OVSE: verkiezingen Turkije gehinderd door beperkingen

De verkiezingen in Turkije werden gehinderd door beperkingen die de autoriteiten hadden opgelegd aan de media, door geweldsincidenten en door de veiligheidssituatie in het algemeen. Dit melden de officiële waarnemersmissies van de Raad van Europa en de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) maandag.

Een Turkse man leest in Istanboel een krant met verkiezingsuitslagen. Beeld afp

Functionarissen en leden van partijen, vooral van de pro-Koerdische HDP, zijn in aanloop naar de parlementaire verkiezingen van zondag gearresteerd of aangevallen, waardoor ze niet goed campagne konden voeren, aldus de waarnemers. Zij zijn ook 'ernstig bezorgd' over de restricties op de persvrijheid.

De verkiezingen werden gewonnen door de AK-partij van zittend president Recep Tayyip Erdogan. 'Helaas werd de campagne voor deze verkiezingen gekenmerkt door oneerlijkheid en, in ernstige mate, door angst', oordeelt Andreas Gross, hoofd van de parlementaire waarnemersmissie van de Raad van Europa.

'Hoewel Turkse burgers konden kiezen tussen politieke alternatieven in deze sterk gepolariseerde verkiezingen, werd het verkiezingsproces beïnvloed door een snel afnemende keuze van mediabedrijven en beperkingen van de vrijheid van meningsuiting', aldus Sanchez Amor die de OVSE-missie leidde.

Schietincident bij huis Erdogan

Bij de woning van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan in Istanbul heeft zich maandag een schietincident voorgedaan. Een 20-jarige man maakte ruzie met politieagenten die de woning bewaakten en wist een van de agenten zijn wapen afhandig te maken. Daarmee schoot hij op de politie alvorens het wapen op zichzelf te richten, aldus het staatspersbureau Anadolu. De man werd met levensbedreigend letsel in een ziekenhuis opgenomen. Volgens het particuliere persbureau Dogan had de man een strafblad en wilde hij toegang tot de woning van Erdogan. De Turkse president, wiens partij zondag de parlementsverkiezingen won, was niet in het pand aanwezig.

Turkse premier wil nieuwe grondwet

De Turkse premier Ahmet Davutoglu heeft de andere politieke partijen opgeroepen samen aan een nieuwe grondwet te werken. Hij stelde zondag na de parlementsverkiezingen voor gezamenlijk te werken aan een Turkije dat vrij is van conflicten en spanningen.

De AK-partij van Davutoglu en Erdogan kreeg bijna 50 procent van de stemmen en heeft daardoor 316 van de 550 zetels in het parlement. Via een grondwetswijziging zouden er meer bevoegdheden kunnen worden gegeven aan Erdogan, de oprichter van de AK-partij. Bevoegdheden die tot nu toe bij de premier en de regering liggen. Erdogan zou streven naar een presidentieel systeem waarin hij tot 2023 aan de macht blijft.

Erdogan zegt dat Turkije heeft gekozen voor stabiliteit en wil dat de hele wereld de overwinning van zijn Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling respecteert. Nadat hij maandag in de moskee had gebeden en de graven van zijn ouders had bezocht, zei Erdogan: 'De hele wereld moet respect tonen. Tot nog toe heb ik zoveel volwassenheid van de wereld niet gezien.'

'Alleen Atatürk was ooit groter'

Zijn machtshonger is zo groot, dat Erdogan tot 2023 president wil blijven. Wat betekent dat voor de toekomst van Turkije? Een analyse van Volkskrant-correspondent Kees Elenbaas (+).

President Erdogan heeft Turkije tot een land van vriendjespolitiek gemaakt, stelt Turkse analist en criticus Cengiz Aktar. 'Na dertien jaar Erdogan is chaos in Turkije onvermijdelijk'. Lees hier het interview (+).

De Turkse premier Ahmet Davutoglu. Beeld reuters

Regeren zonder coalitiepartner

Door de verkiezingsuitslag kan de AK weer zonder coalitiepartner regeren. Maar de 316 zetels zijn niet genoeg om de grondwet te kunnen wijzigen. Daarvoor is een tweederde meerderheid nodig. De andere mogelijkheid is het uitschrijven van een referendum dat de president meer uitvoerende macht geeft. Voor het uitschrijven van het referendum heeft hij de steun van 330 parlementariërs nodig.

Erdogan heeft een model voor ogen dat min of meer lijkt op het Amerikaanse systeem en de macht van de Amerikaanse president. De Turken zouden daarvoor wel nog een keer naar de stembus moeten.

Beeld ap

Eerdere verkiezingen

Bij de eerdere verkiezingen in juni van dit jaar verloor de AK-partij tot groot ongenoegen van president Erdogan haar absolute meerderheid in het parlement. Besprekingen over een coalitieregering liepen al snel vast, volgens de oppositiepartijen liet Erdogan dat opzettelijk gebeuren. De president nam de gok om nieuwe verkiezingen uit te schrijven in de hoop dat hij het verlies weer kon goedmaken.

Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.