Parlement wil berechting Janoekovitsj, Klitsjko presidentskandidaat

Het parlement van Oekraïne wil dat de voormalige president Viktor Janoekovitsj en enkele van zijn medewerkers worden berecht door het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. In een resolutie wordt gesteld dat hij schuldig is aan de dood van meer dan 100 burgers. Meer dan 2.000 mensen zijn volgens het parlement door toedoen van Janoekovitsj gewond geraakt.

Parlementsvoorzitter Aleksandr Toertsjinov (L) en Protestleider en oud-topbokser Vitali Klitsjko (R) Beeld reuters

Het ICC vervolgt in beginsel wereldwijd volkenmoord (genocide), oorlogsmisdaden en misdaden tegen de mensheid, wanneer dat op lokaal niveau wordt nagelaten. Het is de vraag of de dood van betogers tijdens chaotische protesten onder die ernstigste misdaden valt. Oekraïne is nog niet aangesloten bij het ICC.

Oekraïne kan de rechtsmacht van het ICC aanvaarden en vragen om Janoekovistj en de anderen te berechten. Daar zullen de aanklagers van het ICC dan een besluit over moeten nemen. Zo'n verzoek is overigens nog niet ingediend.

Dreigende afsplitsing
De interim-president van Oekraïne, Aleksandr Toertsjinov, heeft aangekondigd dat hij vandaag nog met de handhavers van de orde gaat praten over de dreiging dat het land uit elkaar valt.

Janoekovitsj gold als de man van de Russisch sprekenden in het oosten en zuiden van het land. Zij zijn erg achterdochtig over de nieuwe machthebbers, onder wie extreem rechtse krachten die Russische invloeden willen uitbannen.

Waarnemers meldden dat in het oosten of zuiden van Oekraïne op sommige plaatsen de Oekraïense blauw-gele vlag is vervangen door de Russische driekleur. In het westen worden ondertussen symbolen verwijderd die herinneren aan Russen of de Sovjet-Unie.

De 'Russenhaat' heeft volgens Russische media in het West-Oekraïense Brody tot barbaars vandalisme geleid. Daar is bijvoorbeeld een standbeeld neergehaald van een van de grootste militaire bevelhebbers van Rusland, maarschalk Michail Koetoenov (1745-1813).

Kiezen tussen EU of Rusland
Het Westen moet er niet voor zorgen dat Oekraïne gedwongen wordt om te kiezen tussen de Europese Unie en Rusland, zo waarschuwde de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov dinsdag.

Volgens Lavrov is het gevaarlijk en werkt het niet om tegen Oekraïne te zeggen 'of je doet met ons mee, of je bent tegen ons.' Lavrov zei dat tijdens een persmoment na een gesprek met de Luxemburgse minister van Buitenlandse Zaken. Ook beloofde Lavrov dat Rusland zich niet gaat bemoeien met 'interne aangelegenheden' in Oekraïne.

De buitenlandcoördinator van de Europese Unie, Catherine Ashton, zei dinsdag in Kiev dat ze begrijpt dat er nauwe banden tussen Rusland en de Oekraïne zijn, maar het moet iedereen duidelijk gemaakt worden dat de eenheid van Oekraïne vooropstaat.

Presidentskandidaten: 200.000 euro betalen
In Oekraïne kunnen kandidaten zich melden voor de presidentsverkiezingen van 25 mei. Om de voormalige president Janoekovitsj op te volgen hebben kandidaten tot 30 maart de tijd zich in te schrijven. Daarvoor moet zij wel 200.000 euro overhandigen als een soort onderpand.

Protestleider en oud-topbokser Vitali Klitsjko heeft vandaag bevestigd dat hij meedoet aan de Oekraïense presidentsverkiezingen. 'Ik doe mee omdat ik geloof dat de regels van hoe het spel in Oekraïne wordt gespeeld, moeten worden veranderd', liet Klitjsko weten.

Wie van de nieuwe machthebbers in Kiev in een overgangsregering komt, is nog onduidelijk. De vorming van een regering is verschoven naar donderdag. Aanvankelijk was het de bedoeling dat het parlement dit dinsdag zou doen. Een interim-regering moet het land bij elkaar zien te houden en onderhandelen met buitenlandse geldschieters over noodkrediet.

Gezien het dreigend bankroet van Oekraïne is haast geboden, denken politici en diplomaten in Kiev. Volgens Toertsjinov, heeft Oekraïne 25 miljard euro nodig om de economie te stabiliseren.

IMF
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) overweegt om Oekraïne te steunen met een hulppakket dat kan oplopen tot bijna elf miljard euro. Dat hebben Amerikaanse politici gezegd. Het geld is bedoeld om een nieuwe overgangsregering in Oekraïne te helpen.

Binnen het bestuur van het IMF treedt de Nederlandse bewindvoerder Menno Snel voor Oekraïne op. 'Oekraïne heeft volgens onze gegevens nog 15 miljard euro aan deviezenreserves. In dat opzicht is er geen reden voor paniek', zegt hij. 'En dat denkt de financiële gemeenschap blijkbaar ook, want maandag is de spread op kredietverzekeringen voor Oekraïne weer met meer dan 1 procentpunt gedaald.' Die daling betekent dat de financiële markten het risico van een Oekraïens faillissement lager inschatten.

De totale staatsschuld van Oekraïne bedraagt 75 procent van het bbp - ongeveer net zo veel als dat van Nederland. 'Er is geen financiële paniek in het land. Er zijn geen bankruns', zegt Snel.

Aanvullende steun
De VS hebben aangegeven bereid te zijn aanvullende financiële steun bovenop het IMF-pakket te verlenen. Hoeveel geld de VS precies willen bijleggen, werd nog niet bekendgemaakt. Wel werd gemeld dat de Oekraïense regering moet werken aan politieke hervormingen, waaronder meer investeringen in onderwijs en gezondheidszorg.

Er heeft zich voor zover bekend nog geen persoon voor de post van premier gemeld. De nieuwe premier zou met geldschieters moeten onderhandelen en impopulaire maatregelen moeten nemen om noodkredieten te krijgen. Deze politiek ondankbare taak zou kunnen worden uitgevoerd door de ex-minister en voormalig topman bij de centrale bank, Arseni Jatsenjoek. Hij is van de partij Vaderland van Joelia Timosjenko. Zij is de aartsrivaal van Janoekovitsj en geldt als de belangrijkste kanshebber voor het presidentschap.

Aleksandr Toertsjinov, waarnemend president. Beeld epa

Spoorloos
Afgelopen weekend viel de regering van president Viktor Janoekovitsj na maanden van gewelddadige straatprotesten. Janoekovitsj zelf is spoorloos. Het Witte Huis erkent hem ook niet langer als president van Oekraïne. 'Janoekovitsj is vertrokken uit Kiev. Hij heeft zijn huisraad meegenomen, zijn tassen ingepakt en we weten niet waar hij zich nu bevindt', zei woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken Jen Psaki. 'Er zijn functionarissen die naar voren zijn getreden en tot handelen zijn overgegaan nu er geen leider is.' Volgens perschef van het Witte Huis Jay Carney was Janoekovitsj weliswaar een democratisch gekozen leider, maar hebben 'zijn acties zijn legitimiteit ondermijnd'. 'Hij is op dit moment niet de leider van het land.'

Rusland betwijfelt of de huidige Oekraïense regering wel het recht heeft om het land te besturen. De Russische premier Dmitri Medvedev ziet de keuze van de Europese Unie om het nieuwe bewind in Kiev te erkennen als een 'dwaling van het verstand'. Medvedev noemde de opstand 'gewapende muiterij'. Rusland is volgens hem bereid de betrekkingen met Oekraïne weer op te warmen als het land weer een 'normale, moderne regering heeft, gegrond op de Oekraïense grondwet'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.