Overzicht gegijzelde journalisten

De rechter-commissaris in Den Haag heeft maandag de Telegraaf-journalisten Bart Mos en Joost de Haas in gijzeling genomen. Het is niet de eerste keer dat een rechter besluit dat een journalist de cel in moet. Hieronder volgt een overzicht van dit soort gijzelingen.

2006
- November: Twee journalisten van De Telegraaf moeten getuigen in de zaak tegen ex-BVD'er Paul H. De rechter-commissaris in Den Haag laat Bart Mos en Joost de Haas in gijzeling nemen. Beiden weigeren hun bron te onthullen die geheime dossiers van de inlichtingendienst BVD, nu AIVD, heeft geleverd. De zaak tegen H. kwam aan het rollen na publicatie van de journalisten eind januari.
- September: De rechter-commissaris in Rotterdam laat misdaadjournalist Bas van Hout gedurende anderhalf uur gijzelen. De onderzoeksrechter hoort Van Hout als getuige in de zaak tegen crimineel Mink K. De journalist wil echter een bepaalde vraag niet beantwoorden en meent zich te kunnen beroepen op zijn verschoningsrecht.

2000
De gijzeling van Sp!ts-verslaggever Koen Voskuil wordt op 9 oktober 2000 na achttien dagen door het gerechtshof in Amsterdam beëindigd. De rechtbank riep hem enkele weken eerder op als getuige een verklaring af te leggen over twee artikelen die hij kort daarvoor in Sp!ts had gepubliceerd. Een anonieme politieagent verklaarde daarin dat de politie onder valse voorwendselen een Amsterdams pand heeft betreden, waar ze vervolgens een enorm wapenarsenaal aantrof. Topcrimineel Mink K. wordt wegens betrokkenheid tot 3,5 jaar cel veroordeeld.

1988
De rechter-commissaris bepaalt dat journalist Rob van Es van de Delftsche Courant in gijzeling moet worden genomen. Van Es weigert te zeggen wie hem een geheim rapport van de gemeente Nootdorp in handen heeft gespeeld. De raadkamer van de rechtbank in Den Haag beslist echter na 24 uur anders. Ze vindt het vastzetten van de journalist een te zwaar middel.

1988
Een redacteur van de Delftsche Courant wordt op last van de burgemeester van Nootdorp gegijzeld, omdat hij weigert de naam te noemen van de persoon die hem een geheim rapport van de gemeenteraad heeft toegespeeld. De gijzeling duurt een etmaal en eindigt in vrijlating van de redacteur die volhardt in zijn zwijgen.

1976
Elseviers Magazine publiceert een artikel waarin wordt gesuggereerd dat een progressief Kamerlid voor de Russische inlichtingendienst zou werken. De Limburger en De Stem schrijven vervolgens dat hiermee het PSP-Kamerlid Van der Lek wordt bedoeld. Deze eist dat Ferry Hoogendijk en Renée de Bok (Elsevier) en Frans Hulskorte (De Limburger) en Loek Leijendekker (De Stem) documenten en bronnen openbaren. Elsevier doet een beroep op het verschoningsrecht, maar de Hoge Raad verwerpt dat. 'In zijn algemeenheid' hebben journalisten geen verschoningsrecht, waarmee de Hoge Raad de mogelijkheid van uitzonderingen openlaat. Van der Lek vindt het middel van gijzeling te zwaar. De Limburger en De Stem moeten na een kort geding een dwangsom betalen, maar de betrokken journalisten blijven zwijgen.

1952
A.H. Hommerson, redacteur van de Zaanse editie van Het Vrije Volk, wordt in gijzeling genomen omdat hij weigert zijn bronnen te onthullen van een bericht over de mogelijke dader van een roofmoord. Hij komt na anderhalve maand vrij. De onthulling van Hommerson was toen al door Het Vrije Volk als 'onwaar' herroepen.

1947
H.A. Lunshof, hoofdredacteur van Elseviers Weekblad, publiceert op 20 maart 1947 de geheime notulen van de onderhandelingen tussen Nederland en de Indonesische Republiek in Linggadjatti. Rechter-commissaris, rechtbank en hof veroordelen hem tot een boete van tien gulden. De Hoge Raad oordeelt dat Lunshof zijn bron had moeten noemen, omdat deze zijn geheimhoudingsplicht heeft geschonden en dus moet worden opgespoord. Het kan zijn dat een hoger belang publicatie rechtvaardigt, maar dan is het volgens de Hoge Raad aan de rechter en niet aan de journalist dat te bepalen.

1937
C.L. Hansen, redacteur van Het Vaderland, bericht over een geheime vergadering van de Haagse gemeenteraad over stroomleveranties aan buurgemeente Rijswijk. Hansen wordt wekenlang gegijzeld op last van de Haagse burgemeester die het lek boven water wenst te krijgen. Na hevige protest mondt de zaak uit in een boete van honderd gulden.

1905
M. Vierhout, hoofdredacteur van De Locomotief te Semarang wordt gegijzeld omdat hij weigert de naam te noemen van een auteur die in zijn krant militaire geheimen heeft verklapt. Het bestuur van de Nederlandse Journalisten Kring (NJK) protesteert, onder andere tijdens een audiëntie bij de gouverneur-generaal. Vierhout blijft weigeren en wordt na enkele dagen vrijgelaten.

1852
De NRC publiceert een artikel waarin een zekere P. Kops jr. wordt beschuldigd van verduistering. In de strafzaak tegen Kops wordt directeur H. Nijgh van de NRC gedagvaard de bron te noemen. De Haarlemse rechtbank beveelt Nijgh zijn bron te noemen; doet hij dat niet dan wordt hij gegijzeld.

Bronnen: De Journalist, ANP

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden