Overwinning PvdA is nederlaag voor de zorg

Het spel en de knikkers

Het kabinet kan nog even door, dankzij de VVD en in het bijzonder zorgminister Edith Schippers. Zij bond in, heet het dan. Je kan ook zeggen: ze stapte groots over haar eigen gelijk heen om de PvdA een uitweg te bieden uit een politieke puinhoop van onversneden sociaal-democratische makelij. De leukste zin uit de reconstructie in de krant van vrijdag kwam uit een bijeenkomst van VVD-kopstukken. Daar werd volop gevloekt op de 'socialisten' die 'he-le-maal niets kunnen managen'. Daar begint het inderdaad op te lijken.

Ter zake. Waarom is de PvdA-overwinning slecht voor Nederland? Omdat zij een oplossing blokkeert voor een serieus probleem, zonder hiervoor een alternatief aan te dragen.

Eerst even door de 'framing' heen prikken. Dit debat is door zorgaanbieders heel handig neergezet als een keuze voor of tegen 'vrije artsenkeuze'. Politici en journalisten gingen hierin mee. En zo gesteld is er maar één intuïtief goed antwoord: natuurlijk zijn we voor. Maar dat was helemaal de vraag niet.

Het zorgstelsel zoekt evenwicht tussen drie krachten. Burgers, die verplicht zijn zich te verzekeren, willen de beste zorg voor het minste geld. Dokters willen lekker dokteren met de nieuwste apparaten en de beste pillen - graag voor een goede beloning. Zonder tegenmacht zouden burgers en zorgaanbieders samen de kosten van de zorg tot het absurde opdrijven. Zorgverzekeraars staan daarom tussen deze partijen in, en hebben de rol om voor hun verzekerden bij de zorgaanbieders goede zorg in te kopen tegen een scherpe prijs.

Om hun rol te kunnen spelen, hebben verzekeraars wel iets nodig om met de ziekenhuizen en andere zorgaanbieders over te kunnen onderhandelen. Als het aanbod van een ziekenhuis te duur is, of kwalitatief niet goed genoeg, moet de verzekeraar kunnen zeggen: bekijk het maar. Wij kopen bij jou voor onze verzekerden geen zorg in. Er is, iets formeler gesteld, contracteervrijheid nodig.

Vandaar dat er nu twee soorten polissen zijn. Bij de ene polis ('restitutie') kan de verzekerde bij alle zorgaanbieders terecht. Bij de andere ('natura') is de keuze in principe beperkt tot gecontracteerde zorgaanbieders. De eerste polis is uiteraard duurder dan de tweede. Aan u de keus.

Nu komen we bij het debat van deze week. Want bij die natura-polis is het tot nu toe zo dat verzekerden ook bij niet-gecontracteerde aanbieders terecht kunnen. De verzekeraar is verplicht 70 procent van de gemaakte kosten te vergoeden. De wetswijziging betrof een aanpassing van deze regel. Verzekeraars zouden nog iets selectiever mogen inkopen om zo hun rol van zorginkoper te versterken. Doel: betere kwaliteit tegen lagere kosten. Middel: tegenwicht bieden aan zorgaanbieders.

En de vrije artsenkeuze dan? Die bleef in het voorstel recht overeind. De restitutiepolis bleef bestaan. Niet tevreden over de door uw verzekeraars gecontracteerde aanbieders voor de restitutiepolis? Dan even wisselen van verzekeraar (of van soort polis). De acceptatieplicht van verzekeraars bleef gewoon van kracht.

Wat is dan het verschil? Adri Duivesteijn, PvdA-senator, in de krant van vrijdag: 'De rechtsgelijkheid tussen patiënten is volgens mij zoek in dit voorstel.' Dit is nogal een mal argument, gezien de acceptatieplicht van verzekeraars en de keuzevrijheid van burgers. Je kunt inderdaad niet eerst de goedkope polis afsluiten en vervolgens in datzelfde jaar toch de duurdere zorg opeisen - nogal wiedes. Niettemin bevat het compromisvoorstel dat het kabinet overeind hield allerlei extra rechten voor patiënten.

Dit is dus, gezien de drie bovengenoemde krachten die de uitkomsten van het zorgstelsel bepalen, volstrekt naast het punt. Patiënten laten zich, uit onwetendheid, zonder mankeren door die lieve dokter een gammele, peperdure kunstheup aanmeten. Tegenmacht moet er komen. Van verzekeraars.

Daarom is de overwinning van de PvdA een nederlaag voor de zorg.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek

Reageren?
frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.