Partijen ontdekken buitenlandse kiezers

Tweede Kamerleden en kandidaat-parlementariërs hebben deze zomer actiever dan ooit getracht om Nederlandse kiezers in de VS te bereiken. Politici hebben er campagne gevoerd, en D66 stuurde zelfs een afvaardiging naar de Democratische Partij-conventie in North Carolina.

NEW YORK - 'Dit zijn goed opgeleide mensen met stemrecht', zegt VVD-Kamerlid Joost Taverne. Veel 'Amerikaanse Nederlanders' passen volgens hem bij de liberalen: 'Ze zijn ondernemend, assertief, actief, niet bang voor een competitieve samenleving.'


In de zomer van 2012 is de diaspora van Nederlandse expats echt ontdekt als electoraal blok, met de VS als brandpunt. De vertrokken Nederlanders vertegenwoordigen wereldwijd zeker tien zetels, als ze zouden stemmen - wat nog geen 50 duizend mensen in werkelijkheid doen.


Door het debat over de dubbele nationaliteit, eind 2011 en begin 2012, is de rol van vertrokken Nederlanders veranderd en gegroeid. De expats verzetten zich collectief tegen het voorstel uit PVV-koker. Dat was gericht tegen nieuwkomers in Nederland, maar Nederlanders in den vreemde werden er als 'bijkomende schade' door geraakt.


Sindsdien wordt het potentieel van de expats erkend: tussen de 500- en 800-duizend uitgewaaierde stemgerechtigden. De lokale afdelingen van D66, VVD en CDA in New York lopen voorop in het enthousiasmeren van de 'slapende kiezers'. En de onderlinge verschillen lijken weg te vallen door hun afstand tot Nederland. Alle woordvoerders beginnen over het nationaliteitsdebat en de waarde van de 'Nederlander met een buitenlandse bril', zoals D66-kandidaat-Kamerlid Eelco Keij het noemt. 'In twee werelden thuis, dat staat zelfs in ons partijprogramma', zegt Elles van Ark van de nieuwe afdeling-New York van het CDA.


Keij hield deze zomer een fundraiser in een welvarende voorstad van New York om, naar Amerikaanse traditie, geld op te halen voor zijn campagne. Er kwamen vijftien mensen, die samen een paar duizend dollar opbrachten.


Keij moet zo'n 16 duizend landgenoten zien te overtuigen om via voorkeursstemmen in de Kamer te komen. Dat lukte eerder immers de huidige D66-Kamerleden Pia Dijkstra en Boris van der Ham ook. Maar het is druk op de Nederlandse kiezersmarkt in de VS.


Onlangs verscheen CDA-prominent Mona Keijzer, nummer 2 op de lijst, voor een 'meet and greet' tijdens een straatfeest in het New Yorkse stadsdeel Brooklyn. Ook kandidaat-Kamerlid Arjan Erkel zette zijn campagne in New York voort. Ook hij bepleit volledig behoud van de dubbele nationaliteit.


'We hebben onze expats economisch nodig; ze zijn een voorhoede van Nederland in de wereld', zei Erkel. 'Het is zonde om die van je af te stoten door hun Nederlanderschap af te pakken.'


Joost Taverne was eerder deze zomer op zoek naar goed brood in de Hamptons, een vakantiestreek bij New York. Zo belandde hij bij een bakkerij, waar tot zijn vreugde enkele Nederlanders bleken te werken. Als nummer 44 op de lijst heeft ook het Kamerlid veel voorkeurstemmen nodig. Hij denkt dat hij er 'zeker drie' heeft gewonnen door met de bakkers te praten over immigratie, werkloosheid en de internationale handelspositie van Nederland.


Taverne zette een 'elektronische helpdesk' op voor stemgerechtigde Nederlanders in het buitenland. Er zat een onvervalste VVD-website achter.


Volgens hem weten veel vertrokken Nederlanders niet hoe en wanneer ze moeten stemmen, en is de procedure omslachtig. 'Veel gaat mis', weet Taverne. 'Van de uitgebrachte stemmen is 6,7 procent ongeldig. Krankzinnig.'


D66'er Keij en VVD'er Taverne vissen met de moed der wanhoop in dezelfde Amerikaanse vijver, wat mogelijk enige wederzijdse nijd verklaart. Bij Keij speelt vanwege zijn Amerikaanse vrouw en half-Amerikaanse kinderen de kwestie van de dubbele nationaliteit ook persoonlijk.


Hij trekt nu als een Amerikaanse presidentskandidaat door het land - maar zonder de steun van tv-advertenties, lobbyisten en miljoenen dollars. Hoewel hij zijn concurrerende kandidaat-Kamerleden goed kent en geregeld met hen optreedt, is Keij niet overdreven complimenteus aan hun adres. 'De expat ontdekken is nog niet synoniem met de expat helpen', zegt hij. 'Van CDA en VVD mogen nog steeds niet alle Nederlanders in het buitenland een dubbele nationaliteit hebben.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.