Paashaas & Othello

Osama mag dan wel een sinterklaasbaard hebben, verder is hij toch echt de paashaas; als chocolade-eitjes blijft hij maar video bandjes verstoppen....

Het nieuwste konijn uit de Amerikaanse hoge hoed: een videoband, aangetroffen in Jalalabad, waarop Osama zich vrolijk maakt om de Twin Towers; schade was voorzien, maar een instorting, daarvan had hij niet eens durven dromen!

De Amerikanen hadden al eerder 'overtuigend bewijs' gevonden, maar we mochten de band niet zien, want Osama 'zond codes uit'. Nu hebben ze een echte smoking gun. Helaas, ook deze werd niet onmiddellijk en ongeschonden vrijgegeven, want Osama 'heeft al te veel zendtijd bemachtigd' en Osama - doorgaans perfect verstaanbaar in de algehele moslimwereld - zou ineens 'lastig te vertalen' zijn. Met nauwelijks bedwingbaar plezier wacht ik op de volgende band, opgediept in een tunnel van Tora Bora, waarop Osama 'het' doet met Mohammed Atta. Het ultieme bewijs! De videoband der videobanden! Die we niet te zien krijgen, want 'onzedelijk'.

In afwachting van dit feestkonijn wil ik stilstaan bij iets anders.

Steeds vaker kom ik mensen tegen die vol trots beweren te zullen stemmen op Pim Fortuyn. Vromen, atheïsten, libertijnen, anarchisten, zwevers, onbenullen, allemaal zien ze in Pim de Nationale Messias. De man die dat suffe, corrupte Haagse boeltje aan een groot kruis gaat nagelen. Dat Pim echter niet de Messias is die ze geloven dat hij is, is ze moeilijk aan het verstand te brengen.

Ik probeer het nog eens, op deze plek.

Het zou Sisyfusarbeid zijn om alle aan zijn persoon gewijde woorden te vergaren. Van Freriks tot Barend, van Witteman tot Jongbloed, de woorden kennen eenzelfde tone of voice: schimpend. Pim is een populist, een geinponem, risee uit de polder, querulant.

Desondanks wijzen de polls op een ongekend naoorlogs succes. Een mysterie? Welnee.

Er was een tijd dat een journalist op de knieën moest voor een gesprek met een bewindsman. Nu moet de politicus op de knieën voor een gesprek met de journalist. Maar Pim hoeft niet op zijn knieën. Pim krijgt wat-ie wil, gratis en voor niks.

Toen Pim verkozen werd tot lijsttrekker, kwamen de tranen. Geen bevroren, maar warme druppels, glimmend als zijn kruin. En zie, de risee werd mens. Maar mens was hij al. In de stille duisternis voelden duizenden een onverklaarbare vertedering jegens hem, en begeerden hem honderden met felle ogen, zoals hij spreekt, zoals hij beweegt, zoals hij zich aan hun blikken biedt, in zijn nauwsluitend pak met zijden pochet en manchetknopen.

Het is een taai misverstand. Pim is niet op zoek naar het middelpunt van de macht. Pim is op zoek naar het middelpunt van de belangstelling. En als die twee middelpunten toevalligerwijs, noodzakelijkerwijs met elkaar samenvallen, dan zij het zo.

Pim is als een stroboscooplamp die enkel schittert zolang er licht op valt. Maar als de schakelaar wordt overgehaald, verkommert Pim tot een bloem die lang geen water heeft gekregen. Het lijkt onafwendbaar, dankzij de media floreert Pim, en omgekeerd: dankzij Pim krijgen de media glans. Een mooi symbiotisch systeem, waarin in 't diepste geheim een liefdespact is afgesloten. Een pact dat Pim alle gelegenheid biedt zijn narcistische stoornis te botvieren. Een pact dat hem een Zelf schenkt, een Zelf dat geheel en al is opgebouwd uit spiegeleffecten en reflecties van de omgeving. Een omgeving die hij met verve bespeelt, soms door haar te vleien, maar nog vaker door haar uit te dagen en te provoceren, maar steeds is het doel even eenduidig als ijdel: aandacht, meer aandacht.

Pim is de organische creatie van ons mediabestel. Zij hebben hem gebaard en het licht doen zien. Goed nieuws of slecht nieuws, zonder dit bestel zou Pim niet hebben kunnen bestaan, en inmiddels: niet meer kúnnen bestaan. Het is de duizelingwekkende verzameling van tv-uitzendingen, radioprogramma's, artikelen, beschouwingen, commentaren die hem voeden, die hem zijn manna geven, zijn huis. Als dat instort, sterft Pim een smartelijke dood.

Pim wil Nederland niet behoeden voor de ondergang. Wachtlijsten, asielzoekers, onderwijstekorten, moslims, Haags achterkamertjesgekonkel - au fond laat het hem koud. Pim heeft de Koude Oorlog verklaard, niet aan de islam maar aan de Anonimiteit. En om die anonimiteit te overwinnen, te bezweren, heeft hij een vehikel nodig, en dat vehikel noemt zich Leefbaar Nederland. Een vehikel dat vaart op Pim zijn behaagzucht over een rivier die media heet.

Pim wil het land niet besturen. Wat Pim zijn eenzaam hart begeert, is een enorme Rode Loper, uitmondend op een Podium. Een groot houten podium met daarboven een strak gespannen koord. Zodat hij hoog boven het publiek kan zweven, zich kan uitleven, in dans, zang, jongleren, jongens, sigaren. Opdat iedereen hem kan aanschouwen, bewonderen, beminnen. Want dat is wat Pim uiteindelijk is: behaagziek. Pim is onze eigen Othello; blind voor de realiteit presenteert hij zich voor zijn publiek, gevoelig voor eer en met oog voor theater; dat is de rol waarin Pim verkiest te sterven, tot de laatste zucht. Want zelfs bij die laatste zucht zal hij uit zijn ooghoek kijken naar het tweevoudige publiek, het publiek op het toneel en het publiek in het theater, om te zien of hij een goede indruk maakt. Om te zien of de camera's zullen flitsen en de televisie zal registreren.

En als enige Reviaan van Marokkaanse origine (met wie hij het overigens niet gedaan heeft) wil ik Pim op passende wijze een hart onder de riem steken: het zal worden gezien Pim, het zal niet onopgemerkt blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden