Papercraft2: maken is denken, zien is geloven

Een bevestiging, op en met papier, van een duurzame wederopstanding van het handwerk in de creatieve industrie.

In de filmindustrie levert een sequel vaak een lelijk aftreksel op van het origineel. Papercraft 2, Design and Art with Paper heeft daar geen last van. Nummer 2 heeft weliswaar niet het boude verrassingskarakter ('dat het allemaal kan met papier!') van nummer 1, drie jaar terug, maar de verzameling papierontwerp is in dit nieuwe deel constanter van kwaliteit. Een bewijs dat de wederopstanding van het handwerk in de creatieve industrie geen kortstondige hype is.


Over dat verlangen naar ambacht, naar het 'echt' als tegengif voor die overstelpende digitale ontwerpstroom, zijn inmiddels al flink wat boeken vol getikt. De beste beschouwing daarover kwam van Richard Sennett in The Craftsman (2008). Gelukkig probeert Papercraft 2 dat niet losjes over te doen. Dit boek gaat voor beeld. Zien is geloven. Het is een rijk tableau van prachtig tactiel, ruikbaar, tastbaar en inventief papierontwerp van de laatste twee jaar.


Poster Boy bijvoorbeeld. Iedereen heeft wel eens in de stad een gerafelde, duizend keer overgeplakte vrije posterplakplaats gezien. Nathalia Azuero kwam op het idee om dat stadse behang als ontwerpstructuur te gebruiken voor haar portret Poster Boy. Een enorme jongenskop, opgebouwd uit gefragmenteerd oud postermateriaal. Een soort Piet Hein Eek-esthetiek, maar dan niet met sloophout.


Een van de interessantste ontwerpontwikkelingen is dat vandaag de dag designers een echte 3D uitvoering van hun ontwerp maken dat vervolgens wordt teruggebracht tot 2D. Bijvoorbeeld tot een illustratie of boekomslag. Wat technisch gesproken niet logisch lijkt. Want als er iets is dat de computer beter kan dan de mensenhand, is het 3D simuleren in een 2D omgeving. Maar die computerrenderings missen een zekere humaniteit, wat je niet kunt zeggen van het coverontwerp van Yulia Brodskaya voor I'm No Angel van William Thackeray. Je moet vaststellen dat het fysieke maakproces een essentieel deel is van de stemming die het omslag van dit Penguinboek bij de lezer oproept.


Iets vergelijkbaars geldt voor het splinteralfabet van Arsian Shahid. Hoe ver zijn we verwijderd van het fameuze naaktalfabet van Anthon Beeke uit 1969, die bloteriken in allerhande poses fotografeerde om zijn A tot Z te componeren? De computer kan op gebied van letterontwerp zo veel meer en zo veel sneller. Maar hij kan niet het gevoel evenaren dat deze curieuze letters van Shahid oproepen: letters opgebouwd uit stekelige stukjes zwart karton, die het alfabet een licht oorlogszuchtig karakter geven.


Er zijn in deze editie van Papercraft wederom een aantal sterke modetoepassingen met papier opgenomen (kragen van GAIAdesign). Mainstream heeft de papieresthetiek ook ontdekt. Er is een Ikeacommercial waarbij een stelletje fantaseert over de inrichting van hun woning en bij elke verandering scheurt het papieren decor open: Inspiration has arrived, de nieuwe Ikeagids is binnen. Of de clip OK van de Schotse band Shitdisco, die volledig als een pop-upboek is gefilmd.


De kwaliteit van al dit werk toont vooral aan dat papier conceptueel aan kracht heeft gewonnen. Dit gaat voorbij de verbazing over de ambachtelijke mogelijkheden van het materiaal. Papercraft 2 is een bewijs van de stelling dat voor een kunstenaar het maakproces een wezenlijk onderdeel is van het ontwerp. Making is thinking, heeft de Amerikaanse socioloog Sennett geschreven. Het knutselen aan echte objecten werkt anders in het brein dan menu's aanklikken. Bijvoorbeeld het werk Chrono-Shredder van Susanne Hertrich. Een scheurkalender op een lange rol papier die via een kastje door een shredder wordt getrokken als de dag is gedaan. De vergankelijkheid van tijd, uitgedrukt in een prachtige lange strook versnipperd papier. Dat kan alleen in het echt.


Robert Klanten en Birga Meyer: Papercraft 2, Design and Art with Paper.


Die Gestalten Verlag. 256 pagina's ; € 44.


ISBN 978 389955 333 8.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden