PARADIJS VOOR HALF GELD

Het vakantie-eiland Phuket krabbelt overeind na de vernietigende tsunami van tweede kerstdag. Maandag worden de doden losgelaten en zullen 'hoop en vernieuwing de angst verdrijven'....

Drie, vijf, zeven, of misschien wel negen monniken zullen maandag afdalen naar het strand, waar ze de doden en hun geesten een laatste vaarwel zeggen. Oneven, want zo zijn de Thai, die de nationale tv-zenders op kanalen 3, 5, 7, en 9 zetten en, als ze het hebben, een fortuin neertellen voor een kenteken als S Ng 9 9 9 9.

Getallen – noem het bijgeloof, noem het geloof. Geesten ook: de phii, goed én slecht. Wie tussen z'n benen door achterom kijkt kan ze waarnemen, zeggen sommigen. Mogelijk is het de ziel van een dode, die rusteloos rondhangt in de nabijheid van zijn lichaam of daar waar hij sliep, werkte of winkelde.

En er waren vele doden. Ze zijn overal.

Zo kan het voorkomen dat een tuktuk-chauffeur midden in Patong ineens op z'n rem trapt, en een geest laat oversteken. Dat de inwoners van Khao Lak 's avonds schrikken van de 'witte' b a ck p a c -kers die langs de weg lopen.

Maar Dag 100 nadert – een dag van transitie. Bij 50 was de herdenking op het eiland Phuket (279 slachtoffers); maandag, feitelijk 99 dagen later, is de spirituele zegening in Khao Lak, op het vasteland. Om kwart over tien in de ochtend, het tijdstip waarop de tsunami daar toesloeg en zeker 4224 mensen levenloos liet. Dan worden de doden losgelaten, wordt het leven gevierd. En zullen Hoop en Vernieuwing de angst verdrijven.

Die is er deze week niet minder op geworden, na de nieuwe beving bij het Indonesische eiland Nias. In de opvangkampen in de heuvels van Khao Lak zitten veel overlevenden die zich sinds de tsunami nog niet naar de Andaman Zee hebben gewaagd.

Misschien na de herdenking. Terug naar de plek waar 26 december 's ochtends vroeg nog een huis stond, of naar het hotel dat door een grote hand is weggegrist.

Het Cousin Resort is 'weg, niets meer', zegt eigenaresse Sang Sudarat in kamp Bang Niang, genoemd naar het dorp waar haar familie en 72 andere families vandaan komen. Ze woont nu in een grijze noodcontainer op poten . 'Ik help mee timmeren. Ik weet het anders ook niet.' Ze toont de brochure van haar hotel: 36 kamers, met veranda, niet een van de vele vier-of vijfsterrenhotels, maar een vriendelijk familiebedrijf ('Ik heb mijn auto nog, maar ik moet over een maand weer gaan afbetalen, weet ú niet iemand?').

De brochure is nu net zo onbruikbaar als alle plattegronden en kaarten die van Khao Lak bestaan. Van de 200 hotels in de regio Khao Lak, het ergst getroffen gebied in Thailand, zijn er nu nog twintig open. De rest is weg, of zo goed als weg. Dit is een Ground Zero van twintig kilometer lang, twee kilometer breed. Een palmboom met vergeelde bladeren. Een muurtje. Een zwembad vol puin. Nog een half afgebroken muurtje. En prominent aanwezig: politieboot 813, die over de hoofdweg is getild, en – alsof het zo de bedoeling was – rechtop is neergelegd op anderhalve kilometer van de kustlijn, naast wat huisjes die wél hoog genoeg stonden.

Vi t a m i n e d r a n k De grond is nog blubberig. Er liggen slippers, videobanden, een half toetsenbord, een schort, bruine flesjes vitaminedrank M-150 waarop de Thai zo gek zijn, er staat een verloren Honda. In diepe kuilen vol water, modder en olie zoeken mensen naar spullen die ze kunnen verkopen: ze duiken cd's op, een klok, een speelgoedrobot. Verderop is een gezinnetje bezig het rubber van de elektriciteitsdraden te branden, de vader kan er 80 b ath per kilo voor krijgen, iets minder dan twee euro. Er wordt weinig gesproken. Stilte krijgt hier gewicht.

Niemand op straat voorzover er nog straat is, niemand in de winkels die nog winkel kunnen heten. Maar her en der klinkt getimmer, gehamer en gezaag. De ijzerhandel een dorp verderop is wel in bedrijf. En ook de houthandel daar is 'OPEN NOW!'. Restaurant Oi heeft weer een muur opgetrokken en serveert rijst met kip, vooral aan vrijwilligers die de Thai helpen bij het herbouwen, en medewerkers van organisaties als het Rode Kruis en World Vision. Een limonade-en ijsverkoper hoopt op klandizie bij de resten van hetMukdara Beach Resort, direct aan het strand.Maar nee. Vandaag niet. Er is wel een Amerikaanse toerist, die de ruïnes bekijkt: 'Daar zat het restaurant, daar het café, o nee, dáár zat het restaurant.' Moeilijk te zien. 'Kamer 555, we kwamen hier elke zes, zeven maanden. Het was hier net familie.'

Gisteren nog kwamen er twee bussen toeristen uit Phuket langs. 'Als ze dan toch komen kijken, laten ze hier dan ook wat geld uitgeven. Dan helpen ze in elk geval nog een béétje', zegt Sue. Zij is een van de 150 Tsunami Volunteers, een internationale groep vrijwilligers, van wie velen vroeger al in Thailand kwamen als b a ck p a ck e r . 'Als er nog een bus langskomt', zegt de Canadese, 'spring ik er voor.'

Een paar suggesties, te koop in het Survivor Craft Center voor enkele tientallen bath: mandjes van gerecycled plastic, flesjes tijgerbalsem, Tsunami Dolls, batikdoeken met De Datum erop. Niks traditioneels. Niks toeristisch. Dit hebben de overlevenden uit Khuk Khak en Pak Weep de afgelopen maanden geleerd .

In Patong, aan de westkust van het vakantie-eiland Phuket, op ruim anderhalf uur rijden, zijn de tsunami-artikelen van andere aard: een dvd met foto's en films van de ramp, te koop bij stalletjes en in souvenirwinkels – 200 bath (4 euro). Er is ook een versie beschikbaar van Atjeh, waar het leed al helemaal onmetelijk was. Of anders een zwart T-shirt met witte blokletters: Patong Beach, Phuket, Thailand: 2001 Bomb Alert, 2002 SARS, 2003 Bird Flu, 2004 Tsunami. What's next? Alternatief shirt: Still Alive.

Hier kunnen meer mensen dat zeggen. Kwam het water in Khao Lak (redelijk vlak tot aan de heuvels) anderhalf tot twee kilometer landinwaarts, hier kwam het niet verder dan een paar honderd meter. In lokale aanwijzingen: zo ongeveer tot aan de U2 Bar en de Kangaroo Bar in Bang-La Road.

De meeste slachtoffers vielen in de hotels en winkels aan de Thaveewong Beach Road. Me r r y Christmas & Happy New Year 2005 staat er nog op de gevel van wat er over is van Ocean Plaza, een winkelcentrum pal aan de boulevard. En onderaan een bord dat vroeger een aanbeveling was, maar nu een macaber teken: Super Market, Basement, 9 AM open. Dat bleek zeker een uur te vroeg voor de ongeveer vijftig mensen die omkwamen in de kelder. No Ph o t o hebben de bouwvakkers op een groot bord gezet.

De boulevard is geen Ground Ze r o , maar oogt als een bouwput aan zee. Overal wordt gewerkt: het Sea Pearl Beach Hotel, het Merlin, de Seagull, het Impiana Phuket Cabana, maar ook de McDonald's en de Molly's Malone. Achter groene omheiningen die de ravage deels aan het zicht onttrekken. Toeristen werpen een vluchtige blik op de plekken die nog getuigen van de ramp. Op het strand gebruiken de zonnebaders de hekken, waarachter de bulldozers grommen, als beschutting.

Phuket, bestemming voor jaarlijks 4,2 miljoen toeristen, gaat door waar het was gebleven.Va n de 536 hotels zijn er nog twintig dicht (voornamelijk in Patong en Kamala), twintigduizend werknemers zijn 'naar huis gestuurd' in afwachting van het nieuwe hoogseizoen. Volgens de Tourism Authority of Thailand (TAT) is ongeveer 50 procent van de kamers weer bezet, terwijl dat in januari nog maar 7 procent was. Directeur Suwalai Pinpradab, in haar kantoor in Phuket Stad: 'In november is alles weer normaal.'

