'Participatiecontract juridisch onhaalbaar'

De wet verbiedt het en je kunt mensen niet opleggen wat ze moeten vinden, zeggen deskundigen.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTER EVA OUDE ELFERINK

AMSTERDAM - Het participatiecontract voor Europese en andere immigranten dat minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken wil invoeren, is juridisch onhaalbaar en kent tal van inhoudelijke bezwaren. Dat zeggen drie migratiedeskundigen.

'EU-wetgeving staat het in de weg', zegt hoogleraar immigratierecht Peter Rodrigues. 'Vooral van oudere immigranten verander je niet met één pennestreek hun ideeën over normen en waarden', zegt hoogleraar sociale geschiedenis Leo Lucassen.

Asscher wil dat alle immigranten die zich in een gemeente inschrijven, een contract ondertekenen waarin ze de Nederlandse normen en waarden erkennen. Daaronder vallen ook migranten uit de Europese Unie, Turkije en de Antillen, voor wie nu geen inburgeringverplichting geldt.

Het is een juridisch onmogelijke eis, zegt hoogleraar Rodrigues. 'Het Europees migratierecht staat niet toe dat additionele eisen worden gesteld aan het vrije verkeer van mensen en goederen.' Het betekent dat het participatiecontract ook niet kan opgaan voor migranten uit nieuwe toetredingslanden als Bulgarije en Roemenië. 'Hetzelfde geldt voor Turkse migranten, voor wie het associatieverdrag geldt, en voor Antilliaanse migranten, omdat zij deel uitmaken van het Nederlands koninkrijk.'

Eerdere pogingen om integratietrajecten voor EU-bewoners op te zetten, zijn tot nu toe altijd gestruikeld, zegt socioloog en onderzoekster Helga de Valk. 'Het is nog maar de vraag of Nederland zich in Brussel sterk genoeg kan maken om als enige zo'n verplichting door te voeren.'

Het participatiecontract is bedoeld als aanvulling op de inburgeringsexamens die migranten van buiten de EU al moeten maken. Volgens Asscher beperkt dat examen zich alleen tot praktische vragen en komen Nederlandse waarden als gelijkheid tussen man en vrouw onvoldoende aan bod.

'De minister veronderstelt met zijn plannen ten onrechte dat migranten dergelijke normen en waarden niet onderschrijven', zegt hoogleraar Leo Lucassen. 'Kom maar eens bij de SGP aan met gelijkheid tussen man en vrouw. Je kunt mensen niet verplichten iets te vinden als je niet zelf het goede voorbeeld geeft.'

Volgens de migratiedeskundigen is het nog maar de vraag in hoeverre een contract daadwerkelijk leidt tot het gewenste effect. De Valk: 'Als iemand verplicht wordt een papiertje te ondertekenen waarop staat dat hij of zij homoseksualiteit tolereert, wil dat nog niet zeggen dat diegene dat ook daadwerkelijk doet.' Het is sowieso de vraag of je dat kunt opleggen, zegt de onderzoekster.

'Je moet mensen die uit een andere cultuur komen op zijn minst de tijd gunnen om te wennen', beaamt Lucassen. 'We doen alsof wij al eeuwenlang verlicht zijn, maar het heeft ons decennia gekost voordat we homoseksuelen tolereerden.'

Een klap geven of naar de politie gaan

Migranten die een inburgeringsexamen moeten afleggen, worden getest op hun kennis van de Nederlandse samenleving. Vijf vragen uit het proefexamen:

1) De directeur komt de koffiekamer binnen. Zara heeft de directeur nog niet eerder ontmoet. Wat kan Zara het beste doen?

a) De directeur een hand geven en haar naam noemen

b) Doorgaan met werken en naar de directeur zwaaien

c) Wachten tot de directeur zelf iets zegt

2) Ali, Hans en Henk zitten in de kantine. Ze eten. Hans zegt tegen Ali: 'Wat eet jij voor rare dingen?' Wat kan Ali het beste doen?

a) Doen alsof hij niets gehoord heeft

b) Vragen: 'Wil je proeven?'

c) Zeggen: 'Houd je mond!'

3) Jan en Hanna willen een flat kopen. De eigenaar zegt: 'Ik verkoop niet aan buitenlanders.' Jan en Hanna zijn heel boos. Wat kunnen Jan en Hanna dan het beste doen?

a) De eigenaar een klap geven

b) Een klacht indienen bij de politie

c) Naar de bank gaan

4) De school van Malika viert Kerstmis en Pasen. Amel vindt dit niet nodig. Godsdienst is voor thuis. Ze zoekt een nieuwe school voor Malika. Welke school kan ze het beste kiezen?

a) Een katholieke school

b) Een openbare school

c) Een school voor speciaal onderwijs

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden