Partijstrijd woedt voort in boeken

Vervolg van pagina 1.

Met A walk-on part, waarvan een toneeluitvoering wordt gemaakt, is het derde en laatste deel verschenen. De ex-journalist Mullin, die faam verwierf door zijn succesvolle strijd voor de vrijlating van de onschuldig veroordeelde Guildford Four en Birmingham Six, stond aan de zijlijn van het New Labour-project. Hij koesterde weinig politieke ambities en na een korte periode als onderminister op wat hij het 'Departement van Paperclips' noemde, besloot hij dat zijn roeping die van chroniqueur was. Op ironische wijze - Tony Blair noemt hij afwisselend 'The Man' en 'Our Beloved Leader' - beschrijft hij onder meer hoe de strijd om de macht binnen de partij ten koste ging van zowel het maken van degelijk beleid als het contact met de kiezers.


De vraag is nu wat er ná New Labour komt. Aanvankelijk zag het ernaar uit dat The Project zou worden voortgezet door David Miliband, een vertrouweling van Blair. Na Brown's verkiezingsnederlaag was hij de gedoodverfde kandidaat voor het leiderschap, maar de partij koos uiteindelijk voor zijn vier jaar jongere broer Ed. In hun biografie Ed - the Milibands and the making of a Labour leader schrijven de journalisten Mehdi Hasan en James Macintyre dat David zich te arrogant had gedragen. Het mooiste voorbeeld is dat hij op een regenachtige avond een lift kreeg van een partijgenoot maar dat hij zo druk aan het telefoneren was dat er geen 'hallo' of 'dankjewel' af kon. Bovendien schijnt de oudste Miliband zo iemand te zijn die tijdens borrels over je schouders uitkijkt naar interessantere gesprekspartners.


Deze houding is tekenend voor de arrogantie van de macht ten tijde van New Labour. Ed's Kaïn-achtige broedermoord moest daarmee afrekenen. De jongste Miliband verwierf steun van de traditioneel-linkse dinosaurussen, nieuwe Lagerhuisleden, de vakbeweging en Brown, die 'Little Ed' beschouwt als zijn politieke zoon. Kenmerkend was de reactie van dinosaurus Neil Kinnock: 'We hebben onze partij terug!' Op de oppositiebanken namen vooral adepten van Brown plaats, zoals Balls (Financiën) en diens vrouw Yvette Cooper (Binnenlandse Zaken). De Blairites, voor zover niet vervroegd uit de politiek getreden, zitten op de reservebankjes te wachten tot 'Red Ed' uitglijdt, en genieten heimelijk van de brute manier waarop David Cameron de oppositieleider wekelijks aftroeft tijdens het vragenkwartiertje.


Ed Miliband probeert een einde te maken aan New Labours psychodrama's en wil zich richten op de inhoud. Maar waar staat hij voor? Het gissen naar zijn politieke vergezichten is een nationaal gezelschapsspel geworden. Een jaar geleden blunderde hij door tijdens een partijbijeenkomst een onbeschreven boek uit te delen met de titel 'My political ideas'. Het uit democratische overwegingen geboren idee was dat partijleden beleidsvoorstellen konden opschrijven, maar het werd door de buitenwereld natuurlijk geheel anders opgevat. Ook de biografie geeft geen uitputtend beeld van Miliband's politieke filosofie, behalve dan dat hij begaan is met het milieu, tegen de Irak-oorlog was en Blairs bewondering voor de rijken der aarde niet deelt. Hij lijkt een nieuwe Derde Weg te zoeken, tussen het neoliberale Blairisme en het socialistische Brownisme. Onderwijl probeert hij een beetje afstand te houden van de vakbonden om 'Middle England' niet af te schrikken.


Miliband moet niet alleen voorkomen dat hij deze belangrijke groep kiezers van zich vervreemdt; hij moet ze echt verleiden om Labour weer in het zadel te helpen. In zijn eerste jaar is duidelijk geworden dat hij geen Great Communicator is in de Blair/Clinton-traditie. Hij is vanwege zijn luisterend oor, zijn inspirerende houding en emotionele intelligentie geliefd bij zijn fractiegenoten, maar de klik met de gewone kiezer ontbreekt. Ze zien hem toch te veel als een carrièrepoliticus of eeuwige studentenleider uit het Londense intellectuelenreservaat Hampstead. Een veelzeggend detail in de biografie is dat hij de felrealistische film Fish tank over het leven in een grauwe hoogbouwwijk halverwege uitzette omdat het hem deprimeerde. Het is ook niet iemand met wie je gezellig een biertje gaat drinken, al is het maar omdat hij een geheelonthouder is. Zijn biografen schrijven over de bijeenkomsten van Labours '555-club', waar Balls het liefst over voetbal ouwehoerde of Westminster-gossip uitwisselde, terwijl Miliband alleen over politiek wilde praten.


Hij bezit niet wat Blair de Heineken-factor noemde, het vermogen om een snaar bij sceptische kiezers te raken. Uit de biografie blijkt dat het leven van Miliband volledig in het teken van politiek staat, van de culinair-politieke bijeenkomsten in zijn ouderlijk huis tot het leiderschap van Hare Majesteit's oppositie, de zwaarste baan in de Britse politiek. Terwijl Cameron deze zomer de verzamelde columns van Jeremy Clarkson mee op vakantie nam, sjouwde Miliband zich een hernia aan boeken over leiderschap en de economische crisis. Het kijken naar soaps als Eastenders en Dallas is de enige hobby die in de biografie voorbijkomt. De daarbij opgedane kennis van de vetes tussen J.R., Bobby en Cliff zou hem trouwens wel van pas kunnen komen.


Mehdi Hasan en James Macintyre: Ed - the Milibands and the making of a Labour leader.

Biteback; 240 pagina's, ca € 18,50.


ISBN 978 1 8495 4102 2.


Alistair Darling: Back from the brink: 1000 days at number 11.

Atlantic; 337 pagina's; ca € 22,-


ISBN 978 0 8578 9280 5.


Chris Mullin: A walk-on part: diaries 1994 - 1999.

Profile; 496 pagina's; ca € 27,50.


ISBN 978 1 8476 5753 4.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden