NFF-verkenner

Özcan Akyol: 'Het is gek, maar ik kijk meer Nederlandse films dan Engelstalige films'

Tijdens het Nederlands Film Festival gidsen de Gasten van de Volkskrant u door het veelbelovende programma en 'hun' Utrecht. Welke films kijken zij? Wie verdient een Gouden Kalf? En waar kun je tussendoor eigenlijk het lekkerst eten? Vandaag: schrijver Özcan Akyol (29).

Schrijver Özcan Akyol.Beeld Cathleen Cadogan

Kijk jij als schrijver anders naar films?
Ik ben meer bezig met dialogen. Ik kies ervoor om heel beeldend te schrijven, bijna filmisch. In een film kun je veel vertellen in beeld. Je kunt rustig één minuut alleen maar beelden laten zien zonder tekst en nog steeds snapt iedereen waar het over gaat. Een boek stoelt juist op dialogen, sfeerbeschrijvingen. Dus daar let ik vooral op.

Welke film vind jij sterk om de dialogen?
Closer. Het verhaal is een bewerking van een toneelstuk, heel knap hoe ze dat hebben gedaan. De film is zo gevat, zo geniaal. Ik was echt onder de indruk van hoe goed het verhaal in elkaar zat, qua opbouw en dialogen. Het lijkt me lastig om die vertaling te maken, van een theatervoorstelling naar een film.

Hetzelfde hoor je vaak over boeken die verfilmd worden. Van jouw debuutroman EUS zijn de filmrechten ook verkocht.
Daarom kijk ik nu ook heel anders naar Nederlandse films, vooral boekverfilmingen. Eyeworks heeft de rechten gekocht en is nu bezig om er een film van te maken. Het is heel grappig om verfilmde boeken als Alleen maar nette mensen van Robert Vuijsje of Daglicht van Marion Pauw nu nog een keer te lezen en de films te kijken. Jouw boek is misschien wel hetzelfde lot beschoren. De verfilming van Daglicht is bijvoorbeeld ook door Eyeworks geproduceerd.

Kun je het makkelijk loslaten? Het is toch jouw kindje.
Als schrijver moet je heel duidelijk kiezen, vind ik. Of je bemoeit je overal mee, van inspraak in het script tot hoe scènes eruit komen te zien. Of je zegt, ik geef de verantwoordelijk nu aan jou, de regisseur. Ik heb voor dat laatste gekozen, omdat ik mij niet continu wil ergeren aan dingen die niet stroken met mijn werkelijkheid. Mijn boek is voor een groot deel autobiografisch, de beelden die ik beschrijf staan nog helder op mijn netvlies. Het is dan heel makkelijk om over elk wissewasje te vallen.

Het enige wat ik heb gezegd, is dat ik niet wil dat de film een soort blije Sesamstraatsfeer krijgt. Het moet wel rauw zijn.

Houd je contact met de makers?
Ik spreek Lodewijk Crijns, die de film gaat regisseren, regelmatig. Maar dat is vooral omdat hij mij probeert te begrijpen, hoe ik dingen doe in het leven. Hij heeft ook Alleen maar nette mensen geregisseerd. Als ik trouwens de hoofdrol in díe film had gespeeld, was ik niet voor de donkere vrouw gegaan, maar voor het blonde meisje. Zij werd gespeeld door Sigrid ten Napel, die is heel mooi.

Je hoort vaak dat mensen na een verfilming roepen dat het boek beter was. Ben je daar bang voor?
(Lacht) Dat hoor je altijd, ja. Maar ik besef ook dat veel mensen die de film straks zien, het boek waarschijnlijk niet kennen. Filmpubliek is toch vaak een ander soort publiek. Het kan dus ook een manier zijn om hen aan het lezen te krijgen, dat ze door de film nieuwsgierig worden naar het boek. Ik zie het als een versterking.

Ik heb wel het idee dat er veel verloren zal gaan, maar dat is inherent aan een boekverfilming. Je kunt in 95 minuten niet 390 pagina's verwerken. Ik zal het misschien niet altijd eens zijn met de keuzes die ze gaan maken. Maar zij denken meer in beeld, ik denk vanuit het verhaal.

Bij het verschijnen van EUS heb je ook een korte trailer laten maken. Best ongebruikelijk voor een boek.
In Amerika is het heel normaal om een trailer te hebben voor je boek, maar hier in Nederland is er nog niet echt zo'n cultuur. Ik dacht, ik pak groot uit. Ik heb het overlegd met mijn uitgever en die ging akkoord.

Ik geloof dat je in deze digitale tijd boeken en films veel meer aan elkaar moet koppelen. Met trailers. Of door teasers van bepaalde scènes online te zetten. Het helpt een beetje om het saaie imago van boeken tegen te gaan. Voor veel mensen is een boek lezen best een hoge drempel. Met een trailer kun je hen makkelijker over de streep trekken.

Eddy Terstall was de regisseur. Waarom heb je voor hem gekozen?
Ik vind Eddy heel goed. Simon, Deal, dat zijn sterke films. En ik kende hem ook al een beetje. Hij heeft het manuscript gelezen en daaruit die collecte-scène gekozen. Hij kijkt er natuurlijk met de ogen van een filmmaker naar. De trailer is in een dag geschoten en in een middag gemonteerd, maar in die ene minuut krijg je wel een idee waar het boek over gaat. Je wordt geprikkeld.

Heb je iets met Nederlandse films?
Het is gek, maar ik kijk meer Nederlandse films dan Engelstalige films. Ik denk dat de laatste 6 of 7 films die ik heb gezien, bijna allemaal Nederlands waren. Ik weet niet zo goed waar dat vandaan komt. Het is niet zo dat ik de stijl beter vind dan Amerikaanse films of Franse arthouse. Misschien is het toch iets meer herkenning, qua cultuur, leefomstandigheden. Het staat dichter bij mij.

Een van de films waar je tijdens het NFF bent geweest, is een documentaire over de rapper Fresku. Waarom wilde je die zien?
Heel stom, die heb ik gemist. De Marathon, waar ik daarvoor was, liep uit. Maar ik ga zeker nog. Waarom? Fresku is een heel creatieve jongen die op zijn eigen manier een markt heeft gecreëerd voor zijn gekte. Hij heeft een gimmick bedacht, een alter ego, Gino Pietermaai. Zelf is hij juist heel serieus. Eigenlijk is hij gewoon een heel handige marketingman. Ik heb respect voor mensen die niet reageren op een vraag, maar zelf het aanbod creëren.

En De Marathon, wat vond je daarvan?
Die is ook door Eyeworks gemaakt, dus ik moet voorzichtig zijn (lacht). Ik vond het een goede film, alleen lag het tempo in het begin wat laag en aan het einde juist weer te hoog. Maar het verhaal was super, mooi neergezet ook. Het viel mij wel op dat aan het begin van de film de baby van een van de personages zwart is, halverwege is het een blank kindje met donker haar en aan het eind van de film is het weer een zwart kindje. Een beetje gek.

Ik let op details. Bijvoorbeeld dat die gasten in de film zogenaamd zes maanden heel hard hadden getraind, maar in die tijd niets zijn afgevallen. Die lui waren aan het eind nog steeds even dik. Dat is toch typisch voor Nederlandse films. Het wordt hier niet zo snel van je verwacht dat je echt gaat trainen voor zo'n rol. Het probleem is dat ze vaak minder draaidagen hebben, maar het is wel een beetje slordig.

Welke film van het afgelopen jaar verdient volgens jou een Gouden Kalf?
Daglicht is genomineerd toch? Ik zou wel tevreden zijn als die tot beste film wordt verkozen. Maar Matterhorn vind ik ook een heel leuk. En Borgman, die is ook goed. Wolf moet ik nog zien. Ik ben ook benieuwd naar Chez nous met Peter Faber en Achmed Akkabi, die gaat donderdag in première. Achmed speelt daarin een homoseksuele Marokkaan, nogal een gevoelig onderwerp binnen die gemeenschap. Ik ben benieuwd hoe de reacties zullen zijn.

Wat raad je festivalbezoekers aan om te doen als ze tijd over hebben?
Mijn ex-vriendin komt uit Utrecht, dus ik ben redelijk bekend met de stad. Waar ik altijd graag naartoe ga is de boekhandel, Polare. Daar kan ik zo 1,5 tot 2 uur zoet zijn. Mijn lievelingsrestaurant hier is Ymca. Het is een beetje Oosters. Sushi, wontons. Lekker snel en goedkoop, volgens mij is een gerechtje vijf euro. En een broodje Mario, dat blijft lekker. Mario is dood, maar het kraampje met zijn broodjes staat er nog steeds.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden