Park to be

Het spoorwegterrein van Antwerpen is omgetoverd in een hip park. Iedereen wil er zijn om gezien te worden. Alleen de oudere buurbewoners moeten nog wennen. 'Al die drukte, plezant is het niet.'

Een hotspot herken je als je 'm ziet. Op het terras van zomerbar Cargo zitten roddelende studentes in strandstoelen, blanke bakfietsmoeders met pootjebadend kroost, mannelijke collega's - type creatieve beroepen - met een retrohip Seefbiertje. Aan een lange houten tafel dineert een uitgelaten Spaans kunstenaarsgezelschap. Op het menu: tapa's en dim-sum.


Het is vrijdagavond, niet eens zo warm, maar de sfeer is die van een zwoele zomeravond. Uit de buitenkeuken - industriële loods, houten paletten en zeecontainers - waait de geur van steenovenpizza's. Kinderen spelen in het zand. Een jazztrompettist op teenslippers blaast zacht tussen de fonteinen.


Hier begint Park Spoor Noord, de nieuwste trekpleister van Antwerpen. Bij de zomerbar met zijn vijvers, zijn urban beach. Verderop liggen grasgroene sportvelden, waar Indiërs cricket spelen, Afrikanen voetbal en blanken Kubb (een spel met houten blokken en stokken). Bij de openbare barbecue viert iemand zijn veertigste verjaardag, onder de brug zijn tieners aan het skaten en breakdancen. Overal heerst een gezellige drukte.


'Dan moet je hier eens komen als het echt heet is', zegt Tom Loockx (38), reclamemaker en blogger, die sinds vijf jaar in de buurt woont. 'Dan kun je hier letterlijk over de koppen lopen. Als Cargo 's ochtends om 10 uur opengaat, staan de mensen al in de rij. Tegen de middag is er geen stoel meer vrij. Het lijkt hier soms wel het strand van Blankenberge.'


Drie jaar is Park Spoor Noord nu open. De langgerekte stadsoase is nog niet helemaal af, maar is nu al een overrompelend succes. In de Gazet van Antwerpen werd het park verkozen tot favoriete luilekkerplek. En ook buiten Antwerpen krijgt het steeds meer bekendheid. Met de veelbesproken tentoonstelling van beeldhouwer Jan Fabre, sinds twee weken in de Parkloods, trekt het park nu ook een Nederlands publiek.


'Vroeger gingen de toeristen van de Meir naar de Chinese straat en het Sint-Jansplein. Noordelijker kwamen ze niet', zegt Lieve Van den Bulck (26), een journaliste die zeven jaar geleden in de buurt is komen wonen. 'Nu beginnen ze geleidelijk ook de weg naar Park Spoor Noord te vinden.'


Het is een wonderlijke transformatie, voor een plek waar vijf jaar geleden niets meer was dan een ongebruikt rangeerstation. Een kankerplek, vooral gefrequenteerd door drugsgebruikers en prostituees. Van heel Antwerpen-Noord ('2060'), op zich al een wijk met een slechte reputatie, stond deze locatie bekend als een van de onguurste.


'Er lagen alleen maar spoorwegen, met een muur eromheen', zegt Loockx, die een T-shirt draagt met opschrift: '2060, mijn buurt'. Tegen de stroom in kwam hij wel 'op 't Noord' wonen, omwille van de lage huizenprijzen. 'Maar het rangeerstation was grauw, grijs en vuil. Er was veel criminaliteit, er werd wel eens een lijk in de vuilniscontainer gevonden. Bijna niemand wilde hier wonen.'


In 2000 ontstond het plan voor een park, en werd het Italiaanse architectenbureau Secchi-Viganò ingeschakeld. Zij ontwierpen een langgerekt en open park van achttien hectare, met heel weinig bomen of struikgewas. Dat gebeurde op verzoek van de buurtbewoners, die als de dood waren dat donkere bosjes nog meer criminelen zouden aantrekken.


Er werd toch al goed naar de buurtbewoners geluisterd. Het park telt sportvelden, ligweides en een openbare barbecue voor de bewoners zonder tuin. Speeltuinen, zandbakken en een pierebadje voor ouders met jonge kinderen. Een jeugdhuis, graffitiwand en skatebaan - de beste van Europa - voor de hangjongeren. En zomerbar Cargo, voor de hippe middenklasse.


'Die mix van mensen gaat goed samen', zegt Evy Puelinckx (37), architecte en tv-presentatrice. 'Er zitten migranten naast yuppies, maar er zijn nooit problemen.' De vrolijke Puelinckx, die met een chocolade-ijsje op het terras van Cargo zit, woont eigenlijk dichter bij het Stadspark. 'Maar ik vind het hier charmanter, er is altijd iets te doen. Filmvertoningen, artisanale marktjes, kunsttentoonstellingen. Al kan ik maar een uurtje komen, ik krijg hier meteen een vakantiegevoel.'


In korte tijd is Park Spoor Noord niet alleen een populair buurtpark geworden, maar is het, zoals de Belgen dat zeggen, de nieuwe place m'as-tu vu. De plek om te zien en gezien te worden. Acteur Matthias Schoenaerts kwam er trainen voor de film Rundskop. Jan Fabre komt er hardlopen. En tal van Vlaamse tv-grootheden komen er met hun kinderen, vertellen de buurtbewoners gretig.


Het succes van het park straalt ook af op de buurt. De vervallen huizen rond het park worden in sneltempo opgewaardeerd tot gewilde gezinswoningen en appartementen. En naast ouderwetse volkscafés verschijnen in de buurt nu ook stijlvolle horecagelegenheden, zoals de eetcafés Caravan en Zeppelin, restaurant Zum en koffiebar Crumbles & Beans.


In het park worden enkele oude opslagplaatsen omgebouwd tot appartementen en lofts, die aangeprezen worden met de slogan: 'Wonen in de tuin van 't stad'. De gebouwen worden pas in 2015 opgeleverd, maar op de bovenste etage is alles al verkocht. De huizenprijzen in de buurt zijn natuurlijk flink gestegen.


'Ongelooflijk wat hier aan het gebeuren is', zeggen Lester Janssen en Robbert Geens, twee engelachtige jongens van 23 die net uit de tentoonstelling van Jan Fabre komen. 'Bij ons in de straat worden megaveel huizen gekocht en opgeknapt door jonge gezinnen. Eigenlijk willen we zelf ook kopen, maar waarschijnlijk zijn we al te laat.'


Sommige inwoners, vooral van de oudere generaties, zijn sceptischer over de veranderingen. Er zijn dan wel minder problemen dan vroeger, maar het multiculturele Antwerpen-Noord kampt nog steeds met criminaliteit, huisjesmelkerij, zwerfvuil en drugshandel.


'Het park is een positieve zaak, maar je kunt de problemen niet oplossen door wat gras te zaaien', zegt Joris Leys (49) op het terras van Bar Zeppelin. Hij is geboren en getogen in Antwerpen-Noord, maar wil er het liefst weg. Alleen de huizenprijzen houden hem tegen.


'Die enthousiastelingen komen hier voor een plezierige middag in het park, maar 's avonds gaan ze weer naar huis. Maar ik woon hier 24 uur per dag, tussen de luide Arabische muziek en de Afrikanen die in hun eigen taaltje praten. Tussen de drugs en de illegalen. Ik moet dat tolereren, maar plezant is het niet.'


De straten rond het park zijn inderdaad nog een bonte mengelmoes van arm en rijk, van opgeknapt en verloederd. Een Bentley staat er naast een onverzekerde Lada, een architect woont in zijn strakke loft naast een zigeunerfamilie in een huis met tien deurbellen.


'Maar het hoeft hier ook geen nieuw Antwerpen-Zuid te worden, waar alleen nog yuppies wonen', zegt Kristin Lenaers (34), die als oprichtster van de website NOORDlink de buurt als haar broekzak kent. Volgens haar is Antwerpen-Noord een echte volksbuurt, en heeft Park Spoor Noord de inwoners hun trots teruggegeven.


'Veel bewoners krijgen wekelijks een aanbod van een makelaardij, maar ze zeggen telkens nee. Ze zijn van 't Noord, en ze willen hier blijven.'


Jan Fabre


In een voormalige treinloods in Park Spoor Noord loopt de expositie Piëta's van beeldhouwer Jan Fabre, die zelf uit de buurt afkomstig is. Het marmeren beeldensemble, dat vorig jaar werd onthuld tijdens de 54ste Biënnale van Venetië, wekte controverse doordat Fabre zichzelf op de plaats van Christus heeft afgebeeld. Maar de combinatie van puur marmer, bladgoud en de sacrale thematiek heeft een bijzonder effect.


De leukste plekjes


Op zoek naar de leukste evenementen of de mooiste plekjes in of rond Park Spoor Noord? De websites van buurtbewoners Kristin Lenaers (links) en Tom Loockx (rechts) bieden een schat aan informatie. Lenaers' NOORDlink (noordlink.wordpress.com) is het volledigst en informatiefst, met zowel aandacht voor de problemen in de wijk als voor de culturele en sportieve evenementen. Loockx' www.2060.be onthult de verborgen juweeltjes van Antwerpen-Noord, van de nieuwste restaurants tot een bijzonder wassalon. De prachtige fotografie geeft inspiratie voor een ontdekkingstocht.


De tentoonstelling loopt tot en met 23 september.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden