PARATROEPERS

VIJFTIG hoogleraren publiceerden onlangs een manifest waarin staat dat de universiteit een bureaucratische machine is, die slechts op maat gesneden en geknipte afgestudeerden aflevert....

Het is ondertekend door vijftig professoren, maar een bijvakstudent zou er zeker geen voldoende mee gescoord hebben. Een voorbeeld van feiten die niet kloppen: 'de universiteit gaat gebukt gaat onder een verstikkende bureaucratie. Liefst 50 procent van de formatieplaatsen gaat op aan ondersteunende diensten'.

Dit lijkt harde kritiek, met een getal onderbouwd. Maar het is onjuist.

De omvang van de ondersteunende diensten is 20 procent; de heren zijn in de war met het volgende: 50 procent van de medewerkers aan universiteiten zijn academici (docenten, AIO's), in die andere 50 procent zitten de instrumentmakers die deel uitmaken van een onderzoeksteam, de analisten, dierenverzorgers en computerspecialisten. Allemaal grotendeels HBO-opgeleid personeel, actief in de wetenschap.

De manifesters doen alsof 50 procent van de formatie naar overhead gaat, maar dat is dus niet zo. Onder de 20 procent overhead vallen overigens bibliotheek, bewaking, kantine, etc.

Het manifest is onwaarachtig. De ondertekenaars zijn allemaal professoren uit de alpha- en gammahoek, maar de tekst zegt dat niet. De heren pleiten voor meer aandacht voor wat ze noemen 'de paravakken': geschiedenis, filosofie en sociologie, kortom voor hun eigen vakken. Nadrukkelijk zetten ze zich af tegen de bètasector, die ze 'technocratisch' noemen.

Hier maken ze een grote denkfout: ze suggereren een verschil tussen enerzijds de 'zuivere' vakken, en anderzijds de bètavakken: 'Belangrijkste motief van wetenschapsbeoefening is intense nieuwsgierigheid, de wil om te weten hoe de dingen in elkaar zitten. Daarvoor is nodig een kritische houding, evenals het besef dat alle kennis een voorlopig karakter draagt. (. . .) Het gevaar bestaat dat de belangen die in het geding zijn de uitkomsten van het onderzoek mede gaan bepalen. Sommige onderzoeksresultaten zijn direct tastbaar, zoals de resultaten van chemische of biologisch onderzoek. Daarbij is het nut van cultuurwetenschappen (. . .) van een heel andere orde.(. . .) De belangrijkste toepassingen vinden hun oorsprong in onbaatzuchtig wetenschappelijk onderzoek'.

Dat is toch wel een gotspe. Laten we het rijtje ondertekenaars eens bekijken. Daar staat Wil Albeda, die laatst nog in het nieuws was omdat hij Bram Peper jaarlijks een bonnetje voor vijftigduizend gulden stuurde in verband met onderzoek dat hij op persoonlijk verzoek van Peper deed. Onbaatzuchtig en gedreven door intense nieuwsgierigheid.

Verder Anton Zijderveld, die in opdracht van de gemeente Rotterdam een rapport schreef over de viering van 650 jaar Rotterdam, en de historicus Von der Dunk die deze week groot in het nieuws kwam met zijn voorstel het verleden van de vader van Máxima te onderzoeken. Allemaal niets mis mee, maar het is wel wat raar als je dan anderen gaat verwijten dat ze, ik citeer: 'een zekere trivialisering en politieke correctheid van de wetenschap in de hand werken'. Ik heb op zich geen bezwaar tegen beleidsrelevant onderzoek, maar dan kan je geen brieven ondertekenen over onbaatzuchtige wetenschap.

De heren verlangen vol nostalgie terug naar de jaren zestig, toen 'de eenzijdige technocratische oriëntatie van het onderwijs en onderzoek werd aangevochten door een radicaal-democratische tegenbeweging. Die heeft de opmars van de technocratische oriëntatie niet kunnen stuiten'.

Ik ben twintig jaar jonger dan de meeste ondertekenaars van dit manifest, maar heb nog net het staartje meegemaakt van de ellende die hun generatie heeft aangericht aan de universiteiten. Onder invloed van de sociologie, filosofie en andere 'paravakken' was de universiteit omgevormd naar het model van het arbeiderszelfbestuur in Joegoslavië, waar professor Arie van der Zwan zo mooi over kon vertellen (een aspect van de Joegoslavische samenleving waar men de laatste tijd weinig meer van hoort).

Een ramp was het! De staf zat permanent te vergaderen; de koffiejuffrouw mocht meebeslissen over wie er professor werd. In het manifest klinkt nog de echo van die tijd door in de zinsnede dat 'alle kennis een voorlopig karakter draagt'.

Onze sociologische vrienden, toen in grote getalen marxist, beweerden dat ons onderzoek naar de structuur van het DNA in het geheel niet waardenvrij was, integendeel een onderdeel van het imperialistisch systeem, ter onderdrukking van het proletariaat. Ik verzin het niet, zo praatten ze toen echt, de paravakkers! De universiteit is de schade die deze paratroepers in de jaren zestig hebben aangericht inmiddels te boven.

Houden zo.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.