Parlementariërs zijn het zat: 'Geen plannen, maar treinen'

Tijdens een hoorzitting in Brussel over de gestrande hogesnelheidstrein Fyra spraken Nederlandse en Belgische parlementariërs maandag kritisch over de NS en zijn Belgische zusje NMBS.

BRUSSEL - De Nederlandse en Belgische spoorwegmaatschappijen hebben nog geen concrete datum waarop er een alternatief voor de geschrapte Fyra beschikbaar zal zijn. Ze komen eind deze week met een voorstel. Over de toekomst van de Fyra zelf hebben de NS en NMBS sterke twijfels.


De onzekerheid over de treinverbinding tussen Amsterdam en Brussel houdt aan, bleek maandag tijdens de gezamenlijke hoorzitting in Brussel van Nederlandse en Belgische parlementariërs en leden van het raadgevende Beneluxparlement.


De 22 parlementariërs waren uiterst kritisch over de NS en NMBS, die volgens hen de oude Beneluxtrein achter de hand hadden moeten houden bij de introductie van de Fyra. De Belgische partijen willen zelfs een permanente terugkeer van de Beneluxtrein.


Op de hoorzitting kwamen veel vragen, maar weinig antwoorden. Zo wilden alle parlementsleden weten wanneer er weer een rechtstreekse treinverbinding tussen Amsterdam en Brussel komt. De NS en NMBS konden slechts aangeven dat ze eind deze week een voorstel zullen doen aan de verantwoordelijke bewindvoerders.


'We komen eind deze week met een richtsnoer', aldus NS-baas Bert Meerstadt. 'Daarin zal staan wat de oplossing wordt en wat de timing is.' De termijn van staatssecretaris van Infrastructuur Wilma Mansveld, die voor het eind van deze maand een alternatieve treindienst wilde, wordt daarmee niet gehaald.


Een complicerende factor is dat het treinpad van de oude Beneluxtrein reeds aan andere treinen is toegekend. ProRail zei gisteren de route tussen Den Haag en Brussel te kunnen vrijmaken, maar er moeten ook locomotieven, extra personeel en financiële middelen worden gevonden. 'Ik snap dat het vervelend is voor de reizigers, maar we werken met man en macht, letterlijk dag en nacht, aan een alternatief', aldus Meerstadt. De parlementsleden reageerden teleurgesteld. 'We willen geen plannen, we willen treinen', zei Betty de Boer (VVD).


De Fyra werd op 19 januari van het spoor gehaald, nadat een bodemplaat was losgekomen. Treinbouwer AnsaldoBreda kreeg drie maanden om de problemen met de Fyra op te lossen, maar de NS en NMBS hebben weinig vertrouwen in dat proces.


Een topman van AnsaldoBreda verkondigde vorige week dat de problemen binnen enkele dagen opgelost zouden zijn. Diezelfde dag stuurde AnsaldoBreda de NMBS een brief waarin stond dat het geen idee had hoe ze het probleem moesten oplossen. 'Die dag heeft de geloofwaardigheid van het bedrijf een stevige deuk gekregen', aldus NMBS-baas Marc Descheemaecker. NS-topman Bert Meerstadt: 'Op dit moment stellen wij ons de vraag: wat weten we nog niet? Is er nog meer?'


De NS en NMBS hielden een eensgezind verhaal, met veel wederzijdse complimenten voor de samenwerking. Maar de parlementen waren kritischer over die samenwerking. Ze hadden vooral vragen over het grote verschil in aantallen treinen - zestien voor de NS, drie voor de NMBS - en het feit dat de Belgen de oplevering van hun Fyratreinen hadden geweigerd.


'Kan de NMBS unilateraal besluiten die drie Fyra's niet af te nemen?', vroeg Stientje van Veldhoven (D66) zich af. 'De NMBS en de NS lijken op een verschillend spoor te zitten', aldus het Belgische kamerlid Jef Van den Bergh (CD&V). 'Wat als België afhaakt en Nederland niet?' Maar de bestuurders van de NS en NMBS lieten zich niet uit elkaar spelen.


Terwijl alle Belgische parlementsleden pleitten voor een permanente terugkeer van de Beneluxtrein, de intercity tussen Amsterdam en Brussel, wezen de meeste Nederlandse Kamerleden die optie af. 'We hebben niet al die miljarden geïnvesteerd om de Beneluxtrein te continueren', aldus Sander de Rouwe (CDA). België heeft minder zwaar geïnvesteerd in het Fyraproject dan Nederland, en maakt de investeringen ook ten gelde door zijn participatie in de Thalys tussen Amsterdam en Parijs.


De NS en NMBS verdedigden de keuze voor Fyrabouwer AnsaldoBreda in 2004. De problemen in Denemarken met de Italiaanse treinbouwer waren indertijd nog niet bekend. Door het beperkte aantal treinen bleef AnsaldoBreda als enige over in de openbare aanbesteding. Meerstadt ontkende dat de keuze beïnvloed werd door de hoge prijs die de NS voor de concessie van de hogesnelheidslijn betaalde.


HET BENELUXPARLEMENT? WAT IS DAT VOOR CLUB?

De hoorzitting over de Fyra in het Beneluxparlement zal voor nogal wat toeschouwers de eerste kennismaking met dit instituut zijn geweest. Bij de oprichting in 1960 gold de samenwerking tussen België, Nederland en Luxemburg nog als visionair; ze het bleek de opmaat naar de Europese Unie.


Het Beneluxparlement hoorde bij de opheffing van de paspoortcontroles tussen de drie landen die in het Beneluxverdrag geregeld werd. Dat had een looptijd van vijftig jaar. In 2010 moest het worden vernieuwd. Met name het voortbestaan van het Beneluxparlement riep veel discussie op. In Nederland waren partijen als de SP en de PVV zeer sceptisch. Het instituut had zichzelf overleefd, vonden ze, alles wat deze vertegenwoordiging doet kan net zo goed in multilateraal of bilateraal verband geregeld worden.


Het Beneluxparlement ('Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad') telt 49 leden uit de nationale parlementen: 21 uit België en Nederland, 7 uit Luxemburg. Het vergadert drie keer per jaar en heeft geen eigen onderkomen. De leden van de raad geven de betrokken regeringen adviezen op het gebied van economie en grensoverschrijdende samenwerking.


De lijst 'verwezenlijkingen' op de eigen site is kort en weinig indrukwekkend. 'België en Nederland beschermen samen het Maaswater', staat er bijvoorbeeld. Daar zou men nu niet snel een parlement voor oprichten.


Als eerste en kennelijk belangrijkste verrichting: 'Ziekenwagens mogen de binnengrenzen oversteken.' Het Beneluxparlement deed daar negen jaar over. Luxemburg en Frankrijk regelden zoiets al eerder.


Het idee om zich over de Fyra te buigen kwam van de Belgische tijdelijke voorzitter. Ze werd door alle aanwezigen hartelijk gefeliciteerd met haar ingeving. 'Ik denk dat er nog nooit zoveel belangstelling is geweest voor deze club', zegt de Amsterdamse politicoloog Philip van Praag.


Ron Meerhof

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden