Parasieten

Wetenschappelijk onderzoek is een succesvolle onderneming van de mensheid. Van dat succes willen anderen graag profiteren. Zo ontstaan veel randactiviteiten waarin men zich beroepshalve met wetenschap bemoeit....

Afgelopen donderdag stond in het (Engelstalige) tijdschrift Nature een beschouwing van Jaap Willems die, lezen we, als associate professor verbonden is aan het Department of Science Communication aan de Vrije Universiteit (VU). Aan de VU zien ze communicatie van natuurwetenschap blijkbaar niet als randverschijnsel.

Eerst komt Willems in zijn artikel Bringing down the barriers met een open deur: Volgens hem is het belangrijk dat onderzoekers het grote publiek op de hoogte houden van hun vorderingen. Dan beweert hij dat het merendeel van de wetenschappers faalt in deze publieke taak. Uit zijn mond is het vermeende falen van publieksvoorlichting door wetenschappers logisch en verdacht. Een andere vaststelling zou zijn hele Department of Science Communication overbodig maken.

Het artikel staat vol met kritiek op natuurwetenschappers van alle disciplines. Nature bevat naast echte, doorwrochte, wetenschappelijke artikelen ook veel lichte, niet-wetenschappelijke artikelen over wetenschap. Deze lichte kost, zoals het artikel van Willems, maakt het blad aantrekkelijk voor beleidsmakers. Voor deze ambtenaren is de kritische visie van Willems welkom, zoals elke kritiek op wetenschappers welkom is. Ook het blad Nature zet het werk van de VU-medewerker in de etalage.

Volgens de Amsterdamse communicatieprofessor zouden wetenschappers actief barrières opwerpen om te voorkomen dat hun werk in gepopulariseerde vorm wordt gepubliceerd. Wetenschappers zouden het idee weghonen dat ze hun collega's via popularisering moeten informeren. Ze zouden weinig genegen zijn om met journalisten samen te werken. Onderzoekers zouden bang zijn dat het schrijven van populaire teksten hun aanzien bij vakgenoten zou verminderen. Enzovoort.

Waarop is deze harde kritiek gebaseerd? Op een borreltafeldiscussie of op degelijk speurwerk? In het artikel van Willems staat één referentie en die betreft biotechnologie. De lezer die meer informatie wil, wordt verwezen naar een ongepubliceerd Nederlandstalig(!) intern onderzoeksrapport en een internet-notitie van Willems en nog twee communication professionals.

De verstrekkende conclusies blijken te zijn gebaseerd op zegge en schrijve één enquète, onder een kleine 800 Nederlandse biologen. De keuze van de groep wordt niet uitgelegd of verdedigd. Ook niet de generalisatie van de conclusies naar alle natuurwetenschappen in de hele wereld. De vragen die de ondervraagden werden voorgelegd, worden niet gegeven. Kortom: controle van de beweringen en conclusies is niet mogelijk.

In de wereld van de zogenaamde communicatiewetenschappen is controle door vakgenoten, en het geven van behoorlijke referenties en achtergrondinformatie blijkbaar overbodig. De verdediging zal wel zijn dat deze kwaliteitscontroles het communicatieproces alleen maar zouden bemoeilijken.

Mijn ervaringen betreffende de houding van wetenschappers ten aanzien van popularisering zijn heel anders. Ook journalisten vertellen mij dat wetenschappers vaak willen meewerken aan reportages over hun werk. Tussen wetenschappers en wetenschapsjournalisten heeft de symbiose de vorm aangenomen van een gezonde samenwerking. Voor parasieten is geen plaats.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden