Parade van blaren, zweren en wonden

The way Back


Regie Peter Weir. Met Jim Sturgess, Colin Farrell, Ed Harris, Saoirse Ronan. In 22 zalen.


Janusz krijgt bij zijn aankomst in de Siberische Goelag twee keer goede raad. Een bewaker meldt dat ontsnappen kansloos is omdat 'niet de wapens, niet de hekken, niet de honden, maar de natuur' hem hier gevangen houdt. En een medegevangene laat hem weten dat vriendelijkheid zijn dood zal worden. In de Goelag is het ieder voor zich.


Luisteren is niet zijn sterkste kant. In The Way Back onderneemt hij met een aantal medegevangenen een spectaculaire ontsnapping. Uit het kamp - langs de wapens, hekken en honden. Dan door het besneeuwde Siberië. Langs het Baikalmeer. Via Mongolië, door de Gobi woestijn. Over de Himalaya. Lopend. Samenwerken, mededogen, vriendschap: zo overleef je dat.


The Way Back is gebaseerd op een onvoorstelbaar verhaal dat inderdaad te mooi bleek om helemaal waar te zijn: de gebeurtenissen die Slawomir Rawicz in zijn boek The Long Walk uit 1956 omschreef zijn inmiddels omstreden. Hij zou het hele verhaal hebben verzonnen of hebben overgenomen van een medegevangene.


Dat maakt voor een film natuurlijk weinig uit. En het is eenvoudig om te zien waarom de weinig productieve, maar interessante regisseur Peter Weir dit verhaal - waar of niet - zo graag wilde verfilmen. Personages gemangeld door omstandigheden, menselijke verhoudingen onder hoogspanning - met dat soort thema's is Weir op zijn best (The Truman Show en Dead Poets Society).


In The Way Back laat hij de rauwe, uitgestrekte landschappen contrasteren met die nietige mensen die zich er maar doorheen worstelen. Het maakt de film tot een ode aan de natuur én aan de overlevingswil van de mens.


Tenminste, op zijn beste momenten. Want het vreemde is: in The Way Back is de tocht afwisselend onmogelijk en een peulenschil. Het ene moment lijkt het gezelschap nooit uit de koude van Siberië te komen, het volgende wordt het eten hen in de schoot geworpen. De woestijn lijkt onneembaar - de Himalaya daarentegen een leuke wandeling.


Dat sommige etappes van de ruim 6400 kilometer lange tocht snel behandeld worden, lijkt onvermijdelijk, zelfs in een film van ruim twee uur. Maar de film voelt extra vlak omdat de personages niet voldoende uit de verf komen in deze vorm van overleef-cinema. Eigenlijk zijn de scènes in het kamp het meest interessant. Daarna praten de personages amper met elkaar - en dan ook nog eens met een irritant Russisch accent -, conflicten zijn er ook niet.


Natuurlijk: ze kunnen hun krachten wel beter gebruiken. Maar zonder dat deze mensen echt een gezicht krijgen, wordt de parade van blaren, zweren en wonden tamelijk afstompend.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden