Overwinning Trump hield klimaattop Marrakech in haar greep

De klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Marrakech heeft zich niet aan de schaduw van de Amerikaanse presidentsverkiezingen kunnen onttrekken. Grote, concrete stappen zijn niet gezet. Wel gaf de vrijdagnacht afgesloten top het signaal af dat klimaatbeleid een 'urgente plicht' is en dat alle landen volledig gecommitteerd blijven aan het klimaatakkoord van Parijs.

Een buitenlandse delegatie houdt een opblaasbare wereldbol in de lucht buiten de COP22-klimaatconferentie in Marrakech. Beeld afp

De zege van Donald Trump hield de top in zijn greep, hoewel veel gedelegeerden trachtten dat effect te bagatelliseren. De aankomend president is een klimaatscepticus die het Parijse akkoord wil opzeggen, de financiële bijdrage aan de VN-klimaatfondsen wil staken en fors wil investeren in fossiele energie. Hoewel onduidelijk is hoeveel van die plannen beleid worden, trokken ze een wissel op de onderhandelingen.

Het antwoord van Marrakech was de Marrakech Action Proclamation, een herbevestiging op 1 vel A4 van het vorig jaar gesloten akkoord van Parijs. De bijna tweehonderd aanwezige landen geven de strijd tegen de klimaatverandering de hoogste prioriteit en beloven de doelen van 'Parijs' volledig te implementeren: nul emissie van broeikasgassen vanaf 2050 en een maximale opwarming in 2100 van 2 graden. Ook zeggen ze hun ambitie te verhogen en te versnellen.

De met een staande ovatie aangenomen proclamatie, donderdagavond uitonderhandeld op de dag dat bekend werd dat 2016 het warmste jaar wordt in 122 jaar, is niet meer dan een intentieverklaring, zonder concrete invulling. Dit geldt ook voor kleinere successen in Marrakech, zoals het plan van het Climate Vulnerable Forum, een groep van 48 kwetsbare landen, om zo snel mogelijk te streven naar honderd procent duurzame lokale energie.

Toch is Marrakech (feitelijk een tussentop over de uitvoering van 'Parijs') geen volslagen mislukking, zegt directeur Donald Pols van Milieudefensie. 'Het is een overwinning van het multilateralisme en het klimaatakkoord. Opvallend genoeg met steun van olielanden als Saoedi-Arabië. Maar Trump is natuurlijk nog niet formeel president. Dit is een veldslag in wat een lange strijd kan worden.'

Twee jaar
Het klimaatakkoord dat in 2015 in Parijs werd gesloten moet over twee jaar volledig zijn uitgewerkt. Uiterlijk december 2018 moet duidelijk zijn hoe het klimaatakkoord van Parijs in de praktijk zijn uitwerking krijgt. De grote lijnen die in Parijs zijn uitgezet krijgen dan hun beslag in een officieel document waarin alle details zijn vastgelegd. Voorbeelden van deze details zijn de wijze waarop landen verslag gaan doen van hun maatregelen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken en hoe ze dit moeten gaan controleren.

Arme landen

Politiek belangrijk in Marrakech waren vooral de onderhandelingen over de financiering van de klimaatplannen van de arme landen. De rijke landen betalen, vanaf 2020, 100 miljard dollar per jaar voor mitigatie (vermindering van emissies) en adaptatie (aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering). Het deel hiervan dat bestemd is voor adaptatie is volgens de arme landen veel te laag en moet verviervoudigd worden. Ondanks druk van de G77, de groep van arme landen plus China, weigerden de rijke landen dit toe te zeggen.

Veel ngo's maken zich grote zorgen over de voortgang van het klimaatbeleid. Afhaken van de Verenigde Staten zal enorme schade aanrichten, zei Mary Boeve van 350.org. Wereldleiders moeten ingrijpen. 'Het akkoord van Parijs is het minimum van wat nodig is om de planeet leefbaar te houden. We hebben méér actie nodig, niet minder. Wetenschappers zijn er glashelder over dat we geen vier jaar kunnen verspillen totdat de VS weer eens aanschuiven.'

Volgens het Internationaal Energie Agentschap IEA stevent de wereld met de huidige emissies af op een opwarming van 2,7 graden in 2100. De kans om de opwarming tot 2 graden beperkt te houden lijkt al klein, om die tot 1,5 graden terug te dringen vrijwel uitgesloten. De volgende klimaattop, komend jaar in Duitsland, met Fiji als voorzitter, wordt ongetwijfeld lastig.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.