'n veertig jaar is het beste, heeft de werkgroep Ontmanteling, met daarin vertegenwoordigers van de kerncentrales in Dodewaard en Borssele, vorig jaar nog eens berekend.

Na zo'n lange periode is de radioactiviteit in de kerncentrale de helft minder, door het natuurlijk verval van de talloze radioactieve elementen, met name van enkele hardstralende isotopen van kobalt, ijzer en nikkel.

Daarna kan de echte afbraak, het grovere werk, beginnen. In eerste instantie zullen op afstand bestuurde robots het reactorvat en delen van het omringende betonnen schild in stukken zagen. Dit radioactieve afval wordt in beton verpakt en afgevoerd naar een tijdelijke opslagruimte, een loods van de Covra in Vlissingen. Deze organisatie regelt de opslag van radioactieve stoffen. Deze afbraak gaat nog eens vier jaar duren, schat de werkgroep Ontmanteling.

De kosten van het langdurige ontmantelingsproces, waarvoor de afgelopen jaren voortdurend geld is gereserveerd, worden voor de Dodewaard-centrale geschat op 165 miljoen gulden (voor Borssele 248 miljoen).

Een snelle ontmanteling - in zeven tot tien jaar alles weg - kost bijna twee maal zoveel, berekende de nucleaire werkgroep. Bovendien is bij een snelle ontmanteling de stralingsbelasting voor het personeel bijna twee maal zo hoog als bij een gefaseerde afbraak.

Het maken van nauwkeurige kostenramingen is overigens moeilijk. Zo werden bijvoorbeeld de ontmantelingskosten voor een middelgrote kernreactor in het Duitse Niederaichbach begin jaren tachtig geschat op honderd miljoen gulden; uiteindelijk, na ontmanteling, bleek dat de rekening was opgelopen tot meer dan het drievoudige.

Het betrof hier nota bene een kerncentrale waarin zich nauwelijks nog radioactiviteit had verzameld, vanwege de beperkte bedrijfstijd van (effectief) achttien dagen. De Dodewaard-centrale heeft bijna dertig jaar gedraaid.

De kennis over ontmantelingstechnieken is redelijk beschikbaar, met name in Duitsland, bij bijvoorbeeld de kerncentrales in Lingen en bij Gundremmingen. Ook de Kema, het onderzoeksinstituut van de elektriciteitssector, heeft reeds ervaring opgedaan met de ontmanteling, zij het met twee kleine experimentele kernreactoren.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden