Column

Parasitaire kuteilandjes als de Seychellen en Samoa

Dagblad Trouw en het FD publiceerden afgelopen week een prachtige reeks artikelen over de Panama Papers, de immense verzameling gegevens van het advocatenkantoor Mossack Fonseca in Panama, over belastingontwijking en -ontduiking door de rijken der aarde. De onthullingen bevestigen wat je al vermoedde, maar ik las ze niettemin met stijgende verbazing.

Samoa. Beeld AFP

Staatssecretaris Wiebes van Financiën ook: hij benoemde meteen verheugd een taskforce die gaat bekijken of de schatkist een graantje uit de Papers kan meepikken.

Die omvatten 11,5 miljoen documenten, met een omvang van 2,6 terabyte. Volgens Wikipedia staat één terabyte gelijk aan de hoeveelheid tekst in een grote universiteitsbibliotheek of aan drie jaar gecomprimeerde muziek op cd-kwaliteit. Vrij veel dus, je kunt je in elk geval de doodsschrik voorstellen die de 374 onderzoeksjournalisten die zich met de Papers bezighouden beving toen ze de info op hun bordje kregen.

De immense hoeveelheid informatie is een rijke bron, maar tevens een diepe valkuil. Niet vanwege het zoekwerk, met geduld en volharding kom je een heel eind. De vraag is meer wat je met alle informatie aanmoet - nieuws is een markt en die raakt verzadigd. Dat wijzen de ervaringen met eerdere informatielawines als WikiLeaks en LuxLeaks uit.

De bekende namen die in de Papers figureerden kregen de meeste aandacht: dat was al een veeg teken. De naam van de voormalige chef van de NS Meerstadt kwam voor in de documenten - al tekende hij daar zelf bij aan dat er 'Bert' stond terwijl hij toch echt 'Albert' heet. Niettemin is hij nu geen commissaris meer bij ABN Amro en Lucas Bols. Ook Clarence Seedorf werd genoemd, evenals Robert van de R. Maar dat bleek een 'meesteroplichter' te zijn, dus dat was logisch. Of ze illegaal hebben gehandeld staat nog te bezien. Gelukkig kent het Nederlands het mooie woord 'dubieus': als je naam voorkomt in de Panama Papers is dat 'dubieus'.

Namen zijn de slagroom van de journalistiek. Ze zijn lekker en verkopen kranten, maar het gaat om wat eronder zit. Dat is in dit geval veel belangrijker: een steeds groter deel van de rijkdom van de wereld raakt geconcentreerd bij de rijkste 1 procent van de mensheid. En die 1 procent slaagt er daarnaast steeds beter in te voorkomen dat een deel van het vermogen ten goede komt aan de gemeenschap.

Landen en landenorganisaties hebben zich al jaren voorgenomen een einde te maken aan de ontwijkings- en ontduikingspraktijken. De G20, de EU en de VS: dat moet lukken, zou je zeggen. Maar het lukt niet. De in ontwijking gespecialiseerde economen Niels Johannesen en Gabriel Zucma hebben becijferd dat 8 procent van alle rijkdom van de Aarde is weggezet in tax havens en dat het percentage groeit.

De Amerikaanse president Obama zei het deze week zo: 'Het is niet dat deze mensen de wet overtreden, maar dat de wet zo slecht is gemaakt.' Een relatief kleine groep superrijken is kennelijk machtiger dan de politiek wereldwijd en in staat hervormingen tegen te houden. En er zijn machtige politici die vrolijk meeprofiteren. De neoliberalen winnen. Ze maken slim gebruik van hypocriete belastingparadijzen als Nederland en van brievenbussen op parasitaire kuteilandjes als de Bahama's, Samoa en de Seychellen.

Dat is wat de Panama Papers overduidelijk laten zien en dat is slecht nieuws. Het raakt u en mij persoonlijk, behalve wanneer u ook een NV op Samoa hebt. Jesse Klaver (GL) zei gisteren dat we het probleem binnen twee jaar kunnen aanpakken, als de politieke wil er is. Maar dat is dus de vraag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden