Paaltjes

Z OUDEN ze Youp van 't Hek geen voorzitter van het menswaardige varken hebben gemaakt omdat er dan gelachen kon worden?...

JAN BLOKKER

Dat dachten ze bij de televisie - dus allemaal mee naar een afgelegen stal, waar de bekende cabaretier in het kader van zijn nieuwe functie een werkbezoek zou brengen.

's Avonds was het scherm van hem vervuld, en wat meteen opviel: niet één grap.

Hoe kan dat nou?

Ik overwoog drie verklaringen:

1. het leed was zo schrijnend dat een lach ongepast zou zijn;

2. hij is niet zo geestig en gevat als we altijd dachten;

3. het bestuur van de stichting Varkens in Nood had hem op het hart gebonden de dierenvriend strikt gescheiden te houden van de conferencier.

Terwijl de beesten in hun redelijk bemeten hokken gezellig voor zich uit snuffelden en knorden, zocht hij naar woorden die bij benadering duidelijk konden maken wat er door hem heen ging. Hij wees om zich heen, vroeg zich retorisch af hoe hij 't zijn kinderen moest uitleggen als die het zagen, en vatte zijn indrukken ten slotte samen met de verzuchting dat zich 'een totale mentaliteitsverandering' zou moeten voltrekken.

Dat laatste hoorde ik hem later, in een enkele talkshow, nog een paar keer herhalen, net als de verzekering dat hem 't er niet om te doen was 'de varkensboeren te naaien'. Toen hij dat zei dacht het studiopubliek dat de ware Youp zich even liet kennen, en begon voorzichtig te grinniken. Maar als om de lachsalvo's in de kiem te smoren, riep hij andermaal om 'een totale mentaliteitsverandering', en was iedereen weer stil.

Ik knikte instemmend voor m'n ontvanger.

Met mensen die om een totale mentaliteitsverandering vragen ben ik het bijna altijd net zo eens als met mensen die hun verantwoordelijkheid nemen, of iets niet zullen meemaken, of een signaal afgeven, of een onderwerp op de maatschappelijke agenda zetten, of voorwaarden scheppen, of u en mij op het derde millennium willen voorbereiden, of piketpaaltjes slaan.

Rick van der Ploeg - als ik 't al niet gedacht had - slaat piketpaaltjes. Sterker: hij slaat ze samen met Karin Adelmund. En nóg sterker: we mogen hem daar over vier jaar op afrekenen.

Hij zei al die dingen in een gesprek met Hanneke Groenteman, voor wie hij nog eens de houtskoolschets van zijn paaltjesvisioen tekende: 80 procent van de gesubsidieerde kunst komt terecht bij een vergrijsde minderheid - en miljoenen jongelui, kansarmen en allochtonen blijven ervan verstoken. Aan die onrechtvaardigheid zou hij een eind slaan.

Oude, socialistische droom. De schrik slaat me telkens om het hart als hij erover begint, want ik associeer die dingen altijd met de Paasheuvelbundel van Piet Tiggers en Willem Gehrels, een werklozenkaart voor het Rijksmuseum en een volksconcert voor minderbedeelden - dus met de jaren dertig. Zou de crisis dan toch erger toeslaan dan Zalm tot dusver heeft durven toegeven?

'Maar willen al die jongeren, kansarmen en allochtonen wel naar die gesubsidieerde kunst?', vroeg Hanneke Groenteman.

Nou trof het dat Rick naast de rapper Def P. zat, en de blijkbaar in antieke categorieën grootgeworden presentatrice meteen van repliek kon dienen. Want had zij er wel eens bij stilgestaan dat mensen die met rappen beginnen toegang krijgen tot de poëzie, dus wel eens bij echte gedichten kunnen eindigen?

Achjezus, dacht ik vergrijsder dan ooit: zoals Den Uyl dacht dat Courths-Mahler vanzelf tot James Joyce zou leiden. Van der Ploeg wil het museumgoed al op stations en in bibliotheken (naast de postbus 51-folders) laten ophangen - gaan straks nou soms ook nog alle opera's en toneelstukken de straat op, zodat we theater weer als tejater moeten spellen?

Hij zat er overigens opgewekt bij: als iemand die diep in z'n hart een totale mentaliteitsverandering ambieert.

Als ik hem was zou ik om te beginnen Youp van 't Hek subsidie aanbieden, op voorwaarde (piketpaaltje!) dat hij nooit meer in een varkensstal, maar gewoon weer in een zaal optreedt. De kansarmen (e.t.q.) zullen dankbaar voor een kwartje toestromen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden