Park Avenue, Het andere geluid van Volendam, Podium Witteman

De 8 interessantste programma's van dit weekeinde begin mei, waaronder het verhaal van Sobibor-overlevende Jules Schelvis en de tragiek van de Joodse Raad.

Beeld Evert Elzinga / ANP

1. Park Avenue - Money, power and the American dream
Zaterdag, NPO Doc, 22.00 uur

'Driftige mensen. Als je de deur van hun limousine niet snel genoeg open deed, werd je al ontslagen.' Zegt een voormalige portier van 740 Park Avenue in New York, het gebouw waar de rijksten ter wereld wonen. Alex Gibney, bekend van zijn docu's over Lance Armstrong en de scientology-kerk, maakte in 2012 deze docu over de straat Park Avenue. Over het ultrarijke en het ultra-arme gedeelte. En over de kloof tussen die twee.

Kloof? Eerder de Grand Canyon. De Amerikanen willen nog steeds geloven dat iedere krantenjongen miljonair kan worden. 'Maar in Amerika kun je je nauwelijks aan armoede onttrekken. Sociale mobiliteit bestaat niet meer', volgens een van de geïnterviewden. De film laat ook zien hoe de ultrarijken met hun miljoenen politieke invloed kopen. In ruil voor campagnegeld hoeven rijke Amerikanen veel minder belasting te betalen. Zo worden ze nog rijker. 'Washington is helemaal in handen van het Amerikaanse bedrijfsleven', zegt de beruchte lobbyist Jack Abramoff.

2. 3Doc: Het andere geluid van Volendam
Zaterdag, NPO 3, 22.50 uur

De hechte gemeenschap van Volendam kan beklemmend zijn. Vraag dat maar aan de muzikale broers Frank (frontman van de band AlascA) en Paul Bond (frontman van Dandelion). 'Ik moet gewoon weg, er is meer dan Volendam', zegt Paul Bond in deze documentaire van Allard Detiger. Zich afzetten tegen Volendam doen de broers met hun muziek: die moet vooral niet lijken op de commerciële palingsound van Nick & Simon, Jan Smit en de 3J's. Maar terwijl AlascA hun tweede album lanceert en Dandelion aan de eerste plaat werkt, blijkt het onmogelijk om aan vergelijkingen met hun beroemde dorpsgenoten te ontkomen. En willen de broers eigenlijk wel echt losbreken? Want voelen ze zich tegelijkertijd niet ook zeer verbonden met Volendam?

3. Podium Witteman
Zondag, NPO 2, 17.10 uur

De laatste drie uitzendingen van het seizoen laat Paul Witteman de inhoud van zijn muziekprogramma bepalen door een gasthoofdredacteur. Dit weekend is dat Youp van 't Hek, die naast cabaretier ook een trouw bezoeker van het Amsterdamse Concertgebouw is. Van 't Hek werkte in zijn voorstellingen samen met het Matangi Kwartet en violiste Emmy Verhey, die allebei een optreden verzorgen. Ook speelt Jan-Willem Rozenboom, de vaste pianist van Guus Meeuwis, een mopje Schubert, en wordt er gezongen door Jenny Arean en het cabaretduo Yentl & De Boer, de kersverse winnaar van de Annie M.G. Schmidtprijs.

4. Er reed een trein naar Sobibor
Zondag, NPO 2, 20.20 uur

'Er vertrok een trein naar Sobibor. Hij vertrok op 1 juni 1943 uit Westerbork. Mijn vrouw Rachel en ik en mijn huisgenoten zaten in die trein. Geen van ons wist wat ons te wachten stond na een enerverende tocht die 72 uur zou duren.'

Sobiboroverlever Jules Schelvis vertelt, bijgestaan door muziek (o.a. Bach, Grieg en Mahler) van het Nationaal Symfonisch Kamerorkest. 'Ik ga u mijn persoonlijke verhaal vertellen. Het kost mij nog steeds moeite, maar ik vind het van belang dat u er kennis van neemt.' De registratie van Er reed een trein naar Sobibor is van 2 maart dit jaar. Op de dag af 72 jaar nadat het eerste transport van Westerbork naar Sobibor plaatsvond, en de verjaardag van Rachel, Jules' echtgenote.

5. Freddie Mercury: The great pretender
Zondag, Canvas, 22.00 uur

'Hij wilde niet meer uit het zelfde champagneglas drinken en me niet meer op de wangen kussen. Ik vroeg: 'Ben je boos op me?' 'Nee', zei hij, 'Montsi, ik ben seropositief.'

Operazangeres Montserrat Caballé over Freddie Mercury toen ze samen in Barcelona zouden zingen. Een fragment uit de gelauwerde, openhartige documentaire The Great Pretender, over het privéleven van Freddie Mercury. Op het podium een flamboyante entertainer die wist hoe zijn publiek moest 'veroveren' en een zaal kon laten koken, achter de schermen een verlegen, gereserveerde balletliefhebber.

6. Brandpunt Reporter
Zondag, NPO 2, 22.35 uur

In de aflevering De hofleveranciers van de wietteelt is te zien hoe de wietteelt in Nederland meer en meer het werkterrein van criminelen is geworden. Het is een wereld waarin liquidaties, bedreigingen en veel zwart geld een rol spelen. Terwijl de overheid er al van alles aan deed om dit te bestrijden, en jaarlijks duizenden plantages oprolde, ging de teelt gewoon door. Daarop zette de overheid een tandje bij: sindskort is niet alleen de teler strafbaar, maar ook het bedrijf dat levert aan de wietteelt. Wie zijn die leveranciers precies, wat zijn hun beweegredenen en helpen al die maatregelen eigenlijk wel?

7. Teledoc Campus: Jennis
Zondag, NPO 3, 22.50 uur

De 22-jarige Jennis zoekt een vrouw, maar doordat hij het syndroom van Williams-Beuren heeft, is hij in zijn mentale ontwikkeling op grote achterstand geraakt. Hierdoor heeft hij weinig succes bij de dames, en bovendien keert zijn goede smaak zich tegen hem: de vrouwen op wie hij zijn oog laat vallen zijn te knap.

Deze aflevering Teledoc Campus, een reeks die gemaakt is door talentvolle jonge documentairemakers, werd geregisseerd door Jennis', Aisha Roberson. Zij maakte een intiem en liefdevol portret van haar broer, die de moed niet opgeeft in zijn vrouwenjacht.

8. De langste nacht voor de Joodse raad
Zondag, NPO 2, 23.10 uur

Die dag in mei in 1943. De dag dat de nazi's de Joodse Raad sommeerden zevenduizend joden te 'leveren' voor deportatie. En hoe de Raad zich toen over de kaartenbakken moest buigen. Die wel. Die niet. Duivelse dilemma's. Hans Knoop, de journalist die ooit oorlogsmisdadiger Pieter Menten ontmaskerde, is zijn hele leven al in de ban van de Joodse Raad. In deze film legt hij onder andere aan Rob Oudkerk de pijnlijke geschiedenis van de Raad voor. Oudkerk is de kleinzoon van David Cohen, een van de voorzitters van de Joodse Raad. Was Oudkerks opa naïef, laf of te gehoorzaam? Had hij eerder moeten of kunnen stoppen? Of heeft hij slechts van twee kwaden de minste gekozen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.