De uitdaging: het aantal internationale vluchten moet omhoog. Waren er vorig jaar 56 charters per week, nu blijft de teller steken op twintig. Hotels geven kortingen van meer dan 50 procent, toeristen uit Korea krijgen twee tickets voor de prijs van één.

Een paradijs voor half geld, is de boodschap. Kom! Er is niets aan de hand !. Sterker, zo zal iedere inwoner van Phuket bevestigen, de tsunami heeft ook iets opgeleverd. Marketing-directeur Glenn Ferrer van de Kata Group, het concern dat drie resorts heeft aan de westkust van Phuket (waarvan één nog gesloten): 'De zee is blauwer, het zand is witter. En de lelijke reclameborden zijn weggespoeld.'

Andere invalshoek: 'De vissen zijn in de war, dat merk je', zegt manager Udo Hartig van All4Diving, een groot duikcentrum aan de Sawatdirak Road in Patong. 'De papegaaivis zit altijd dicht op het rif, en ineens zat hij drie meter verderop.' Hartig spreekt van een 'klein ongemak' voor Patong, want de infrastructuur is er nog, en van het rif is slechts 5 procent beschadigd. 'Dit is geen Bali. Daar lijden ze nog steeds onder de bomaanslag. Hier gaat alles gewoon door.'

Zo ongeveer dan. In badplaats Karon wordt de bezettingsgraad waarmee de TAT-directeur campagne voert in restaurants en bars lang niet gehaald; de bardames spelen urenlang Vier op 'n rij . Bang-La Road in Patong, dé uitgaansplek van het eiland, waar oudere, dikbuikige Europese mannen met hun wel erg jonge Thaise schone flaneren, oogt drukker. Maar de muur van neon en geluid kan bedriegen. Ook daar roepen Thaise vrouwen en meisjes van soms vijftig meter afstand He l l o , welcome of Massage? Massage?. Jongens proberen het met Buy a ring for the lady?, of ze tonen een mapje met foto's – See... Ping-Pong Show.

Dat was Patong, dat is Patong. Maar dan een stuk rustiger.

De tourverkoper bij het stalletje voor Ocean Plaza raakt zijn reisjes naar Koh Phi Phi niet kwijt (overigens ook zwaar getroffen), de rode tuktuks staan vooral stil, bij de aanlegsteiger die door de vloedgolf nog naast Mario's restaurant was geworpen.

De tsunami lijkt hier meer iets bizars uit het verleden, dan iets in en in gruwelijks. 'Mijn collega heeft het niet gered', zegt Somjit Rakuess, vandaag nog zonder passagiers. 'Die belandde in de kelder van het Baan Boa-hotel.' Alsof het een mededeling is. Daar, wijst hij, naast de 7 Eleven. Bizar. Net als de foto's aan de muur van restaurant Sabai Beach, dat een landcruiser in zijn keuken kreeg gesmeten. Meer trofeeën dan herinneringen. Het personeel legt uit: 'Dat is hier om de hoek!'

Khao Lak heeft een Me m o r i a l We e k e n d , waarin boeddhisten, christenen en moslims samen bidden, een bar in Patong zegt dat het 'Tsunami Memorial Time' is: alle cocktails voor 100 bath. So glad you are back, staat er op een post-it bij de kassa van Starbucks. Want ze hebben de lekkerste frappuccino. En jawel, The Original Thai Elvis is terug, elke maandag-, woensdagen vrijdagavond live bij de Phuket Bar. Dat is ook een manier van de draad weer oppikken.

Werklozen op Phuket krijgen van de Tourism Authority 175 bath per dag (euro 3,75) als ze verschijnen op de cursussen Engels, Japans of receptiewerk. In de opvangkampen van Khao Lak leren vrijwilligers de kinderen hoe ze in het Engels moeten tellen, en anderen krijgen computerles.

Thaise trots, ze komen er bovenop. Aan het eind van het jaar gaan er weer zes hotels open. En misschien ook wel restaurant Ping, waar mijnheer Montree werkte, een oudere man die nu weinig om handen heeft in zijn tijdelijke container in kamp Bang Niang. Zijn zoon is hij verloren, en nog een familielid, maar het portret van Bhumidol Adulyadej, Koning Rama IX van Thailand, hangt al wel. Want zo zijn de Thai.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden