Paradijs

Je komt er maar niet achter of dit pleidooi om na te denken over de toekomst van onze getergde planeet oprecht is.

Een bak met jonge sla, zakken biologische mest, kleine tomaatjes aan trossen, een enkele tulp. En nog heel veel meer groenten en fruit, kleine en grote plantjes, in kuipen, bakken, potten, kisten en omgekeerde Ikea-krukjes. De voorstelling Paradijs van Dood Paard en De Warme Winkel heeft een schitterend toneelbeeld. De grote binnenruimte van een voormalig kantoorpand aan de Amsterdamse Sarphatistraat is omgetoverd tot een soort stadsmoestuin, waar de vier spelers ons vanavond deelgenoot maken van hun bezorgdheid over de toekomst van de aarde en de mens. Hun antwoord op veel, zo niet alle problemen: ga zelf uw eigen groenten en fruit telen, wroet weer in de aarde, ga terug naar de basis. Daarmee haken ze in op de huidige trend van urban farming.


Manja Topper, Kuno Bakker, Vincent Rietvelt en Jeroen de Man beginnen de voorstelling als zichzelf en vertellen over hun schuchtere pogingen hun tuin aan te leggen, een project waaraan ze al twee maanden werken. Het gaat dan over pootaardappelen, brandnetelmest en vlinders (het publiek mag een schaal vasthouden waarin larven op een bloemkoolstronk zitten). Dit alles ter voorbereiding op de postcatastrofale samenleving die ons te wachten staat. Want daarvan zijn deze theatermakers intussen overtuigd: binnen afzienbare tijd komen er grote rampen op ons af: dijkdoorbraken, milieurampen, oorlog, olietekorten.


Na dat vrij relaxte begin glijden de vier acteurs langzaam in personages en types. Wat volgt is een aaneenschakeling van wetenschappelijke verhandelingen (over ecologie, hoe water te winnen uit lucht, het op koffieprut kweken van oesterzwammen, nieuwe verpakkingsconcepten) die telkens worden onderbroken. Zo is er een veel te lange scène waarin de acteurs wildemannetje spelen in een soort survivalspel: gillen en over de grond rollen, gezichten met aarde insmeren op een gesamplede versie van Wagners Götterdämmerung. Ook worden er dierenmaskers opgezet bij een referaat over de opwarming van de aarde. Er worden zelfgeplukte boontjes gekookt en samen verorberd, met gelukzalige gezichten. Goddank was er een moment van rust en kalmte, toen de spelers zelf even niets deden en uit de speakers Nina Simone's versie van Feelin' Good klonk, over een nieuwe dageraad die aan zal breken.


Paradijs lijkt nogal op de voorstelling Jandergrouwnd die De Warme Winkel eerder dit seizoen maakte in een kringloopwinkel. Maar daarin zat tenminste nog een eenduidig onderwerp (hoe kunst kan overleven in een repressieve samenleving), terwijl in Paradijs alles verzandt in onhelder gedoe en loze scènes. En tussendoor steeds maar weer dat geëmmer over die tuin en Manja Topper die een komkommerplantje streelt.


Wat ook gaat irriteren is dat zogenaamde non-acteren van Warme Winkelacteurs Vincent Rietveld (met die haperende tekstbehandeling) en Jeroen de Man (die almaar de komische kleuter uithangt, inclusief stepje). Manja Topper en Kuno Bakker van Dood Paard zitten strakker in de vorm en zijn daardoor in dit geval tenminste nog genietbaar.


Maar wat het meest wringt aan dit ecotheater is dat je er maar niet achter komt of dit theatrale pleidooi om na te denken over de toekomst van onze getergde planeet oprecht is. Waarom die groentetuin? Waarom al die ditjes en datjes over een betere aarde, terwijl de acteurs intussen hun uiterste best doen alles wat in hun voorstelling wordt gedaan en gezegd onmiddellijk weer te ironiseren? Of is Paradijs een zoektocht in een groen labyrint, waarbij de theatermakers zelf met al hun goede bedoelingen ten slotte verdwaald zijn?


Het leukst is nog de finale, waarin Manja Topper als een Madonna van de Ecologische Beweging op een kist door het pand wordt gereden, getooid met een ketting van flikkerende fietslampjes. Daarbij debiteert zij een litanie van goede bedoelingen: 'brei je eigen sokken, koester je fiets, knuffel zo veel je kan'. Even gaat hier de theatrale fantasie aan de haal met het onderwerp, maar helaas veel te laat.


Dood Paard en De Warme Winkel zijn met Paradijs lelijk door het ijs gezakt en daar is in dit geval geen opwarming van de aarde aan te pas gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden