'Paars 2 moet bezuinigen of lasten verzwaren in 1999'

CDA-kamerlid JAN PETER BALKENENDE, de nieuwe financiële woordvoerder in de fractie, vindt dat het tweede Paarse kabinet meevallers heeft 'verjubeld'....

DE kritische geluiden van Jan Peter Balkenende zijn jaren niet meer gehoord in de Tweede kamer, waar oppositieleider CDA het financiële beleid van de paarse coalitie altijd op grote lijnen heeft gesteund. Kritiek op de sobere minister Zalm van Financiën leek tijdens de recente hoogconjunctuur ongeloofwaardig.

Maar het economische tij keert, Zalm en Kok waarschuwen voor zwaar weer en Balkenende grijpt zijn kans: 'Paars heeft toen het goed ging teveel lastenverlichting gegeven en te weinig het financieringstekort verlaagd. Nu gaan we voor die verjubeling de prijs betalen.'

Balkenende (42) is bijzonder hoogleraar aan de economische faculteit van de Vrije Universiteit en werkte voor zijn verkiezing bij het wetenschappelijke bureau van het CDA. Hij geldt als een van de veelbelovende nieuwelingen van de CDA-fractie.

Balkenende somt de financiële tegenvallers op, die het kabinet in 1999 te wachten staan. De hogere stroom van asielzoekers zal een kleine miljard gulden meer kosten, de vergoeding van de recente waterschade driekwart miljard. De nog af te sluiten ambtenaren-cao's zullen een nog onbekend bedrag meer kosten dan begroot.

De aardgasbaten, ingeboekt voor al geplande investeringen in de infrastructuur, zullen door de lagere dollar en minder afzet zeker een miljard lager uitvallen. Daarnaast dreigen grotere tekorten bij de sociale fondsen, en zullen de belastinginkomsten voor het eerst in jaren gaan tegenvallen.

Balkenende: 'De marges zijn nu al weg. Het kan niet anders betekenen dat er in 1999 moet worden bezuinigd of de lasten nog meer moeten worden verzwaard. Het kabinet gebruikte eerder dit jaar de woorden ''weerbaarheid'' en ''stabiliteit'' voor de komende jaren. Pas die woorden nu eens toe op de huidige situatie. Paars is gewaarschuwd voor zijn te optimistische uitgangspunten, maar toch koos het bewust voor extra uitgaven. Het kabinet Kok-II zou wel eens het spiegelbeeld kunnen worden van Kok-I: toen behoedzaam uitgavenpatroon en een sterk meevallende economie, nu uitbundige uitgaven, boterzachte bezuinigingen bij een inzakkende economie.'

Bij de opstelling van het regeerakkoord deze zomer zag het economische klimaat er veel rooskleuriger uit. Is het niet gemakkelijk, nu we meer weten, kritiek te uiten?

'Ik verwijt het kabinet dat het nog steeds doet alsof er weinig aan de hand is. Alle signalen gaan nu op rood, maar Kok en Zalm schuiven alles op naar het komende voorjaar, als de besprekingen voor de begroting van 2000 beginnen. Als je nu niets doet, dan verlies je het hele komende begrotingsjaar om in te grijpen. In 1991 deed zich iets vergelijkbaars voor, maar toen werd wél nog na Prinsjesdag, maar vóór de jaarwisseling een aangepaste begroting ingediend. Het kabinet wijst met het vingertje naar de sociale partners, die de loonontwikkeling moeten matigen. Maar het praat niet over de eigen keuzes.'

Het CDA heeft al te horen gekregen dat het wat makkelijk het kabinetsbeleid aanvalt, maar niet met alternatieven komt. Wat moet er gebeuren?

'We hebben daar al eerder op geantwoord: wij gaan niet de bezuinigingen voor paars bedenken. Als we dat hadden gedaan wordt er alleen nog maar over onze 'keiharde' maatregelen gesproken. We willen eerst de discussie over financiële uitganspunten die werkelijk solide moeten zijn. Gegeven dat paars de zaak zelf uit de hand dreigt te laten lopen, is het nu eerst aan zet. We willen snel van Zalm horen hoe het beeld voor 1999 er echt uitziet. En wat hij van plan is eraan te doen. Daarna komen we heus wel met eigen ideeën.'

Mike Ackermans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden