Paarse grutters treffen Poujades

Ook kleine zelfstandigen ondervinden de gevolgen van Vermeends fiscale gegoochel. De nieuwe WAZ kost de meeste ondernemers geld, aldus recente berekeningen....

Werknemers, gepensioneerden en uitkeringsgerechtigden konden vorige week urenlang op compassie rekenen van ongeveer de gehele Tweede Kamer en het kabinet. Iedereen was het erover eens dat de teleurstelling over de lagere lonen en uitkeringen snel weggenomen moest worden, zeker met de verkiezingen in aantocht.

Net op de dag dat Kamer en kabinet de kloof tussen beleving en berekening bij de mensen probeerden te dichten, viel bij een groot aantal (kleine) zelfstandige ondernemers een nieuw biljet van de fiscus in de bus. Of ze maar even wilden betalen voor de Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen.

Deze WAZ verzekert tegen langdurige arbeidsongeschiktheid en geldt bij zwangerschap en voor de eerste weken na de bevalling. De nieuwe wet is in de plaats gekomen voor de Algemene Arbeidsongeschiktheidswet (AAW), die op 31 december het loodje heeft gelegd.

'U krijgt dit jaar voor het eerst een aanslag WAZ', stond in de toelichting die de Belastingdienst bij de aanslag meestuurde. Voor de meeste ondernemers was dat een verrassing. Een nog grotere verrassing was voor velen de rekening die zij voor de WAZ kregen gepresenteerd. Die ligt in veel gevallen duidelijk hoger dan ze voorgaande jaren gewend waren te betalen, toen hun arbeidsongeschiktheidsverzekering nog AAW heette.

Pijn lijden vooral zelfstandigen met een winst uit hun onderneming die ligt tussen de zestig- en negentigduizend gulden, aldus berekeningen van het financiële adviesbureau Ad & F in Amsterdam. Zij gaan er in het ergste geval bijna 2 procent op achteruit. In guldens betekent dat een daling met zestig tot zeventig gulden per maand op een netto-maandinkomen van zo'n 3500 gulden.

De berekeningen van Ad & F, zegt het bureau ook zelf, zijn gebaseerd op bepaalde veronderstellingen over bijvoorbeeld de pensioenpremies die zelfstandigen betalen. Anders is een goede vergelijking niet mogelijk. In de praktijk bestaan er grote verschillen tussen zelfstandigen. Hierdoor kan de invloed van de WAZ op het inkomen ook heel anders (gunstiger of ongunstiger) uitpakken dan de rekensommen aangeven.

De conclusies van Ad & F worden min of meer bevestigd door de rekensommen die sinds vorige week donderdag binnenstromen bij MKB Nederland, de organisatie voor kleine en middelgrote ondernemers. Berekeningen die in sommige gevallen duiden op een nadeel van tegen de tweeduizend gulden, alleen door de WAZ.

Om meer zekerheid over de cijfers te krijgen heeft MKB Nederland het Economisch Instituut voor het Midden- en Kleinbedrijf (EIM) ingeschakeld. De berekeningen van het EIM moeten staatssecretaris Vermeend van Financiën ervan overtuigen dat er toch iets fout is gegaan met de WAZ.

Vermeend zei eerder deze week tegen vertegenwoordigers van MKB Nederland dat hij ervan overtuigd is dat zijn ambtenaren geen fouten hebben gemaakt, alle boze brieven van zelfstandigen ten spijt. Maar mocht een ambtenaar zich toch misrekend hebben en komen de zelfstandigen inderdaad in de min, dan kunnen ook zij op compensatie rekenen, beloofde de staatssecretaris. Dan kunnen de zelfstandigen, net als de werknemers, bejaarden en uitkeringsgerechtigden, op korte termijn ook een verkiezingsbonus tegemoet zien.

Volgens een schatting van MKB Nederland is de groep benadeelde zelfstandigen omvangrijk. Het zou gaan om zo'n 350 duizend van de in totaal 500 duizend kleine(re) ondernemers. Alleen de ondernemers die relatief weinig of relatief veel winst maken - minder dan 45 duizend gulden of meer dan een ton - , hebben volgens MKB Nederland geen last van de WAZ.

Dat staatssecretaris Vermeend zich niet direct gewonnen geeft en eerst nog rekensommen van een onafhankelijke instelling als het EIM wil zien, ligt voor de hand. De invoering van de WAZ zou volgens de inzichten van zijn eigen ministerie namelijk zonder problemen verlopen. Geen enkele zelfstandige zou er merkbaar op voor- of achteruit gaan.

Om deze neutrale uitkomst te bereiken, is een aantal maatregelen genomen. Van een deel van deze maatregelen - zoals de verlaging van het tarief voor de eerste schijf en de verhoging van de belastingvrije som - profiteren niet alleen zelfstandigen, maar ook andere categorieën verdieners. Andere maatregelen, zoals de verhoging van de zelfstandigenaftrek, komen alleen de ondernemers ten goede.

De invoering van de WAZ is ook gepaard gegaan met een andere berekeningsmethode voor de af te dragen arbeidsongeschiktheidspremie. De inmiddels terziele gegane AAW-premie maakte ook voor de zelfstandigen deel uit van het tarief van de eerste schijf. Grondslag voor die premie was het belastbaar inkomen.

De WAZ wordt niet geheven over het belastbaar inkomen, maar over de 'winst uit onderneming'. De eerste 29 duizend gulden winst zijn niet belast, alles wat boven de 84 duizend gulden uitgaat ook niet. De wisseling van grondslag was noodzakelijk vanwege het wegvallen van de AAW. De nieuwe grondslag is, zegt het ministerie van Financiën, speciaal op de doelgroep toegesneden.

Het hanteren van deze nieuwe grondslag heeft een aantal bijwerkingen. Zo konden de ondernemers vorig jaar nog hun hypotheekrente opvoeren om hun belastbaar inkomen te drukken. Deze mogelijkheid is nu komen te vervallen. Daar staat echter weer tegenover dat de WAZ-premie zelf weer aftrekbaar is voor de inkomenstenbelasting.

Al met al zou, ondanks deze wirwar aan wijzigingen, het inkomen van ondernemers uiteindelijk weinig veranderen. Net zo goed als werknemers, vutters, arbeidsongeschikten, werklozen, gepensioneerden, deeltijdwerkers en banenpoolers niets nadeligs zouden merken van het grote geschuif in de belastingen en premies begin dit jaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden