Paaseieren zoeken in het Cito-eindexamen

Het Cito heeft afgelopen week opzichtig gefaald bij het eindexamen economie voor vwo.

Hierdoor gaan drie jaar voorbereiding de mist in. Frustrerend voor leerling en docent. Welke organisatie houdt eigenlijk het Cito in de gaten?

Het schrijven van een column vanuit boosheid is bijna altijd een slecht idee. Ik doe het hier toch, omdat ik boos ben op het Cito. Dit is niet de minste organisatie. Zowel in het basisonderwijs als in het voortgezet onderwijs is de eindtoetsenmaker bepalend in het onderwijs. Het belang van het Cito zal de komende jaren alleen maar toenemen, wanneer ook in het hbo weer landelijke examens worden ingevoerd.

Maar wat doen we wanneer het Cito faalt? De vraag dringt zich op nadat dinsdag een verzameling economiedocenten tot de conclusie kwam dat het Cito wel een heel beroerd eindexamen heeft afgeleverd voor het vernieuwde economieprogramma.

Dramatisch
De leerlingen moesten vorige week vrijdag een dramatisch moeilijk eindexamen doen, waarbij de scores enorm laag beloven uit te vallen. Een ervaren rot in het vak beschreef het laatste Cito-examen met het zoeken van paaseieren. Ergens zit een goed antwoord verstopt, maar de leerling weet niet waar en die krijgt ook geen hints waar hij de antwoorden zou moeten zoeken.

Een cursus gedachtelezen is voor dit examen een betere voorbereiding, dan drie jaar economieonderwijs. Zelfs de slimste leerlingen doolden zoekend door het eindexamen. Alleen met een dramatisch hoge correctieterm kan dit examen hersteld worden.

Zo’n term zal er ongetwijfeld komen, maar de schade is al aangericht. De organisatie Cevo bepaalt welke correctieterm, N-term in jargon, moet worden losgelaten op het examen. Dat zal dit jaar een monsterterm worden om het gemiddelde richting een voldoende te tillen, maar laat ik daar niet op vooruit lopen.

Vernieuwing
Bij het vak economie is het extra vervelend dat het Cito een slecht eindexamen af heeft geleverd. Mijn school doet, net als twintig andere scholen mee aan het vernieuwen van het economieonderwijs.

Vorig jaar konden de eerste leerlingen het zogenoemde Pilot-economie-examen maken. Dit jaar was de tweede lichting aan de beurt. Over een paar jaar zal de vernieuwing, die gestart is met een commissie onder leiding van Coen Teulings, de directeur van het Centraal Planbureau, landelijk worden ingevoerd. Op de havo is dit al gebeurd.

Aan deze vernieuwing is door een grote groep scholen en docenten hard gewerkt. Er zijn economische experimenten toegevoegd. De leerlingen worden van context, praktijk, naar concept, theorie, geleid. De afgelopen drie jaar waren inspirerend. De leerlingen lijken het nieuwe programma goed te waarderen en ik vermoed dat wij hen als betere economen afleveren aan het vervolgonderwijs.

Coen Teulings
Afgelopen vrijdag maakte het Cito echter een einde aan het enthousiasme. Het eindexamen kwam leerling en docent rauw op het dak vallen. Ik ben nu erg benieuwd wat Coen Teulings zelf vindt van het vwo-eindexamen, dat in zijn naam wordt gemaakt.

Ik roep hem hierbij op om het eindexamen eens te maken. Ik ben benieuwd of de directeur van het Centraal Planbureau de paaseieren weet te vinden die de Cito-examenmakers hebben verstopt. Ik vermoed dat hij ze, net als ik, niet allemaal zal weten te vinden.

Extra vervelend voor de vernieuwers is dat wanneer je het traditionele examen van dit jaar naast het vernieuwde examen legt, je eigenlijk nauwelijks verschil ziet. Het Cito vernieuwt helemaal niet. De examens hadden op een paar inhoudelijke vragen na, verwisseld kunnen worden zonder dat iemand dit door zou hebben gehad. Lesgeven via het oude programma, was achteraf een betere voorbereiding geweest, dan de lessen die wij hebben gegeven.

Onbetaald
Ik begrijp dat de Cito-examens gemaakt worden door docenten die daarvoor een dag per week worden vrijgesteld. De docenten worden met vrije tijd betaald, niet met geld. Ik weet niet welke docenten het Cito met deze methodiek aantrekt. Het zullen niet de docenten zijn die lesgeven heel erg leuk vinden.

Nu het belang van het Cito alleen maar toe lijkt te nemen, is het misschien tijd om de examenmakers eens onder de loep te nemen. Het maken van een eindexamen is natuurlijk moeilijk en specialistisch werk. Heeft het Cito op dit moment wel de juiste mensen binnen de muren? Afgaand op de vele Cito-advertenties voor examenmakers, vermoed ik dat het Cito grote moeite heeft om voldoende docenten te vinden. Het werk is financieel niet interessant genoeg.

Met dit examen in de achterzak wil ik wel weten of het toetsen van de onderwijskwaliteit bij het Cito nog wel in goede handen is. De Tweede Kamer zou het antwoord op deze vraag ook moeten willen weten, voordat het Cito verantwoordelijk wordt gemaakt voor landelijke toetsen in het hbo.

#fail
In de tussentijd is de examenperiode voor mijn leerlingen en mijn collega’s vooral frustrerend. We hebben onze leerlingen niet kunnen voorbereiden op dit examen. Leerlingen mogen zich bekocht voelen met deze vernieuwing.

Buitenstaanders kunnen in mijn verhaal natuurlijk gemakkelijk de devaluatie van het onderwijs vermoeden, maar dat is niet het geval. Wanneer het alleen om mijn leerlingen zou aan, dan ben ik gewoon een slechte leraar. Wanneer enthousiaste, gekwalificeerde, ervaren docenten van alle deelnemende scholen klagen, dan ligt het probleem bij de examenmakers.

Mijn leerlingen zouden op Twitter zeggen #fail, #cito en #vernieuwde economieprogramma. Ik zou het toejuichen wanneer Coen Teulings, met zijn commissie, eens gezellig met het Cito gaat praten over zijn vernieuwde economie-eindexamen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden