P V D A ?

De PvdA van Kok werkt mee aan ontwikkelingen die de samenleving bedreigen, vindt Arie van der Zwan. De multinationale ondernemingen hebben het voor het zeggen....

Jaap Stam

Cees Hamelink, hoogleraar internationale communicatie, doet veel onderzoek naar de macht van multinationale ondernemingen: 'Van der Zwan heeft volledig gelijk. We praten nog steeds over markten alsof dat leuke pleinen zijn waar mensen gezellig hun waren kunnen vergelijken, maar de mondiale markt is noch vrij noch gezellig. Die wordt beheerst door de grote ondernemingen.

Zij bepalen het leven van miljoenen mensen en leggen daarvoor geen openbare rekenschap af. De kern van de democratie is dat je verantwoording aflegt voor het uitoefenen van macht. Het is mij zeer dierbaar dat Kok en zijn kornuiten eraan worden herinnerd dat ze ooit sociaal-democraten waren. Hun partij onderscheidt zich nauwelijks nog van de VVD.'

Sweder van Wijnbergen, tot voor kort secretaris-generaal op het ministerie van Economische Zaken: 'Het klinkt allemaal aardig van Arie, maar het is holle retoriek uit de jaren zestig. Hier zit Kok nou eens een keer helemaal goed. Het is een achterhaald idee dat de werkgelegenheid wordt bevorderd door het bedrijfsleven restricties op te leggen. Dat is economie voor eerstejaars.'

Rob Boonzajer Flaes, van huis uit econoom, docent antropologie: 'Wij hebben een overspannen idee van wat de markt allemaal vermag. De vrije markt leidt vaak tot graaierij. Kijk maar naar de salarissen die ze elkaar toespelen in de top van het bedrijfsleven.

Maar Van der Zwan is wel de laatste die dat mag zeggen. Hij weet er zelf ook wel weg mee, dacht ik zo. Het lijkt wel een trend, eerst Van den Ende die klaagt over pulp op tv, nu Van der Zwan. Misschien is er ergens deep down in die mensen toch fatsoen, dat ze ertoe brengt te erkennen: ik heb er dan wel jaren aan meegewerkt, maar de resultaten bevallen me niet.

Ik ben toevallig net op weg naar een college waar ik mijn studenten wat ga vertellen over het valse ideaalbeeld van de vrije markt. De bosjesmensen, bijvoorbeeld, leven volgens de economische theorieën op de meest suffe manier die je maar kunt bedenken. Maar ze hebben het beter voor elkaar dan heel wat mensen in de zogenaamde vrije markt.'

M. van der Goes van Naters, kwam in 1937 voor de SDAP in de Tweede Kamer, was na de oorlog tot 1969 lid van de Tweede Kamer voor de PvdA: 'De hervorming van de maatschappij is me te vaag, dat willen alle partijen en is dus een beetje griezelig. Ik heb het liever over concrete zaken, de privatisering van openbare diensten. Kok is daarin doorgeschoten, en de gewone man is de dupe.

Het is allemaal even slecht. Door de post word je niet meer fatsoenlijk geholpen. De Spoorwegen schaffen de lokettist af en de reiziger moet maar zien hoe ie aan zijn treinkaartje komt.

Ik heb mijn hoop gevestigd op Melkert en de fractie. Zij moeten Kok weer op het goede pad helpen. De staat is geen vijand van het volk, de staat is van ons allemaal.'

René Thomassen: 'Ik ben 53 jaar en stem m'n hele leven al Partij van de Arbeid. Maar daar is steeds minder reden toe.

Ik ben een Den Uyl-man, spreiding van kennis, inkomen en macht. De Partij van de Arbeid is de Partij van de Arbeid niet meer, de ballen zijn eraf. De partij is haar principes kwijt, strijdt niet meer voor gelijke kansen voor iedereen.

De partij wordt gedomineerd door mensen van de jaren zestig. Die zijn verrechtst. We worden allemaal rechtser, ik ook. We willen huisje, boompje, beestje en dan vinden we het wel best. Het gaat ons te goed, we verkwanselen de boel en vergeten de minderheden.'

Piet Reckman, was lid van de partijraad van de PvdA, diende een motie in die ertoe leidde dat het tweede kabinet-Den Uyl er niet kwam in 1977, tegenwoordig lid van GroenLinks: 'Ik was direct opgewonden toen ik het vanochtend in de krant las. Eindelijk een goed geluid uit de partij. Dat heb ik niet meer gehoord sinds Kok zijn ideologische veren heeft afgeschud. Het is tegenwoordig allemaal markt, markt en nog eens markt. De publieke diensten worden eraan opgeofferd.

Ik ben het niet eens met Van der Zwan dat we terug moeten naar de hervorming van de maatschappij. We moeten vooruit naar een nieuw concept. De politieke discussie gaat over iets meer of iets minder van hetzelfde. We moeten totaal nieuwe wegen inslaan. Die wijs ik in mijn boek 21ste eeuw: een droom van de werkelijkheid, dat in juli is uitgekomen.'

Frans Leijnse, oud-Kamerlid voor de PvdA in zijn column Van de voorzitter, oktobernummer HBO Journaal: 'Behalve een paar onverbeterlijke sociaal-democraten, die nog iedere avond hun Heijermans bijhouden, leven we natuurlijk het liefst in de wereld van Peter Stuyvesant.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden