Paardenboerderijen op staatskosten

Misbruik van trusts, opzettelijk een wirwar van bedrijven creëren of doodgewone oplichting: de Amerikaanse Senaat nagelt belastingparadijzen aan de schandpaal....

Van onze verslaggever Geert Dekker

Het rapport kan zo op de leeslijst van welke fiscale, economische of juridische opleiding dan ook. Zelden zijn levensechte voorbeelden van belastingontduiking zo gedetailleerd in een openbaar stuk beschreven. Anderhalf miljoen documenten bestudeerde de Permanent Subcommittee on Investigations van de Amerikaanse Senaat en dinsdag werd het resultaat gepubliceerd: een lange aanklacht tegen advocaten, belastingadviseurs, bankiers en hun klanten die op grote schaal rommelen en ritselen met bedrijven, brievenbusfirma’s en trustmaatschappijen in belastingparadijzen zoals Panama, Man (in de Ierse Zee), de Kaaiman Eilanden, Belize en de Britse Maagdeneilanden.

Hoofdmoot van het onderzoek – aangezwengeld door de Democratische senator Carl Levin – is de sage van de familie Wyly te Texas. Het imperium wordt geleid door de broers Samuel en Charles Wyly, in de jaren zeventig en tachtig rijk geworden met softwarebedrijven, later actief in de detailhandel en de energiesector (zie inzet). In de jaren negentig richtten zij Maverick op, een zeer succesvol hedgefonds dat inmiddels elf miljard dollar onder beheer heeft.

De Wyly Brothers, zoals ze in de VS bekendstaan, komen volgens het Senaatsonderzoek om in de trustmaatschappijen en brievenbusfirma’s. Dat is op zichzelf geen misdaad, maar volgens Levin is er ‘overdonderend bewijs’ dat de Wylys die rechtsvormen misbruiken. Kern van een trust is dat daarin vermogen wordt geplaatst dat wordt bewaakt door de ‘trustee’, vaak een bank of een gespecialiseerd kantoor. De donateur kan niet meer vrijelijk over het geld beschikken en de trustee moet het geld beheren – vaak ten gunste van de kinderen van de schenker, of een goed doel – volgens het aan het begin van de trust opgemaakte contract. Onder die voorwaarden kan trustvermogen onbelast blijven.

De Wylys (ze richtten 59 trusts op) lapten die onafhankelijkheid van de trustee echter aan hun laars en de suggestie van het onderzoek is dat er wat dat betreft wel wat schort aan elke trust in een belastingparadijs. In ieder geval maakten de Wylys het erg bont. Ze lieten de trusts vollopen met geld via aandelenopties, lieten trustees allerlei spullen kopen en vervolgens was de trust zo vriendelijk die spullen weer uit te lenen aan de familie. Paardenboerderijen, kunstvoorwerpen, exclusief meubilair, horloges, sieraden en edelstenen vonden zo belastingvrij hun weg naar de Wyly-telgen.

Amerikaanse media citeerden woensdag de advocaat van de familie die zei dat de Wylys volledig hebben meegewerkt aan het onderzoek, dat ze in de loop der jaren honderdduizenden documenten hebben verstrekt en dat ze erbij blijven dat hun handelen legaal is.

De gebroeders komen niet aan het woord in de verhoren die de Senaat naar aanleiding van het onderzoek houdt. Het ministerie van Justitie heeft dat afgeraden. Sinds maart loopt tegen de Wyly-clan – overigens een van de belangrijkste sponsors van het presidentschap van Bush – een grootscheeps federaal onderzoek wegens belastingontduiking.

Ook in de andere fraudezaken die in het rapport worden beschreven, gaat het om de vraag wie uiteindelijk de eigenaar dan wel de begunstigde is van een bedrijf of rechtsvorm. In het geval van zakenman Walter Anderson (vorig jaar in staat van beschuldiging gesteld) konden de fiscale autoriteiten aantonen dat hij met opzet een wirwar van bedrijfjes creëerde (in landen waar dat vrijwel niets kost), zodat nauwelijks meer traceerbaar was wie de controle had over het bedrijf in Panama waar hij een flink aantal opties op aandelen van zijn eigen bedrijf had geparkeerd. Hij wist dat dat bedrijf zou worden overgenomen en vlak voordat het zover was, liet hij de opties uitoefenen, waarna het geld in Panama binnenkwam en niet bij Anderson zelf. Nadeel van zo’n constructie: ze vereist wat meer boevenstreken dan de Wyly-werkwijze, want af en toe is het gebruik van een schuilnaam onontbeerlijk.

De volgende stap is rechtstreekse oplichting, al is het beschreven bedrijf (Quellos in Seattle) het daar niet mee eens. Volgens het rapport van Levin heeft de constructie die Quellos verzon de Amerikaanse staat driehonderd miljoen dollar belastinggeld gekost. Hoe? Het ene nepbedrijf op Man doet neptransacties met het andere nepbedrijf op Man, in dit geval zogenaamd in aandelen in allerlei beursgenoteerde technologiebedrijven met negatieve vooruitzichten. Gevolg: beide partijen leiden zware verliezen, ze komen zelfs 9,6 miljard dollar tekort.

Quellos, dat het opzetten van de twee nepbedrijven ontkent, slaagt erin deze nepverliezen te verkopen aan een zestal klanten, die zo een winstbelasting weten te vermijden. Onder hen Robert Wood Johnson VI, eigenaar van onder meer de honkbalclub New York Mets. Quellos heeft verklaard het fundamenteel oneens te zijn met het ‘eenzijdige’ Senaatsrapport.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden