Pas op, pijnlijke vaderlandse geschiedenis in zicht!

Vrij zicht

In 2017 zijn de safe spaces aangekomen in Amsterdam. In november stuurden ruim veertig beoefenaren van de geesteswetenschappen een brief naar het faculteitsbestuur van de Universiteit van Amsterdam. Zij werken sinds kort in het Oost-Indisch Huis, ooit het hoofdkwartier van de Verenigde Oostindische Compagnie. Dat is tegenwoordig geen aanbeveling. Erger is dat de bestuurskamer van de Heeren XVII nog intact is, met fraaie wandplaten van de Oost. Tot voor kort werd daar zomaar, zonder uitleg vergaderd. Een pijnlijke zaak, vond de Diversiteitscommissie van de universiteit. En vonden ook de veertig in hun (in het Engels gestelde) brief. Er moest een bijsluiter komen over de weinig fraaie rol die de VOC heeft gespeeld.

Ik vroeg me af wie op die extra uitleg zat te wachten. J.P. Balkenende was de laatste die positief over de VOC heeft durven spreken en dat is hem niet goed bekomen. Dat was ruim tien jaar geleden. De juiste opvatting is allang dat onze zeehelden en handelaren dieven, slavenhouders en moordenaars waren, ook al is dat maar zeer ten dele waar. De aap bleek al een jaar geleden uit de mouw gekomen, van Remco Raben, hoogleraar koloniale geschiedenis en initiatiefnemer. Hij vertelde in een interview dat Surinamers, Antillianen en Indonesiërs door de commentaarloze VOC-bestuurskamer gekwetst zouden kunnen zijn 'of zich buitengesloten voelen'.

Dit is helemaal de safe spaces-benadering, overgewaaid uit Amerika, die hoort bij het diversiteitsdenken. Raben vond trouwens ook de wetenschap te mannelijk, te wit en te oud. Op de vraag van de interviewer bevestigde hij dat hijzelf onderdeel was van dit probleem. Kostenloze zelfflagellatie, aangezien hij geen aanstalten maakte zijn toga over te doen aan een jonge vrouw van kleur.

Het is eerder gezegd, diversiteit en safe spaces gaan niet samen met diversiteit van opvattingen. Laat de botsing der opvattingen nu tot de kerntaken van de universiteit behoren. Meningsverschillen kunnen kwetsen. Maar pas echt kwetsend is wat deze witte wetenschappers veronderstellen over de tere ziel van Antillianen, Surinamers en Indonesiërs; zij zouden in de stress raken omdat een vergaderzaal niet is voorzien van een niet-pluis-signaal. Pas op, pijnlijke vaderlandse geschiedenis in zicht!

Het fundament van dit soort waarschuwingen omdat allochtonen het niet aankunnen, is betutteling en generalisatie. Diversiteit is niets anders dan ouderwets multiculturalisme met een nieuw sausje. Identiteiten liggen vast en verdienen bescherming, behalve de nationale. Iets anders vinden is niet gewenst. Het standpunt is een dogma geworden - VOC; niet in de haak. Punt. Remco Raben voegde er nog aan toe dat de Universiteit van Amsterdam aan haar stand verplicht is iets aan die VOC-zaal te doen, als rebelse universiteit. Ik zou iets anders denken: een rebelse universiteit heeft helemaal geen Diversiteitscommissie, en zou hooghartig opmerken dat intellectuele vooruitgang en kwetsangst niet samengaan.

J.P. Balkenende was de laatste. Foto anp

Waar kwetsangst toe leidt, hebben we vorige week gezien. Shirin Musa van Femmes for Freedom vertelde op tv over haar affiches van een zoenende, gehoofddoekte moslima en een Joodse jongen met keppeltje. Ze wilde ze na Rotterdam ook in Amsterdam verspreiden. In Rotterdam was het aan de partij Leefbaar van Joost Eerdmans te danken dat deze reclame voor de zelfbeschikking in de liefde kon worden aangeplakt, tegen de wil van de PvdA en de moslimpartij Nida. In de hoofdstad van de homoliefde, de tolerantie en de diversiteit ving Musa bot. Zij had vooral van D66 te horen gekregen dat 'de gemeenschap' dit niet aankon. Weer die betutteling, generalisatie, en die onbeweeglijke multiculti-identeit.

Toen het een relletje werd, ontkende D66 wethouder Kukenheim de weigering in alle toonaarden. Haar had nooit een subsidie-aanvraag bereikt. Een typisch woordvoerders-handigheidje, zei CDA-raadslid Diederik Boomsma, die ik erover belde. Hijzelf had na de zomer met Samira Bouchibti (VVD) bij de collega's van andere partijen gepolst of die voelden voor zo'n affiche-actie als in Rotterdam. Hij kreeg van D66 hetzelfde antwoord als Shirin Musa. De actie was stigmatiserend voor moslima's.

Staatsprijs voor Shirin Musa. Foto Hollandse Hoogte/Jan de Groen

Stel je voor. Twee rechtse partijen nemen het initiatief om de liefde te bevorderen. Uitgerekend de partij van de tolerantie sluit de luiken. Daarna voltrok zich het grote bochtenwringen. Ook D66-fractieleider Reinier van Dantzig was op zoek gegaan naar die subsidie-aanvraag. Niet gevonden! Intussen had Shirin Musa een mailwisseling tussen haar en de gemeente opgediept. Maar het was heus een geweldig initiatief, haastte Van Dantzig zich te verklaren, en waarom diende Musa niet gewoon een nieuwe aanvraag in. Hier zien wij een volksvertegenwoordiger met zijn vingers tussen de deur, minder dan drie maanden voor de gemeenteraadsverkiezingen.

Het liefst zouden ze bij D66 helemaal niks vinden, omdat de diversiteit voorschrijft geen oordeel te vellen over andere culturen. Uiteraard worden traditionele moslims nerveus van een zoenende moslima met een keppeltjesjongen. Volgens de safe spaces-gedachte moet je die mensen niet willen kwetsen. Maar je kunt het onmogelijk liberaal noemen en zoals de kernactiviteit van de universiteit de botsing der geesten is, is die van de politiek keuzes maken. Shirin Musa laat zien dat deze keizers van de tolerantie geen kleren aan hebben. Zo'n vrouw verdient een staatsprijs.

Martin Sommer is politiek commentator van de Volkskrant.

Rebelse universiteit, of niet? Foto anp
Meer over