interview Cartoonwedstrijd Wilders

Pakistaanse ambassadeur: gezond verstand heeft gezegevierd in kwestie-Wilders

Het bericht dat Geert Wilders zijn plan afblies om een wedstrijd voor Mohammed-cartoons te organiseren, kwam niets te vroeg. Als de kwestie was geëscaleerd waren er doden gevallen, zegt Shujjat Ali Rathore, ambassadeur van Pakistan in Nederland. ‘Massa’s zijn in Pakistan moeilijk in de hand te houden.’

De ambassadeur van Pakistan, Shujjat Ali Rathore, in zijn werkkamer in Den Haag. Beeld Freek van den Bergh

Toen Wilders’ aankondiging donderdagavond kwam, werd in Pakistan al uren koortsachtig overlegd met de leiders van de duizenden radicaal-islamitische demonstranten die naar de Nederlandse ambassade in Islamabad wilden optrekken. Die hielden vast aan hun eisen: het verbreken van de diplomatieke betrekkingen met Nederland en een boycot van Nederlandse producten. Maar toen het bericht van Wilders kwam, bliezen ze hun actie al snel af.

Voor Rathore (54), sinds januari gezant in Den Haag, was de kwestie-Wilders een eerste, delicate klus. ‘Wij respecteren de Nederlandse vrijheid van meningsuiting, maar vinden wel dat er grenzen zijn. Vrijheid van meningsuiting eindigt waar provocatie, opruiing en belediging beginnen. Zoals premier Imran Khan deze week heeft gezegd: wie vrijheid van meningsuiting heeft, moet ook enige zelfbeheersing betrachten. En anders moet een regering ingrijpen.’

Is deze afloop een morele overwinning voor Pakistan?

‘Jazeker, maar niet een overwinning op iemand. De Pakistaanse regering voelt tevredenheid en opluchting omdat we erin geslaagd zijn onze boodschap over te brengen en omdat het gezond verstand heeft gezegevierd. Mogelijk vieren de demonstranten op straat het wel als een overwinning. Er zal zeker gejuicht worden, maar ik denk dat mensen dat ook uit opluchting doen.’

Was het verbreken van de diplomatieke betrekkingen ooit een optie?

‘Dat was een eis van de demonstranten. De regering verzette zich daar tegen. Als regering probeer je altijd redelijk te zijn en in gesprek te blijven.’

Hebben bedreiging en intimidatie gewonnen?

‘Dat vind ik niet. De Nederlandse regering heeft nooit gezegd dat ze druk op Wilders zou uitoefenen. Ze heeft zijn recht op vrije meningsuiting steeds verdedigd, al was ze niet gelukkig met zijn plan. Ik denk dat het vooral de reactie van het Nederlandse publiek is geweest die voor Wilders de doorslag heeft gegeven om te stoppen. De mensen hebben Wilders genegeerd.’

En de Pakistaanse regering, is die gezwicht voor de protesten?

‘Nee, want de regering was zelf ook tegen de cartoonwedstrijd. De demonstranten en de regering zaten dus op dezelfde lijn. De regering kon de mensen wel vragen zich in te houden, maar hen niet tegenhouden. Omdat alle Pakistanen het er over eens zijn dat Wilders’ initiatief provocatief en beledigend was. Sommigen zeggen misschien: negeer de man, maar iedereen wees zijn plan af.

‘De wereld moet begrijpen dat de liefde voor de profeet Mohammed onder moslims universeel is. Sommige moslims hebben een dikkere huid, maar allemaal houden ze van de profeet. Daar zouden jullie wat meer respect voor moeten opbrengen. Jullie zijn een land dat van dieren houdt, jullie hebben er zelfs een partij voor, waarom kunnen jullie dan niet van moslims houden?’

Khan wilde de cartoonkwestie voorleggen bij de Verenigde Naties en de Organisatie van Islamitische Staten. Wordt dit plan nu afgeblazen?

‘Dat plan zetten we door. Niet om Nederland in de beklaagdenbank te zetten, maar om een bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van een wereldwijde interreligieuze verdraagzaamheid, zoals Khan deze week in zijn toespraak in de senaat heeft bepleit. Het begint tijd te worden dat de wereld het eens hierover gaat hebben. Vrijheid van meningsuiting is goed, elkaar kwetsen niet.’

In Pakistan zelf is ook geen interreligieuze verdraagzaamheid.

‘Dat klopt, zo’n dialoog moeten we ook in Pakistan op gang brengen. Maar acties zoals die van Wilders zullen het radicalisme in bepaalde islamitische groepen in Pakistan slechts stimuleren. Interreligieuze verdraagzaamheid kan dat radicalisme dempen. Dat effect zal doorsijpelen naar de achterban.’

Is het niet hypocriet: je druk maken over een Mohammed-cartoonwedstrijd in Nederland maar niet over onderdrukking van moslims in buurland China?

‘Ik heb twee jaar als diplomaat in China gewerkt, en nooit iets gemerkt van onderdrukking van moslims vanwege hun godsdienst. Wel van een strenge aanpak van groeperingen die het westen van China willen destabiliseren. Maar dat is overal zo: overheden rekenen af met mensen die onrust stoken.’

Zijn die 1 miljoen Oeigoeren die in Chinese strafkampen zitten dan allemaal onruststokers?

‘Dat cijfer komt uit een VN-rapport dat om politieke redenen is opgeblazen. Elk land kent bepaalde groepen die goed in de gaten worden gehouden. Dat gebeurt in Nederland ook. Die Pakistaan die deze week is opgepakt in de zaak-Wilders, postte een video op Facebook en werd meteen opgepakt.’ 

Schrale troost voor Wilders: hij blijft organisatorische beproeving bespaard

De Mohammed-cartoonwedstrijd van Geert Wilders gaat niet door vanwege ernstige bedreigingen en oplopende spanningen in binnen- en buitenland. Een wellicht schrale troost voor de PVV-leider: zijn partij is verlost van een organisatorische beproeving.

Het Mohammed-evenement van Wilders had op 10 november moeten plaatsvinden in de beveiligde PVV-vleugel in de Tweede Kamer, al dan niet met publiek. De winnaar zou volgens de PVV-leider 10.000 dollar krijgen en er moest een ‘Charlie Hebdo-achtig blad’ komen met een bundeling van de beste tekeningen.

Het is onduidelijk hoe ver de organisatie gevorderd was, maar het ambitieuze initiatief had waarschijnlijk veel gevraagd van de PVV. In het verleden bleek de partij niet altijd in staat om de eigen plannen van de grond te krijgen. Zo kondigde Wilders in 2010 met veel bombarie Fitna 2 aan, een vervolg op zijn ‘documentaire’ uit 2008. De première bleef uit, maar in 2011 zei de PVV’er wel weer dat de film  echt in 2012 zou verschijnen.  Ook dat gebeurde niet. In 2017 kondigde Wilders aan dat Fitna 2 t/m 10 er aan zitten te komen. 

Freedom Alliance

Een ander voorbeeld van een niet helemaal gelukt plan is de oprichting van de Geert Wilders International Freedom Alliance, die de PVV-leider in 2010 onder andere op de voorpagina van De Telegraaf presenteerde. Volgens de PVV-leider zou zijn internationale anti-islam organisatie ‘echt heel groot’ worden. Afdelingen in de VS, Canada, Frankrijk en Duitsland waren in de maak. Uiteindelijk bleef het bij een logo en een website, die inmiddels is opgedoekt.

Bij het 10-jarig bestaan van de PVV in 2016 gaf Geert Wilders interviews waarin hij aankondigde dat er ‘later’ nog ‘een groot feest’ voor alle PVV-vertegenwoordigers zou plaatsvinden. Ook wilde hij ter ere van het jubileum iedere maand met tien kiezers gaan dineren. De aanmeldingsprocedure zou nog worden uitgewerkt, aldus Wilders. Op de site van de partij is niet terug te vinden of dat ooit is gebeurd.

De organisatorische beperkingen van Wilders’ partij kwamen ook aan het licht door alle ex-PVV’ers die de afgelopen jaren gedesillusioneerd vertrokken bij de beweging. Ze klaagden steevast over het ontbreken van een organisatiestructuur en het permanente geldgebrek. Zo wilde Wilders in 2016 in Nederlandse steden ‘verzetsspray’ uitdelen waarmee Nederlandse vrouwen zich konden verdedigen tegen mogelijk opdringerige vluchtelingen. De Kamerleden die bij de actie aanwezig waren, moesten de busjes verf uiteindelijk zelf betalen, omdat er geen geld in de PVV-kas zat.    

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.