Particuliere speurders

Jan Paalman en Charl de Roy van Zuydewijn verlieten het politiekorps om voor zichzelf te beginnen. De particuliere speurders zijn niet verrast door recente onthullingen over justitiële dwalingen....

Soms denken Jan Paalman en Charl De Roy van Zuydewijn met weemoed terugaan hun tijd bij de politie. Sinds hun ontslag, negen maanden geleden, zijnze particuliere rechercheurs en onderzoeken ze de Deventer moordzaak.Opdrachtgever: Maurice de Hond.

Het is niet eenvoudig om als particulier onderzoek te doen naar eenmoordzaak, hebben ze inmiddels ervaren. Zo moest het duo onlangs eenbelangrijke getuige verhoren in een kantine op haar werk. Steeds als hetgesprek interessant werd, kwamen haar collega's bezorgd informeren of allesgoed ging.

De politie kan professioneler werken, maar na bijna dertig jaar dienstmoesten Paalman (51) en De Roy van Zuydewijn (46) daar vertrekken.Aanleiding was hun rol in het onderzoek naar de vuurwerkramp in Enschede.Het duo onthulde in 2003 dat er fouten zijn gemaakt in het onderzoek naarAndré de V., die werd verdacht van brandstichting bij S.E. Fireworks.Paalman en De Roy van Zuydewijn getuigden bij het gerechtshof over de'tunnelvisie' van een aantal collega's.

Spijt hebben ze niet. De voormalige rechercheurs zijn blij dat ze ervoorhebben gezorgd dat De V. is vrijgesproken, nadat hij eerder wasveroordeeld. Maar het is ze tegengevallen dat ze niet langer welkom warenbij de politie. 'We hebben een memo geschreven voor de korpschef, metkritiek op het politieonderzoek. Dat is buiten onze schuld uitgelekt. Toenmoesten we getuigen bij het gerechtshof.' Daar hadden ze, in hunnaïviteit, niet op gerekend.

In juni 2005 kregen ze eervol ontslag en een financiële vergoeding('genoeg om een paar jaar te overbruggen'). Samen begonnen ze hun eigenbedrijf: PD Recherche Advies, in het Overijsselse Rijssen. Het kantoor isgevestigd in het huis van Paalman, in de voormalige slaapkamer van een vanzijn kinderen.

Ze ogen nog steeds als politiemannen. Paalman is iemand die graag zegtwaar het op staat. De Roy van Zuydewijn is diplomatieker; hij probeert hetinterview te gebruiken om klanten te werven.

Ze erkennen dat hun werk niet meer zo glamoureus is als vroeger. Bij depolitie verhoorden ze vaak de hoofdverdachte in een grote strafzaak, zoalsRudi Bakker, de directeur van S.E. Fireworks in Enschede. Nu opereren zeals privé-detectives en sporen ze boten en personen op. Ook doen zeonderzoek voor advocaten.

Een nummerbord natrekken van een auto kan niet meer. Ook kunnen ze, alsparticulier rechercheur, niemand verplichten mee te werken aan eenonderzoek, zoals de politie. Maar daar staat tegenover dat ze meer mogen.Zo toonden ze aan dat iemand werd opgelicht door ex-werknemers, die zijnklanten overnamen. Het duo meldde zich als klant en filmde alles met eenverborgen camera.

Er zijn veel andere recherchebureaus, erkent De Roy van Zuydewijn. 'Maarwij hebben dertig jaar ervaring. Veel concurrenten zijn gewone mensen:bakkers en slagers die kiezen voor een nieuwe carrière. Wij kunnen meeraan.'

Een grote verandering is dat ze commercieel moeten denken. Bij depolitie was werk genoeg; nu moeten ze klanten werven. 'Er wordt ons altijdgevraagd wat onze meerwaarde is', zegt De Roy van Zuydewijn. 'Het gaat eromdat wij met politie-ogen kijken naar een strafdossier. Wij lezen dat endenken: 'De politie heeft meer gedaan dan erin staat.' We halen er dingenuit die zelfs advocaten niet zien.'

Ook het dossier van de Deventer- moordzaak hebben ze doorgenomen.Maurice de Hond schakelde het duo in, omdat hij ervan overtuigd is dat deverkeerde man is veroordeeld. Ernest Louwes zit in de gevangenis, maarklusjesman Michaël de J. zou de dader zijn.

