Parlementsverkiezingen zullen mogelijk voor het eerst in coalitiebesprekingen uitmonden Taiwanezen wennen aan politieke schermutselingen

Lang hoefde Lian Wen-chin niet na te denken toen haar oude schoolvriendin Joyce vroeg of ze lid wilde worden van de Democratische Progressieve Partij (DPP)....

Van onze correspondent

Toine Berbers

TAIPEI

Ze werd lid omdat de DPP van Taiwan een onafhankelijk land en een echte democratie wil maken. Lian is een vrouw van de wereld. Ze kent het Van Goghmuseum in Amsterdam, de Verboden Stad in Peking en Disneyland in Los Angeles. Haar twee dochters studeren aan de universiteit van Taipei. Haar man, huidarts Lian Je-chuan, is een veelgevraagd spreker op internationale congressen.

Jarenlang heeft ze zich afzijdig gehouden. Maar nu politiek in Taiwan niet meer beperkt moet blijven tot 'onder de tafel-praat' met uitsluitend hele goede vrienden en nu het eiland snel stijgt op de lijst van rijke landen, wordt het tijd voor internationale erkenning. 'Taiwan is een gewoon klein land dat zijn plaats in Oost-Azië verdient en zich niet moet laten ringeloren door China'.

De zelfbewuste stijl van de DPP is aantrekkelijk voor de snel groeiende middenklasse op Taiwan. Bij de eerste vrije verkiezingen behaalde de DPP drie jaar geleden onverwacht 31 procent van de stemmen. Het succes leidde tot een crisis in de door corruptieschandalen geplaagde Kwo Min Tang, die vanaf 1949 na de terugtocht uit China aan de macht is.

Voor Lian telde ook de corruptie zwaar toen ze dacht over het DPP-lidmaatschap. In een 'normale democratie' past omkoping niet. Dat de jonge democratische hartstochten in het parlement regelmatig tot vechtpartijen leiden, vindt ze veel minder erg. 'Je moet weten, wij hebben allemaal heel erg geleden onder de KMT. In de jaren vijftig zijn tienduizenden mensen omgebracht. Er zijn nog steeds misdadigers onder de KMT-parlementariërs'.

Ze verwijst naar de zuiveringscampagnes die de KMT destijds onder vermeende tegenstanders hield. De terreur smoorde iedere oppositie, zodat de partij ongestoord kon regeren. Pas dit weekeinde kan daar eindelijk een einde aan komen. President Lee Teng-hui heeft de in 1987 begonnen democratisering doorgezet. Taiwan is met de parlementsverkiezingen van vandaag nog maar een stap verwijderd van democratie: volgend jaar maart worden voor het eerst presidentsverkiezingen gehouden.

Lee - de grote favoriet in maart - heeft zijn KMT na het DPP-succes van drie jaar geleden een flink stuk richting onafhankelijkheid geduwd. Hereniging bleef weliswaar de officiële lijn, maar de voorwaarden waaronder deze gestalte moet krijgen, lijken met de dag minder haalbaar te worden.. Dit heeft tot gemor onder oud-gedienden geleid die indertijd met generaal Chiang Kai-shek waren meegekomen waren van het vasteland.

De crisis heeft een derde partij gebaard, New Party, die aanvankelijk alleen de conservatieve KMT-ers aan zich wist te binden, maar intussen een zekere aanhang heeft weten te verwerven onder yuppies in de steden.

Het bleef niet bij een afsplitsing alleen. Lee kreeg ook te maken met een dissidente vleugel in zijn eigen partij, die vindt dat hij teveel de belangen van etnische Taiwanezen op het oog heeft en te weinig opkomt voor vastelanders. Lin Yang-kan, de vice-voorzitter, heeft zich zelfs naast Lee kandiaat gesteld voor de presidentsverkiezingen van maart.

Volgens de laatste opiniepeilingen spant het erom of de KMT de helft van de 164 zetels in de Yuan haalt. Wordt het minder dan 83, dan maakt het land kennis met het fenomeen van coalitieonderhandelingen. Parris Chang, DPP-parlementslid, weet dat je hoog moet inzetten: zijn partij eist Buitenlandse Zaken, Defensie en Economie op.

De macht van de eertijds onaantastbare KMT brokkelt wel af, maar het gaat de DPP te langzaam. Dat komt volgens Chang omdat de KMT maar niet breekt met de corruptie. Op het platteland is het kopen van stemmen nog steeds aan de orde van de dag.

Chang vindt het jammer dat zijn partijgenoten zich niet met rede en met woorden weren, maar hun toevlucht nemen tot de vuist en verwensingen. De kranten staan vol met campagneschermutselingen, waarbij de DPP zich niet onbetuigd laat. Hij is bang dat zijn partij een raddraaiers-imago opgeplakt krijgt. 'Natuurlijk lopen de gemoederen wel eens op, maar wij moeten onze geschillen toch met democratische middelen uitvechten.'

De partij heeft eerder het uitgangspunt van onafhankelijkheid bijgesteld. De officiële lijn luidt nu dat Taiwan niet meer onafhankelijk hoeft te worden, omdat het dat al is. Deze aanpassing is een gebaar naar China en naar de gematigde kiezer. De DPP verwacht van de huidige 51 naar zestig zetels te stijgen.

De New Party profiteert van een schoon en zakelijk imago. Op een bijeenkomst in het centrum van Taipei passen de vlot gesneden pakken en mantelpakjes van het NP-kader goed bij de vele moderne gebouwen. De boodschap is duidelijk. 'Wij willen onderwerpen pragmatisch benaderen', zegt Chien-kuo Pang. 'De KMT is te corrupt, de DPP te onbesuisd.'

De NP die naar verwachting rond de twintig zetels zal uitkomen, hoopt op het sociale vlak met de DPP samen te kunnen werken. Voor de verhouding met China gokt Pang op de gematigde krachten in de KMT.

De KMT ziet de afkalving met lede ogen aan. De regering trachtte de corruptie aan te pakken. Zo moest in een voorstad van Taipei de halve gemeenteraad vertrekken wegens gebleken stemmenkoperij. Maar deze voortvarendheid van president Lee wordt hem in de partij niet in dank afgenomen.

Een wetsvoorstel voor betere behuizing van gepensioneerde militairen leed eind oktober schipbreuk in het parlement. Militairen, tot voor kort vaste KMT-stemmers, dreigen nu te deserteren. Sociologieprofessor Bih-Hwang Tsai, KMT-parlementskandidaat, vindt dat de KMT veel fouten heeft gemaakt. 'Maar het is nog niet te laat. De kiezer weet dat we onszelf kunnen verbeteren. Hij weet waar we voor staan. De verhouding met China gedijt in onze handen het best.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden