Parels voor de oortjes

Heel bijzonder op North Sea Jazz wordt de uitvoering van Oliver Nelsons meesterwerk Blues And The Abstract Truth, door het Metropole Orkest. Beluister vooral het nummer Stolen Moments. Onvergetelijk.

Oliver Nelson.Beeld Hollandse Hoogte

Prachtige plaat hoor, Kind of Blue van Miles Davis (1959), en volkomen terecht dat het de meest verkochte jazz-plaat aller tijden is. Maar wat vreemd eigenlijk dat het nog altijd voor veel muziekliefhebbers de enige jazzplaat is die ze kennen. Tuurlijk, de schoonheid van de composities, de rust in het spel van John Coltrane, Bill Evans en Davis zelf en de algehele rokerige, wat lome sfeer: allemaal prachtig.

Maar Kind of Blue is niet de enige jazz-plaat die toegankelijk klinkt voor ongeoefende jazzoren, zelfs niet de enige plaat met een dergelijke warme sfeer. Probeert u, in bezit van Kind of Blue en op zoek naar iets vergelijkbaars, gewoon eens Somethin' Else van Cannonball Adderley (Blue Note, 1958), met Miles Davis als sideman op trompet. Luister naar opener Autumn Leaves en u bent verkocht.

En denkt u dat u het solowerk van tenorsaxofonist John Coltrane niet aankunt, want te druk en te freaky, luister dan naar diens Blue Train, en u wordt gegrepen vanaf het moment dat trompettist Lee Morgan in openingsnummer Blue Train zijn eerste solo blaast.

Acht tips voor North Sea Jazz

Volkskrant-muziekrecensenten Gijsbert Kamer, Koen Schouten en Robert van Gijssel vertellen u welke optredens u niet mag missen dit jaar op North Sea Jazz, dat vrijdag begint in Rotterdam.

North Sea Jazz, van 10 t/m 12 juli, Ahoy, Rotterdam.

Stolen Moments

Over trompetsolo's gesproken. Een van de allermooiste uit de jazzgeschiedenis is die van Freddie Hubbard in Stolen Moments op de plaat The Blues And The Abstract Truth van rietblazer, componist en arrangeur Oliver Nelson (uitgebracht door het label Impulse! uit 1961). Ook dat is zo'n plaat die eenzelfde klassieke status verdient (en, overigens, gelukkig ook bíjna heeft) als Kind of Blue.

Het nummer Stolen Moments, waarmee het album opent, is een lome blues, minstens zo fraai als die in het nummer So What waarmee Davis twee jaar eerder Kind of Blue begon. De schitterende melodie had Stolen Moments al toen Nelson het aandroeg voor het album Trane Whistle van de bigband van Eddie 'Lockjaw' Davis en hij het The Stolen Moment noemde.

Toen Nelson het nog geen half jaar later als Stolen Moments met zijn eigen band opnam, kreeg het ook nog eens het weergaloos mooie arrangement, waardoor je niet op het nummer uitgeluisterd raakt.

Oliver Nelson had een excellente band om zich heen. Eric Dolphy op altsax en dwarsfluit, Bill Evans (ook te horen op Kind of Blue) op piano en Freddie Hubbard op trompet zijn in topvorm.

Beeld .

Kippenvel

Nelson had al eerder samengespeeld met Dolphy, zoals op het voor Prestige gemaakte album Screamin' The Blues (1959). Daarop viel al goed te horen hoe de klare lijn, die de tenor van Nelson graag volgt past bij het nerveuze, jachtige spel van Dolphy. In Stolen Moments en ook op de vijf andere stukken van de plaat rangschikt Nelson de noten van alt, tenor, bariton (George Barrow) op een merkwaardige maar schitterende manier. Hij laat de bariton hoger spelen dan de tenor en die weer hoger dan de alt. De harmonie raakt nergens verstoord, alles klinkt even gestroomlijnd.

En als dan in Stolen Moments na het prachtig verzorgde thema, op 1 minuut 23 Hubbard zijn trompet aan de mond zet en begint te spelen, krijg je echt even kippenvel. Steeds opnieuw, elke noot op het juiste moment, 8 minuten en 42 seconden lang. Mooi ook hoe daarna Dolphy (dwarsfluit) en Oliver Nelson zelf (tenorsax) elkaar opvolgen. Ook Nelson blaast hier een van zijn sterkste solo's ooit.

Alle facetten die Stolen Moments zo bijzonder maken (het zacht tintelende pianospel van Bill Evans niet te vergeten, vind je ook in de andere stukken terug op The Blues And The Abstract Truth.

Profiel Guillaume Perret

Als een van de weinigen durft Guillaume Perret zijn saxofoon door de elektronica te trekken. Het is een genot om dit Franse jazzmonster te zien spelen, vindt Robert van Gijssel. Zaterdag live op North Sea Jazz.

Kruit

Stolen Moments is het beste nummer, maar het kruit is bepaald niet meteen verschoten. Het vrolijk kwetterende Hoe-Down, het snelle bebopthema van Cascades, Evans' slepende pianoblues Yearnin', de bigband-stamper Butch And Butch leiden allemaal naar de prachtige apotheose Teenie's Blues.

De zes nummers vullen elkaar aan en maken van het album een geheel. De schoonheid van de plaat werd meteen erkend, Nelsons naam was in 1961 definitief gevestigd. Hij zou ook nog mooi arrangeerwerk verrichten voor altsaxofonist Cannonball Adderley en met zijn eigen bigband in 1967 het album Live From Los Angeles opnemen.

Hij was dat jaar van New York naar LA verkast en kreeg veel tv-werk te doen. Zo was hij betrokken bij de muziek van series als Columbo en De man van zes miljoen.

Toch heeft de in 1975 op 43-jarige leeftijd aan een hartaanval overleden Nelson het niveau van The Blues And The Abstract nooit meer gehaald. Ook niet op het veel vlakkere vervolg uit 1964, More Blues And The Abstract Truth. Mogelijk had het hoge niveau van het album ook te maken met de inbreng van producer en platenbaas van Impulse!, Creed Taylor. Hij haalde Nelson naar zijn label, gaf hem de mooiste studio en haalde zo het beste uit hem.

Zoals hij dat ook had gedaan met Gil Evans (Out of the Cool), Ray Charles (Genius + Soul = Jazz) en John Coltrane (Africa/Brass). Ook platen met die vermaarde klaphoezen en zwart/oranje ruggen, waarmee het label Impulse! in 1961 zo succesvol de jazzmarkt veroverde.

Vrouwen op festivals schaars? Niet op North Sea Jazz

Met het aanbod van vrouwen is het op de festivals slecht gesteld, zo niet op North Sea Jazz, dat vrijdag begint. Eén van de dames die hier staan, is de Amerikaanse Melody Gardot. Gijsbert Kamer sprak met haar.

Behoud van magie

Orkestleider Gil Evans zal tijdens North Sea Jazz geëerd worden door Ryan Truesdell & The Brussels Jazz Orchestra, dat (onbekend) werk van hem speelt. Het meesterwerk van Oliver Nelson wordt zaterdag onder handen genomen door Metropole Orkest met Big Band onder leiding van Jörg Achim Keller, die het al eerder met succes uitvoerde.

Zonder Freddie Hubbard, Oliver Nelson, Bille Evans en Oliver Nelson zelf, maar mét behoud van de magie, zo belooft het programmaboek.

North Sea Jazz: Metropole Orkest Big Band plays The Blues And The Abstract Truth (vrijdag, 22:30 uur, Amazon).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden