Palmen en Van Dis zijn op toneel gezellig keuvelende tafelgenoten

Geletterde mensen door Behoud de Begeerte. Adriaan van Dis en Connie Palmen. Gezien in Schouwburg Leiden. Tournee...

Ze haalt voor de zoveelste maal de handen door het haar. Dan volgt een niet van tevoren bedacht moment. Connie Palmen krijgt de slappe lach tijdens het voorlezen van een stukje uit De wetten. Ze heeft het niet meer als zij verhaalt over de mannelijke gewoonte aan een vrouw een boek cadeau te doen, met als doel dat de vrouw hem na lezing van het boek beter begrijpt. 'Dit is mijn serieuze deel. Maar hoe kan ik dit zonder lach lezen?'

Tijdens Geletterde mensen, een programma waarin Adriaan van Dis en Connie Palmen voorlezen uit eigen werk, blijken de momenten waarop de schrijvers het publiek rechtstreeks aanspreken de hoogtepunten. De proestbui van Connie. De verontschuldiging van Adriaan. Het publiek lust wel pap van de idee dat de schrijver zich tot hen persoonlijk richt.

In Geletterde mensen doen de schrijvers alsof ze iemand anders zijn. Palmen, met koddig stemmetje en dito blik, is een Limburgs meisje. Van Dis is evenals de door hem aangehaalde vaderfiguur 'de sergeant aan tafel' - aandacht eisend met een presentatie waarin doelgerichtheid en muzikaliteit elkaar naar het leven staan.

Formeel gezien heeft Geletterde mensen alles van een toneelavond. Want behalve mensen die pretenderen iemand anders dan zichzelf te zijn, is er ook sprake van een spanningsopbouw en een decor: een werkkamer en links, achter een wapperende doek, een divan. Maar hoe de schrijvers hun rol ook koesteren, meer dan een avond voorlezen wordt Geletterde mensen niet, al was het maar omdat toneel een dialoog met het vreemde aangaat, terwijl Van Dis en Palmen zich als gezellig keuvelende tafelgenoten presenteren.

De moeders en dochters, vriendinnenclubs en aan hun relatie werkende stellen (man met gezicht van: doet me niks dat Feyenoord op tv is) zal het een zorg zijn of Geletterde mensen iets toevoegt aan wat Van Dis en Palmen eerder op papier hebben gezet. Zij omarmen de typeringen, bejubelen elk herkend brokje proza en zwijgen bij Van Dis' relaas over een oorlogslachtoffer.

Binnen een kunsthandel die liefhebbers met boekentoptienen tot schaapachtig gedrag drijft, is Geletterde mensen een vriendelijk détail. Al geldt tijdens de signeersessie slechts één wet: hoe meer boeken verkocht. Hoe beter het boek.

Ronald Ockhuysen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden