Update

Partijtop GroenLinks stuurt Jolande Sap weg

De partijtop van GroenLinks heeft het vertrouwen opgezegd in Jolande Sap. Sap hield vandaag de eer aan zichzelf toen de vertrouwensbreuk uitlekte via het NRC Handelsblad. In een verklaring schreef ze: 'Nu de partijtop het vertrouwen in mij opzegt, hetgeen ik zeer betreur, zie ik geen andere mogelijkheid dan mijn functie als politiek leider, fractievoorzitter en Kamerlid van GroenLinks neer te leggen.'

Jolande Sap Beeld Julius Schrank, de Volkskrant

De partijtop bestaat uit partijvoorzitter Heleen Weening, fractievoorzitter in de Eerste Kamer Tof Thissen en Europarlementariër Judith Sargentini. Sap behoorde daar ook toe, maar geniet niet meer het vertrouwen van de overige drie. Kort na de verklaring van Sap volgde een verklaring van het partijbestuur, ondertekend door partijvoorzitter Weening.

Het bestuur stelt na 'intensieve gesprekken met betrokkenen' is geconcludeerd 'dat Jolande Sap niet langer het benodigde draagvlak heeft en niet meer in staat is om effectief en gezaghebbend leiding te geven aan de fractie en de partij'. 'Alles overziend was het vertrek van Jolande Sap onvermijdelijk geworden', aldus partijvoorzitter Heleen Weening.

Het nieuws van de vertrouwensbreuk lekte vandaag uit in NRC Handelsblad, waarna Sap haar conclusies trok. Het partijbestuur zegt te betreuren dat 'de zaak niet binnenskamers tot een oplossing heeft kunnen komen die voor iedereen minder schadelijk zou zijn geweest'.

Bij de recente verkiezingen verloor GroenLinks zes van haar tien zetels. Desondanks bleef Sap aan omdat ze naar eigen zeggen veel steun kreeg van leden. Bovendien won ze in juni nog het lijsttrekkersreferendum van uitdager Tofik Dibi met 85 procent van de stemmen. 'Tot de dag van vandaag is mij onduidelijk welke oplossing een overhaast vertrekt biedt', benadrukt Sap in haar verklaring. Ze wilde eerst het interne onderzoek van de partijcommissie afwachten, die momenteel naar de oorzaken van de verkiezingsnederlaag kijkt.

Door het vertrek van Sap komt Linda Voortman in aanmerking voor het Kamerlidmaatschap. Zij stond op nummer vijf van de kandidatenlijst bij de verkiezingen. Maandag beslist de fractie wie het politiek leiderschap van Sap overneemt. Kamerlid Jesse Klaver zei vanmiddag alvast niet beschikbaar te zijn. De belangrijkste kandidaat lijkt nummer twee Bram van Ojik te zijn. De Kamerfractie liet in een verklaring weten dat Sap 'van groot belang is geweest voor GroenLinks'. 'Onder haar leiding boekte onze partij belangrijke resultaten voor een groener en socialer Nederland. De fractie neemt met groot respect afscheid van Jolande.'

Kritiek op partijtop
Partijgenoten uitten vanmiddag harde kritiek op de partijtop. 'Hoe kan je als partij een democratische, sociale en rechtvaardige samenleving propageren als je zo met eigen mensen omgaat?', twitterde oud-Kamerlid Tofik Dibi. Oud-partijleider Femke Halsema noemde het vertrek 'onverdiend'. Later schreef ze op Twitter: 'Zo, 'partijtop', mij hoeven jullie voorlopig niet meer te bellen.' Ook oud-Kamerlid Ineke van Gent richtte haar pijlen op het bestuur: Sap 'stak diverse keren moedig haar nek uit en nu is haar kop eraf gehakt door wispelturige 'partijtop''.

Sap leidde de Tweede Kamerfractie van GroenLinks sinds december 2010, toen ze Femke Halsema opvolgde. De anderhalf jaar die volgde werd een zeer roerige periode die uitmondde in een forse verkiezingsnederlaag. Als kersvers fractieleider nam Sap de moeilijke beslissing steun te verlenen aan de politiemissie in de Afghaanse provincie Kunduz. Binnen de partij waren de meningen over deelname sterk verdeeld. Die verdeeldheid, ook binnen de fractie, werd nooit meer geheel overwonnen.

In het voorjaar koos Sap opnieuw voor samenwerking met de minderheidscoalitie van VVD en CDA. Samen met de andere 'Kunduzpartijen' onderhandelde ze mee over de begroting van 2013. Het kwam haar weer op complimenten en kritiek te staan. Door de kiezer werd ze niet beloond voor het Lenteakkoord. In de aanloop naar de verkiezingen werd Sap openlijk uitgedaagd door fractiegenoot Tofik Dibi. Het lijsttrekkersreferendum dat volgde verliep rommelig. Sap kreeg uiteindelijk de steun van de leden, maar de interne verdeeldheid bleef bestaan. Op 12 september leverde GroenLinks zes van de tien zetels in.

'Sap is en blijft leider'
Kort na de verkiezingen sprak de partijtop nog het vertrouwen in Sap uit. 'Jolande Sap is en blijft de politiek leider van GroenLinks ondanks het tegenvallende resultaat bij de verkiezingen', schreven Weening, Thissen en Sargentini toen. Vervolgens werd een commissie ingesteld onder leiding van Andrée van Es om de verkiezingsnederlaag te onderzoeken. Nu blijkt dat de partijtop de mening al heeft gevormd voordat het onderzoek is afgerond.

Zaterdag vergadert de partijraad, het adviesorgaan waarin alle lokale afdelingen zijn vertegenwoordigd. Het partijbestuur zal hier verantwoording moeten afleggen. Sap heeft laten weten dit weekend niet voor verder commentaar bereikbaar te zijn.

GroenLinks-leider Jolande Sap staat de pers te woord voor aanvang van de fractievergadering van de partij, de dag na de Tweede Kamerverkiezingen. Beeld ANP
In het midden partijvoorzitter Heleen Weening, met naast haar Tofik Dibi en Jolande Sap tijdens het controversiële lijsttrekkersreferendum Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.