Paalman en De Roy van Zuydewijn lazen alles, waaronder het bijnadriehonderd bladzijden dikke politiejournaal. Daarin staat preciesbeschreven wat de politie heeft gedaan en welke getuigen zijn gehoord.

Hun belangrijkste conclusie: er is onduidelijkheid over het alibi vanMichaël. Ten tijde van de moord - rond negen uur 's avonds - zou deklusjesman thuis zijn geweest, bij zijn vriendin Meike. Maar zij heeftdaarover verschillende verklaringen afgelegd.

De rechercheurs besloten zich te richten op Meike. 'Zij was de zwakkeschakel, waarmee we de zaak konden vlottrekken', zegt Paalman. 'Meike heefttegenstrijdige verklaringen afgelegd, waardoor Michaël een alibi heeft.Dus kon hij, in theorie, de moord niet hebben gepleegd.' De particuliererechercheurs hingen enkele keren onopvallend rond in de buurt van het huisvan Michaël en Meike.

Paalman: 'Ze was steeds niet thuis. Daarom zijn we er een keer om halfzeven 's ochtends gaan staan. Meike kwam toen naar buiten en ging op defiets naar haar werk. We hadden achterin de auto een fiets klaargelegd,waarop Charl haar achterna is gereden.' Hij slaagde erin haar onopvallendte volgen.

Daarna voegde Paalman zich bij hem en spraken ze haar aan op haar werk.Het duo vertelde Meike dat ze wilden praten over de zaak-Wittenberg. 'Zijvroeg waar het om ging, waarna wij zeiden: 'Of die klojo van Louwes hetheeft gedaan.' Daarmee raakten we de juiste snaar, dus was ze bereid metons te praten.'

Het gesprek vond plaats in de kantine van het bedrijf. Meike verteldedat haar vriend 's middags helemaal niet thuis was. Ze zag hem pas laat inde avond, in de 'studentensoos'.

De rechercheurs legden uit dat de nieuwe verklaring belastend was voorMichaël. 'We zeiden: je haalt zijn alibi onderuit. Maar Meike zei: het isgegaan zoals ik het nu zeg. Dat heb ik de politie ook verteld.' Daaroveris in het dossier niets terug te vinden. Het gesprek in de kantine duurdeeigenlijk te kort.

Tijdens het gesprek werd het gezicht van Meike steeds roder. Er kwamenvoortdurend bezorgde collega's bij het tafeltje staan. Iemand kwam zelfsvragen of ze erbij moest komen zitten. De rechercheurs rondden het gespreksnel af, in de hoop op een nieuwe ontmoeting. Die kwam er niet, omdatMichaël dat niet wilde.

De advocaat van Meike klaagde onlangs dat het duo haar heeftoverrompeld. Paalman: 'Dat is onzin. We hebben onze legitimatie laten zienen keurig gevraagd of we mochten binnenkomen.'

De oud-rechercheur begrijpt niet dat de politie plotseling alle aandachtrichtte op Louwes, terwijl er veelbelovende aanwijzingen waren tegen deklusjesman. 'Ik weet bijna zeker dat er in Deventer collega's zijn geweestdie zeiden: 'Kijk ook naar die klusjesman, want daar klopt geen flikkervan.' Maar de leiding zal hebben gezegd: 'Je dwaalt te veel af, Louwes isde dader.' Dat is ons ook overkomen, na de vuurwerkramp.'

De particuliere speurders zijn niet verrast door recente onthullingenover justitiële dwalingen, zoals in de Schiedamse Parkmoordzaak. 'Veelpolitiemensen durven geen kritiek te geven op de leiding; dat is slechtvoor je carrière', zegt De Roy van Zuydewijn. 'Daardoor kan tunnelvisieontstaan, zeker in zaken waarbij een verdachte ontkent en het bewijs mageris.'

Paalman valt hem bij. 'Als je ziet dat iets misgaat in eenpolitieonderzoek, moet je een kerel zijn en zeggen: Dat hebben we foutgedaan'. Maar vooral bij het Openbaar Ministerie doen ze dat niet. Daardoorgaan ze steeds verder de tunnel in en dwalen ze af van de waarheid.'

Hierdoor kan de rechter worden misleid. 'Die krijgt vaak een geliktdossier. Als hij dat leest denkt hij: 'De verdachte heeft het gedaan.' Maarals er een andere verdachte is, moet de rechter daar ook alles over weten.De politie en het OM vergeten te vaak waar het om gaat: het doel is nietdat er iemand wordt veroordeeld, maar dat de waarheid boven tafel komt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden