Pabo meer gebaat bij kwaliteit dan diversiteit

Help! De pabo is witgewassen! Alarmerend nieuws, begin deze week. Heel weinig allochtone studenten kiezen voor de pabo. De leerkrachten die de komende jaren voor de klas komen, zullen samen steeds minder een afspiegeling van de bevolking zijn.

Beeld anp

Het liep al niet storm op de pabo's. Volgens de Vereniging Hogescholen begonnen vorig schooljaar 5.700 studenten aan de pabo, en dit jaar 3.900 - een daling van 32 procent. Maar bij studenten van niet-westerse afkomst was de pabo nog minder in trek. Van alle eerstejaars zijn er slechts 156 uit deze groep afkomstig, vorig jaar waren dat er 458. In 2014 vormden de niet-westerse studenten 7 procent van de afgestudeerden, dat zal nu nog minder worden.

De doorstroom van het mbo - waar veel allochtone pabo-studenten van oudsher vandaan komen - naar de pabo nam dramatisch af: in 2014 stroomden volgens het Hoger Onderwijs Persbureau (HOP) 258 niet-westerse allochtonen door, dit jaar waren het er maar 49. Ruim 80 procent minder.

En het ging juist over de hele linie zo goed met de diversiteit in het hoger onderwijs. Het aantal Turks-Nederlandse en Marokkaans-Nederlandse studenten verdubbelde in de afgelopen vijftien jaar, en die toename was er vooral in het hbo. Volgens het HOP is de pabo niet langer meer de grootste hbo-opleiding, dat is verpleegkunde. Die studie trekt juist méér allochtone studenten, net als ict-opleidingen.

Het zijn die akelige toelatingstoetsen die pabo-studenten afschrikken. Reken- en taaltoetsen tijdens de opleiding bestonden al sinds 2006. Sinds dit studiejaar is het nog strenger: mbo'ers met een sociaalpedagogische achtergrond hebben niet meer automatisch toegang tot de pabo.

Om toegelaten te worden, moet iedereen minimaal een havo-3-niveau hebben voor aardrijkskunde, geschiedenis en natuur en techniek: dat betekent drie toetsen afleggen in drie nieuwe vakken, voor velen ondoenlijk. Ook veel havisten moesten een toets maken, als ze dat vak niet in hun examenprofiel hadden. Degenen die daarvoor slaagden, wachtten in het eerste jaar nog de gevreesde taal- en rekentoetsen.

Veel studenten worden bij voorbaat afgeschrikt door die hoge eisen. Heel vervelend. Want de werkgelegenheid in het basisonderwijs mag op dit moment niet geweldig zijn, er worden voor de komende decennia grote tekorten verwacht.

En toch: we hebben dit gewild. De kwaliteit van de pabo moest omhoog, en snel een beetje. 'We', de minister van onderwijs, de Onderwijsinspectie, de basisscholen zelf en het vervolgonderwijs vonden dat. En niet te vergeten de ouders, die tot hun verbijstering leerkrachten zagen die geen staartdeling konden maken, 'me klas' schreven, 'die meisje' of 'ik wordt', die nooit een boek lazen en niet wisten waar Mozambique ligt. Dat gold natuurlijk niet voor alle leerkrachten, maar te veel studenten verlieten de pabo met vederlichte bepakking. We hebben het gewild, dus moeten we nu niet piepen over de gevolgen.

Hoe erg is het eigenlijk dat leerkrachten geen afspiegeling vormen van de bevolking? Datzelfde geldt ook voor artsen, rechters, advocaten, pakjesbezorgers en schoonmakers. Het zou ontzettend fijn zijn als kleur, achtergrond en herkomst er in die beroepen niet toe doen en dat we er geen acht meer op slaan. Zover is het helaas nog niet: artsen zijn gemiddeld witter dan pakjesbezorgers. Maar misschien geldt dat voor de kinderen van de pakjesbezorger straks al minder.

Diversiteit mag niet vóór kwaliteit van onderwijs gaan. Het is voor kinderen uit weinig kansrijke groepen veel belangrijker dat ze goed onderwijs krijgen, van een docent die veel weet, goed kan rekenen en foutloos de taal gebruikt. Dat heeft invloed op hun kansen, op de rest van hun leven, niet of de juf uit dezelfde bevolkingsgroep komt.

Is het belangrijk om iemand uit je eigen groep voor de klas te hebben? Zijn kinderen in een buurt met veel Marokkanen per se gebaat bij een Marokkaanse juf? Nee, ze zijn gebaat bij de allerbeste juf of meester.

Het is vervelend, het wegblijven van de pabo-studenten, maar er is ook een positief effect: minder studenten haken tijdens de opleiding af. Het effect op de lange termijn is nog groter: de pabo wordt door strengere selectie weer een opleiding die iets voorstelt, waar je niet zomaar naar toe mag, die je niet vanzelf haalt en waar slimme studenten, ongeacht hun 'kleur', graag naar toe gaan.

Aleid Truijens is schrijfster, literatuurrecensente en biografe. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden