Parasiet naast het nieuwbouwparadijs

Architecten en kunstenaars zijn neergestreken naast de nieuwe wijk Leidsche Rijn bij Utrecht. Vernuftige vondsten als pleidooi tegen de eenvormigheid....

Van onze verslaggeefster Anne van Driel

Hoevelen zullen de oversteek wagen? Hoeveel bewoners van het net opgeleverde Parkwijk in Utrecht zullen gaan buurten op het grasveldje net over de brug, waar een groep kunstenaars en architecten is neergestreken?

En omgekeerd: hoeveel kunstliefhebbers en architectuurfreaks die afkomen op de manifestatie Parasite Paradise zullen een bezoekje brengen aan de aangrenzende nieuwbouwwijken?

Op een zomerse, doordeweekse dag is het opvallend rustig in de beide nieuwe 'steden' aan de westkant van Utrecht. Zowel in Leidsche Rijn – met 27 duizend nieuw te bouwen huizen de grootste Vinex-locatie van Nederland – als op het terrein van Parasite Paradise, een tijdelijke nederzetting van zesentwintig mobiele en flexibele woningen.

Bizarre bouwsels en vernuftige vondsten kent het provisorische dorp. Zo houdt het Rotterdamse 2012 Architecten, een klein bureau gespecialiseerd in bouwen met afvalmaterialen, deze zomer kantoor in het Miele Ruimtestation. Van de hitte geen last, want de muren bestaan uit koelkastdeuren. En uit wasmachines: de ronde deurtjes bieden uitzicht op het grasveld rondom.

Daar staat onder meer de Mobile Linear City van de Amerikaanse kunstenaar Vito Acconci, een veertig meter lange golfplaten keet, die je als een verrekijker ineen kunt schuiven totdat de 'stad' precies op de trailer van een gemiddelde vrachtwagen past. Of wat te denken van het Lichtspielhaus van Wolfgang Winter en Berthold Hörbelt, opgebouwd uit 2600 frisdrankkratten? De filmzaal is een soort plastic variant op Le Corbusiers Notre Dame du Haut; met een lichtval die even sacraal is als in een kerk.

Parasite Paradise is onderdeel van het beeldende-kunstproject Beyond, waarbij kunstenaars zijn uitgenodigd van het begin af aan mee te denken over de ontwikkeling van Leidsche Rijn. Daarmee past de manifestatie in een hele reeks van door de overheid gesteunde kunstprojecten om de openbare ruimte voor Vinex-bewoners te verlevendigen.

Parasite Paradise is ongebruikelijk groots opgezet. Want de nederzetting is niet alleen gebouwd volgens een heus stedenbouwkundig plan van de Belgische architect Luc Deleu; het heeft ook alle functies die een dorp 'leefbaar' maken: een theater, een café, een mobiele tuin, een skate-tube. In het weekeinde kunnen bezoekersblijveneten, én overnachten. Voor de minder avontuurlijken is er de Campingflat van Kevin ter Braak: een steiger van drie (overkapte) verdiepingen, met een tent, opgezette dieren, kunstgras en fake vogelgezang.

'Paradise Parasite', stelt samensteller Tom van Gestel in de als Michelin-gids vormgegeven plattegrond van het dorp, 'is niet alleen een manifestatie, maar ook een manifest.' Een pleidooi voor geestverruimend bouwen, een statement tegen eenvormigheid. En een aanmoediging voor de bewoners van het aangrenzende Parkwijk, waar elk huishouden gratis passepartouts krijgt om de architectuurvrijplaats te bewonderen.

Hoe goedbedoeld ook, een beetje merkwaardig is die gedachte wel. Want waarom zou de trotse bezitter van het gloednieuwe chalet aan, zeg, de Schoenlappervlinder nummer 33 zitten te wachten op alternatieven voor zijn zelfverkozen Vinex-wijk?

En ook al suggereert Parasite Paradise te willen fungeren als 'een parasiet' in het 'nieuwbouwparadijs'; toch zijn de mobiele woningen niet in Parkwijk zélf geplaatst, maar aan de andere kant van het water. Veilig op afstand. Als een onschadelijke enclave, achter een traliehek.

Jammer. Want ook al kunnen veel van de mooie vondsten op Parasite Paradise alleen functioneren in een kunstcontext, het dorp kent ook woningen die zo toepasbaar zijn in de praktijk. Zoals het mobiele atelier van kunstenaarsduo Bik van der Pol en de architecten Rien Korteknie en Machteld Stuhlmacher. Een prachtig fort waar schrijvers, dichters en kunstenaars zich hermetisch kunnen afsluiten van al wat hen van werken afleidt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden