REPORTAGE

Pas nu is iedereen Charlie

Restaurant La Marine ligt een paar honderd meter van Le Petit Cambodge en Le Carillon, waar vrijdagavond vijftien mensen werden doodgeschoten met kalasjnikovs. Ségolène (26, advocaat), Guillaume (25, ondernemer) en Alix (25, student) drinken er een biertje.

Ségolène, Guillaume en Alix op het terras van Restaurant La Marine, een paar honderd meter van Le Petit Cambodge en Le Carillon.Beeld Bart Koetsier

De terreur sloeg toe in een uitgaansbuurt in het oosten van Parijs, bij gelegenheden die populair zijn onder twintigers en dertigers. 'Het was een aanslag op de jeugd, op de plaatsen waar mensen samen komen om te eten, te drinken, een show te zien', zegt Ségolène. 'Een aanslag op het plezier', zegt Guillaume. 'Maar je moet je niet bang laten maken.' Ze nemen nog een biertje. Omdat de terroristen niet mogen winnen.

De aanslagen hebben de ziel van Parijs getroffen. Omdat Parijzenaars doorgaans kleinbehuisd zijn, gaan ze vaak naar een terras of een restaurant. Door die vanzelfsprekende uithuizigheid straalt Parijs zo'n joie de vivre uit. Precies dat plezier wilden de terroristen vrijdag vernietigen, in een wrede botsing tussen een individualistische jeugd die van het leven wil genieten en een extremistische jeugd 'met een fanatieke minachting van de dood', zoals de socioloog Jacques Le Goff zei.

De vroegere arbeidersbuurten van Oost-Parijs worden tegenwoordig bevolkt door bobo's, de bourgeois bohèmiens, welvarende, goed opgeleide jongeren met een alternatieve levensstijl. Vaak zijn ze links en relatief tolerant ten opzichte van de islam. Juist daarom zijn ze aangevallen door de Islamitische Staat, denkt de jihadexpert Pierre-Jean Luizard. IS wil een burgeroorlog ontketenen en elke brug tussen moslims en niet-moslims vernietigen.

Nu meer geraakt

Op de Place de la République staan een paar honderd mensen rond het grote standbeeld van Marianne, symbool van Frankrijk. Eigenlijk zijn ze hier illegaal: onder de noodtoestand zijn samenscholingen verboden. Het verschil met de aanslagen in januari is enorm: toen stroomde het plein elke avond vol mensen.

Toen was er woede en strijdbaarheid, nu vooral verslagenheid en moedeloosheid. 'We zijn nu meer geraakt', zegt websdesigner Typhanie Champion (23), die een kaarsje bij het beeld van Marianne neerzet. In januari zei iedereen Je suis Charlie, in de betrekkelijk comfortabele wetenschap dat je niets te vrezen had zolang je de profeet niet beledigde of Jood was. De terreur van vrijdag zendt een heel andere boodschap uit: pas nu is iedereen Charlie.

'Als je mensen bang wilt maken, val je het dagelijks leven aan, de normale dingen die je doet: eten, drinken, naar een concert gaan', zegt Benji Bambach (31), een Canadese muzikant die in Parijs woont. Hij staat voor Le Petit Cambodge, waar de rolluiken naar beneden zijn. Le Carillon is met een lint afgezet, in de ruiten zijn de kogelgaten nog zichtbaar. Op het bord bij de deur staat nog happy hour, herinnering aan een avond die zorgeloos begon met goedkoop bier.

Typhanie Champion en Nadhir Ataalah.Beeld Bart Koetsier

Niet meer samen op straat

Verbijsterend dat zo'n sympathieke tent door zulk niets ontziend geweld kan worden getroffen, zegt actrice Marie Saubourg (27). 'Zoiets verwacht je in Bagdad. Maar nu zijn wij kleine westerlingen het slachtoffer. Ik ben niet zo bang om de straat op te gaan, maar ik ben wel bang voor de toekomst. Sinds gisteren heb ik niet zo'n zin meer om kinderen te krijgen', aldus Saubourg.

'Mijn man en ik lopen niet meer samen op straat', zegt een Parisienne die de avond voor de aanslag nog op het terras van Le Carillon zat. 'Want als er iets gebeurt, zijn onze kinderen beide ouders kwijt. 'Maar uiteindelijk houd je dat natuurlijk niet vol, dat besef ik ook wel.'

Benji Bambach en Ruth Skitt.Beeld Bart Koetsier

Het leven zal zijn gewone gang hernemen. Zaterdagavond is het rustig op straat. Veel mensen zijn thuis gebleven, uit angst of omdat ze niet in de stemming waren om uit de gaan. Maar op zondagmiddag zaten de terrassen weer bomvol. Mensen wandelden langs het Canal Saint-Martin, er werd weer volop gelachen en gedronken. Op Place de la République heeft zich nu een flinke menigte verzameld. De matte stemming van zaterdagavond is verdwenen. Mensen scanderen Touche pas la liberté!

'Kom niet aan de vrijheid'. Toch maakt niemand zich illusies. Er is een drempel overschreden, zoals socioloog Le Goff zegt in Le Figaro. Een generatie die in vrede is opgegroeid maakt nu kennis met oorlog. 'Je voelt de oorlog', zegt Simon Silvano (27), medewerker klantenservice. 'Er zullen nieuwe aanslagen komen. De jaren die voor ons liggen, zullen niet de mooiste zijn. Je kunt niets anders doen dan rechtop blijven staan.'

Marie Saubourg en Mathieu Lourdel.Beeld Bart Koetsier
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden