Overzicht: waarom er voorlopig geen aanval op Syrië komt

Een halve week geleden leek een aanval op Syrië nog onvermijdelijk, nadat het regime van de Syrische president Assad een gifgasaanval zou hebben uitgevoerd op zijn eigen volk. Na gisteren lijkt die aanval juist ver weg. Een overzicht van de standpunten en reacties in verschillende landen.

Verenigde Staten
Minister van Buitenlandse Zaken John Kerry was tot en met vrijdag fel en geëmotioneerd. De VS weet zeker dat het Syrische regime een gifgasaanval op een buitenwijk in Damascus heeft uitgevoerd, anderhalve week geleden. 'We hebben duizenden bronnen gesproken. We weten dat Assad het grootste chemische wapenprogramma heeft in het Midden Oosten. We weten dat Assad eerder op kleine schaal chemische wapens heeft ingezet. We weten dat de raketten alleen maar zijn afgevuurd vanuit gebied dat in handen is van regeringstroepen, en dat ze alleen maar zijn geland op plaatsen die in handen zijn van de rebellen', zei Kerry vrijdag.

Een dag later verraste president Obama vriend en vijand door aan te kondigen dat hij het bevel voor een 'beperkte' aanval te willen geven, maar dat dat besluit eerst wordt voorgelegd aan het Amerikaanse Congres. Dat komt niet eerder terug van reces voor stemming over het wetsvoorstel, op z'n vroegst wordt er op 9 september over gesproken.

Minister Kerry van Buitenlandse Zaken, vrijdag. Beeld afp

Groot-Brittannië
Premier Cameron bewandelde een gelijksoortige route, maar zijn plan om een aanval te steunen sneuvelde in het Britse Lagerhuis. Pijnlijk voor Cameron, na de nederlaag werd hij door Kerry vrijdag niet eens meer genoemd in het rijtje 'vrienden' van de VS - terwijl Groot-Brittannië geldt en gold als een van de trouwste bondgenoten. Het plan van Cameron betrof een beginselbesluit, hij wacht nu de resultaten van het VN-onderzoek af. De analyse van de monsters die de VN-inspecteurs hebben genomen in Syrië, zal 3 weken duren, heeft de Organisatie voor verbod op chemische wapens (OPCW) in Den Haag zaterdag bekendgemaakt.

Het Verenigd Koninkrijk zal geen militaire actie ondernemen als er nieuwe aanvallen met chemische wapens in Syrië plaatsvinden. De Britten hebben elke militaire steun aan ingrijpen in Syrië uitgesloten, zei de Britste minister van Buitenlandse Zaken Hague vandaag.

De Amerikanen kunnen bij een militaire interventie alleen rekenen op diplomatieke steun, liet Hague weten. 'Het parlement heeft gesproken. Het is volgens mij niet realistisch om elke week naar het parlement te gaan met dezelfde vraag waar al nee op is geantwoord', aldus Hague in een interview met Sky News.

Frankrijk
Frankrijk zal niet alleen actie ondernemen tegen het Syrische regime. De Franse minister Manuel Valls van Binnenlandse Zaken zei zondag dat Parijs een besluit van het Amerikaanse Congres over een eventuele aanval tegen het regime van Assad, zal afwachten.
'Frankrijk kan dit niet alleen doen', zei Valls. 'We hebben een coalitie nodig.' Dat de Amerikaanse president Barack Obama plannen voor een aanval tegen het Syrische regime aan het Congres voorlegt, heeft volgens Valls een nieuwe situatie gecreëerd. Dit betekent voor Frankrijk dat het land moet wachten tot het einde van deze nieuwe fase.

Vrijdag zei de Franse president François Hollande dat de stemming in het Britse Lagerhuis tegen ingrijpen in Syrië de wil van Frankrijk om Assad te straffen voor de chemische aanval in Damascus, niet beïnvloedt. Frankrijk is er zeker van dat Assad achter de gifgasaanval van 21 augustus zit. Net als in de VS en Groot-Brittannië, staan de meeste Fransen echter niet achter militair ingrijpen in Syrië.
De Franse premier Jean-Marc Ayrault spreekt maandag over de situatie in Syrië met de oppositie en de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer, voorafgaand aan een Tweede Kamerdebat dat woensdag plaatsvindt.

Obama belde voor zijn toespraak met Hollande. De twee leiders waren het erover eens dat de wereld in een krachtige boodschap aan Assad moet laten weten dat het inzetten van chemische wapens onacceptabel is.

Israël
De Israëlische premier Netanyahu hintte na de aankondiging van Obama gisteren op het zelf ingrijpen in de regio. Israël is tot nu toe voorstander geweest van een aanval op Syrië, ook omdat het uitblijven ervan mogelijk een verkeerd signaal zou kunnen geven aan aartsrivaal Iran. 'Israël is zelfverzekerd', zei Netanyahu, 'en de inwoners van Israël moeten weten dat we op elk scenario zijn voorbereid en dat onze vijanden heel goede redenen hebben om onze kracht en onze macht niet te beproeven.'

Netanyahu noemde Iran en Syrië niet, maar koppelde de twee kwesties eerder wel aan elkaar. In Israël wordt al een tijd gespeculeerd over een preventieve aanval op Iran.

Israëlische soldaten bij de grens met Syrië. Beeld getty

Syrië
Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten maakte de kachel aan met het dodental uit het rapport van de inlichtingendiensten waarop de Amerikaanse regering zich baseert.

'Amerika werkt alleen maar samen met het deel van de oppositie dat zich van propaganda bedient', klaagde directeur Rami Abdel-Rahman.
De Syrische staatspers schreef zondag spottend dat Obama's omweg langs het Congres het begin van zijn terugtocht is. De oppositie, verenigd in de Syrische Nationale Coalitie, legt het besluit van het Witte Huis ook uit als een teken van zwakte, maar sprak daarover juist zijn teleurstelling uit.

Niet alle opstandelingen denken er echter zo over. Voor rebellencommandant Qassem Saadeddine staat vast dat het van een Amerikaanse aanval op de troepen van president Bashar Assad komt. Met de instemming van het Congres 'wint die zelfs aan geloofwaardigheid', zei de gedeserteerde kolonel.

Nederland
Het kabinet zal zijn eigen conclusies trekken op basis van eigen informatie en het door de Verenigde Staten gepresenteerde bewijsmateriaal. Intussen blijft Nederland bij het standpunt dat het VN-spoor moet worden gevolgd, schreef minister Timmermans (Buitenlandse Zaken) zaterdag aan de Tweede Kamer.

'Het kabinet zal zich een zelfstandig oordeel vormen over wat er op 21 augustus in Damascus is gebeurd en wie daarvoor verantwoordelijk is. Daartoe zullen het kabinet en de inlichtingendiensten alle beschikbare informatie zorgvuldig bestuderen. Ook de bevindingen van de VN-onderzoekers zijn van groot belang', aldus Timmermans. De minister benadrukt in de brief dat als chemische wapens zijn ingezet, dit 'niet zonder gevolgen kan blijven voor de daders'.

Turkije
Turkije heeft eerder aangekondigd zich aan te sluiten bij welke coalitie dan ook en bereid te zijn Syrië aan te vallen. Het land kampt met een enorme vluchtelingenstroom vanuit buurland Syrië.

Iran
Iran geldt als een van de belangrijkste bondgenoten van het regime van Assad. Volgens de Iraanse staatstelevisie is een parlementsdelegatie in Damascus om daar geworden van de aanval te bezoeken. De delegatie zal Assad ook ontmoeten, is de verwachting.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden