Paarsgroen eindigt toch nog bont en blauw

Het was bepaald niet de uitgestippelde entree van premier Guy Verhofstadt in de Belgische verkiezingscampagnes. Tot dusver had hij zich, een premier waardig, afzijdig gehouden....

De oude rot Louis Tobback had het vier jaar geleden al voorzien: paarsgroen eindigt bont en blauw. Twee weken voor de parlementsverkiezingen kwam zijn voorspelling uit: na een knetterende ruzie zijn de Franstalige groenen van Ecolo afgehaakt.

Helemaal onverwacht was hun vertrek niet. De loyaliteit aan de regering heeft herhaaldelijk zwaar onder druk gestaan. Wapenuitvoer naar Nepal, Formule 1-races op Francorchamps, nachtvluchten boven Brussel; het was steeds slikken of stikken. Tot een breuk kwam het niet: dankzij beslissingen over stoppen met kernenergie, het homohuwelijk en euthanasiewetgeving bleef het groene profiel bewaard.

Dat minister van Mobiliteit Isabelle Durant, het gezicht van Ecolo en de grote drijfveer achter regeringsdeelname, plotseling wel op ramkoers ging liggen, had natuurlijk alles te maken met de stembusgang op 18 mei. Na een eerdere instemming was haar weigering om volgens haar riskante nachtvluchten boven Brussel toe te staan, bedoeld voor haar kiezers daar. Ecolo waakt over uw belangen. Dat de Vlamingen in de gemeenten noordelijk van Brussel bijgevolg met meer overlast te kampen zouden krijgen, woog minder. Die kunnen toch niet op haar stemmen.

De partij aast kennelijk ook weer op de proteststem onder de Franstaligen. In de regering is Ecolo die positie kwijtgeraakt. Wie in Wallonië de oppositie zoekt, vindt er slechts weinig florerende bewegingen: de christen-democratie en extreemrechts. Het moet Ecolo zorgen hebben gebaard dat de scores in de peilingen weinig overtuigend waren. Was het gekoesterde weerbarstige profiel soms niet hoog genoeg?

Dat Durant en de haren in de rel snel geïsoleerd raakten, moet zijn ingecalculeerd. Wie zo de controverse zoekt, zelfs boos wegloopt uit de ministerraad, aast op de rol van martelaar. Zelfs de Vlaamse groenen van Agalev namen afstand, met enige aarzeling gevolgd door de bondgenoten van de Parti Socialiste die liever de Brusselaars ook niet tegen zich in het harnas jagen.

Hoewel alle woede zich op Durant richtte, valt er ook op de rol van Verhofstadt wel wat aan te merken. Hij stelde onmiddellijk een ultimatum van 24 uur. Toen de minister meer bedenktijd vroeg over een alternatief (een veiliger traject, een voorstel van de PS) werd dat niet gehonoreerd. Nu beslissen. Dat de wijziging vervolgens werd overgenomen, suggereert dat het akkoord toch niet zo doortimmerd was als geëtaleerd.

De Belgen zagen het afgelopen weekeinde meer een campaigner dan een staatsman die het land voor onheil wil behoeden. Hij koos voor de aanval, ook al opgejaagd door het voltallige peloton van Vlaamse partijen die probeerden hun electorale belangen noordelijk van Brussel veilig te stellen. Ineens was hij Ecolo meer dan beu. Het laten zien wie de baas is, prevaleerde boven serieuze pogingen paarsgroen te redden. Vergeleken met zulk spierballenvertoon zijn een kookpartijtje en een ommetje fietsen schrale aandachtstrekkers. Verhofstadt rules!

Of de schade voor paarsgroen zo groot is dat de coalitie geen tweede kans krijgt, valt te betwijfelen. Aan weerszijden van de taalgrens is de samenwerking tussen liberalen en socialisten in stand gebleven. Niemand lonkt serieus naar de christen-democraten.

Het handhaven van de groene teint ligt nu wel wat ingewikkelder. Op Ecolo zitten na alle emoties van de afgelopen dagen maar weinigen op de huidige regering te wachten. Aan Franstalige zijde zijn de groenen waarschijnlijk ook na de verkiezingen niet eens nodig om een regering te vormen. De alliantie met de PS blijkt niet vuurvast. Aan Vlaamse zijde viel op dat de regeringspartners omstandig Agalev begonnen te knuffelen voor hun opstelling in de crisis. 'Betrouwbaar' was de partij. 'Correct' ook. Vergeten waren ineens de irritaties over principiële stellingnames. In de Vlaamse verhoudingen zijn de groenen moeilijker buitenspel te zetten.

Voor de kansen van paarsgroen 2 lijkt de onderlinge verstandhouding tussen Agalev en Ecolo doorslaggevend. Beide partijen hebben hun lot aan elkaar verbonden. Hoewel Agalev-prominenten verklaarden dat er iets kapot is gemaakt, maakte voorzitter Jos Geysels duidelijk dat die band niet zo maar wordt doorgesneden. Maar afspraken zijn in de Belgische politiek al meer rekbare begrippen gebleken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden