Pantser tegen hiv-virus ontdekt

Het kan een sleutel worden voor de aanpak van hiv: niet het virus bestrijden met medicijnen maar het immuunsysteem van patiënten kunstmatig pantseren zodat het hiv-virus buiten de deur wordt gehouden.

AMSTERDAM - Amerikaanse wetenschappers zijn erin geslaagd om immuuncellen genetisch zo te veranderen dat het hiv-virus zich geen toegang tot de cellen meer kan verschaffen. Bij twaalf hiv-patiënten is er voorzichtig succes mee geboekt.


De Amerikaanse aanpak is gebaseerd op een eerdere ontdekking bij een groep mensen die resistent zijn tegen hiv. Het virus valt immuuncellen binnen en verwoest die, waardoor patiënten ernstig verzwakken, maar er zijn gelukvogels met een genetische mutatie die daartegen beschermt. Bij hen is het CCR5-gen anders waardoor zij een receptor op de immuuncellen missen en juist die receptor fungeert als toegangspoort voor hiv-virusdeeltjes.


De wetenschappers beschrijven deze week in het New England Journal of Medicine hoe ze bij twaalf hiv-patiënten dat CCR5-gen in een deel van de immuuncellen wisten uit te schakelen. Per infuus kregen de patiënten steeds 10 miljard van die genetisch aangepaste cellen terug. De cellen functioneerden prima, ondanks het gemis van die receptor. Een week na het infuus was het aantal immuuncellen in het bloed van de patiënten verdrievoudigd. Toen de helft van de patiënten tijdelijk stopte met hiv-remmers en het virus dus vrij spel had, nam de hoeveelheid genetisch aangepaste immuuncellen minder hard af dan het aantal gewone immuuncellen; een teken dat de aangepaste cellen beter bestand zijn tegen hiv. Ook het aantal virusdeeltjes daalde: om zich te vermenigvuldigen heeft het hiv-virus immers immuuncellen nodig om binnen te dringen.


Hoogleraar en hiv-deskundige Joep Lange (AMC) noemt de resultaten interessant, maar hij denkt niet dat de komende jaren al patiënten met de nieuwe aanpak kunnen genezen. De behandeling is daarvoor nog te omslachtig en te weinig succesvol. Zo wisten de onderzoekers hooguit een kwart van de immuuncellen genetisch te veranderen. Lange wijst er ook op dat een van de patiënten last kreeg van ernstige bijwerkingen. Daarbij biedt gentherapie een oplossing voor een probleem dat er eigenlijk niet is, zegt hij. 'Ik ben enthousiast over het principe, maar hiv is goed te behandelen met medicatie die niet al te duur is.'


Joep Lange Hoogleraar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden