Paradox van het fundamentalisme

Kunst die grote maatschappelijke kwesties wil aansnijden, kan gemakkelijk ten onder gaan aan overgewicht. De voorstelling wordt een vehikel voor een 'boodschap' en de goede bedoelingen druipen van het doek....

In de Rotterdamse galerie Noname lijkt het eerst alsof je een sixties-winkel binnenstapt. De tentoonstelling Bin Laden's Lamp van de Tsjechische schilder Jírí Cernický bestaat uit negen doeken van ruim anderhalve meter lang en breed, vol psychedelische spiralen in glimmende zuurstokkleuren. De spiralen vullen de ruimtes op tussen grote plompe bollen.

In elk van die bollen is een klein kleurig poppetje geschilderd. Alleen van dichtbij zijn ze goed te zien. Bijvoorbeeld op The soloïst of an army dance group called Hammas (1999). In de rode bol rechtsboven zie je een vrolijk tafereel van een dansende Arabier, getekend als de stereotiepe terrorist met baard en machinegeweer. In de bol linksonder omhelst het mannetje zichzelf, en in weer een ander lijkt hij zichzelf te willen wurgen.

Op andere doeken staan soortgelijke wrang-vrolijke taferelen. Zoals in The islamic space society (2000), waarin een Arabier in astronautenpak op een vliegend tapijt zit. Eén arm ligt afgehakt naast hem.

Flauw, denk je eerst, we worden nu natuurlijk geacht te gaan lachen om die gekke terroristen. En de schilder heeft ook wel heel erg zijn best gedaan om de poppetjes allerlei betekenisvolle attributen mee te geven.

Maar als je de doeken weer van een afstand bekijkt, verdwijnt die gedachte. De poppetjes worden onderdeel van grote decoratieve patronen, op het ene doek meer oosters en op het andere meer westers. De terroristen worden opgenomen in de paradijselijke wereld van zuurstokkleurige decoratie.

De kijker wordt dus genoeg ruimte gelaten, en langzaam rijst dan uit Bin Laden's lamp de paradox van het fundamentalisme op. Excessief geweld aan de ene kant en het verlangen naar het paradijs aan de andere kant.

De doeken zijn allemaal in 1999 en 2000 gemaakt. De tentoonstellingstitel suggereert echter dat er wordt ingehaakt op de actualiteit. Is dat wel een goed idee? Het kan nu snel als sensatiekunst worden gezien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden