Paraffine op de Noord-Hollandse stranden: hoe gevaarlijk is dit?

Mocht het nog strandweer worden, dan moeten badgasten aan de Noord-Hollandse kust laveren tussen brokjes kaarsvetachtig paraffine en de opruimdiensten van Rijkswaterstaat. Het bijproduct van aardolie ligt nog zeker tot het einde van de week op de stranden. Hoe gevaarlijk is het en nog drie vragen over paraffine.

Paraffine op Noordzeestrand. Beeld RIjkswaterstaat
Paraffine op Noordzeestrand.Beeld RIjkswaterstaat

Hoe is het spul op de stranden terechtgekomen?

Na het afleveren van de lading paraffine in de haven is vermoedelijk het scheepsruim op zee schoongespoten. De resten spoelen dan in zee en belanden uiteindelijk als kaarsvetachtige brokken op het strand.

Met name tussen Petten en Castricum is veel aangespoeld, maar het gebied strekt zich uit van Zandvoort tot Den Helder, zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat, dat bij grote hoeveelheden verantwoordelijk is voor de schoonmaak. 'Op Texel is nog niets gevonden, maar dit kan veranderen als de komende dagen de paraffine die nu nog op zee drijft ook aanspoelt.' Volgens Stichting de Noordzee is het goedje inmiddels ook op Vlieland gesignaleerd.

Mogen schepen dit zomaar lozen?

Ja en nee. In kleine hoeveelheden is het lozen ervan toegestaan volgens het Internationaal Verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen. Rijkswaterstaat kan niet zeggen of de schipper in overtreding was, maar voor marien bioloog Jan Andries van Franeker (Wageningen Marine Research) is het duidelijk. 'Je kunt ervan uitgaan dat als je dit soort brokken in grote aantallen op het strand vindt, dat niet volgens de verdragsnormen is geloosd.'

Rijkswaterstaat, de Kustwacht en de politie Noord-Holland zoeken desondanks niet naar de boosdoener. De nationale eenheid, waar de waterpolitie onder valt, heeft het schip niet kunnen achterhalen.

Strandingen van paraffine (en van palmvet) zijn niet ongebruikelijk. In 2007 gebeurde dit tussen Egmond aan Zee tot en met Texel. Vijf jaar later was het raak bij het Noord-Hollandse Hargen en in 2014 spoelden de op hompen verregende sneeuw lijkende brokken aan van Noordwijk tot Petten. Vorige maand werd ook al veel paraffine gevonden, van Noord-Frankrijk tot en met Vlieland. Van Franeker: 'Ik vond toen zelf restanten langs de waddenkust op Texel'.

Hoe gevaarlijk is paraffine voor mens en dier?

Paraffine is niet giftig. Het bijproduct van aardolie wordt onder meer gebruikt voor het maken van kaarsen, handcrème en het zit in vaseline. Toch waarschuwt Rijkswaterstaat hondenbezitters dat ze moeten voorkomen dat hun huisdier het binnenkrijgt, omdat het dier het niet kan verteren.

Marien bioloog Van Franeker is wat strenger, en raadt iedereen af het spul ook maar aan te raken. 'Je weet niet of bij het schoonspoelen van het schip ook chemische middelen zijn gebruikt', zegt hij. 'Het kan zijn dat de paraffine agressieve ontvettingsmiddelen bevat. Ik zou er niet zonder zorgen in gaan zitten.'

Van Franeker wijst verder op de desastreuse gevolgen voor onder meer meeuwen en de noordse stormvogel. 'Van hen is bekend dat ze soms grote hoeveelheden eten', zegt hij. 'In bijna een op de vier dode noordse stormvogels die wij vinden, zitten brokjes paraffine. Bij een klein deel ervan is het massieve blok in hun maag overduidelijk de doodsoorzaak.' Het goedje kan ook hun verendek lek maken, waardoor ze kracht verliezen bij het vliegen en stoppen met duiken naar voeding. 'Die sterven dan door uitputting.' Het effect op kleinere organismen is onduidelijk.

Hoe wordt het strand schoongemaakt?

Dit gebeurt handmatig en, op stukken strand waar veel ligt, met een zogenoemde beach cleaner, waarbij een grote zeef achter een tractor de brokjes van het strand veegt. Afhankelijk van wat nog aanspoelt, zijn de schoonmakers nog zeker tot het einde van de week bezig. De stranden worden er niet voor afgezet, maar Rijkswaterstaat vraagt 'gepaste afstand' te houden.

Tractor met 'beach cleaner' ruimt paraffine op. Beeld RIjkswaterstaat
Tractor met 'beach cleaner' ruimt paraffine op.Beeld RIjkswaterstaat
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden