Column

Paranoia neveneffect van macht

Vladimir Poetin, president van Rusland, staat bekend als een machtige politieke leider. Beeld epa

Vier Leidse onderzoekers, Marlon Mooijman, Wilco W. van Dijk, Naomi Ellemers en Eric van Dijk, publiceerden in het Journal of Personality and Social Psychology een artikel over de relatie tussen macht en straf.

De hypothese van de onderzoekers is dat macht wantrouwen genereert en dat uit dit wantrouwen de behoefte voortkomt ondergeschikten te straffen bij wijze van afschrikking. Een ander motief om te straffen is het wreken van onrecht, de zogeheten 'just deserts'. De machtige heeft de neiging de effectiviteit van de straf te verwaarlozen, omdat straf er altijd ook toe dient de macht van de machtige te beschermen.

De hypothese werd door het onderzoek bevestigd. Paranoia is dus een neveneffect van macht.

De meeste lijders aan achtervolgingswaan zijn betrekkelijk machteloos, maar zodra de paranoïde persoonlijkheid macht heeft, heet zijn aandoening opeens 'bestuur' of 'leiderschap'.

Dat lijkt me het basisprobleem in de politiek en het bedrijfsleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.