Overwinning in Texas noodzakelijk voor kansen Cruz

In meer dan tien Amerikaanse staten worden vandaag voorverkiezingen gehouden in de presidentsrace. Geeft Super Tuesday de doorslag? Bij de Republikeinen gaat de aandacht uit naar Texas, de grootste staat en de enige waar Trump niet leidt.

Donald Trump schudt Ted Cruz de hand. Beeld epa

Texaanser wordt het niet: een zaal vol mannen met cowboyhoeden en vrouwen in korte jurkjes met lange laarzen en verder blote benen. Ze dansen op liveliedjes over country girls en drinken Bud Light met zout op de flesjes en klimmen af en toe op de rodeostier in de hoek. Hier, in de Cowboys Dancehall in San Antonio, kan iedereen iedereen ten dans vragen en zie je mannen en vrouwen in wisselende koppeltjes of met zijn allen op een rijtje over de houten vloer draaien - zo gaat dat al decennia. Ze houden van traditie, hier in Texas.

Normaal gesproken kom je dan als Republikein bij Ted Cruz uit, de senator die vandaag op Super Tuesday in Texas een thuiswedstrijd speelt. Cruz is de man van de Grondwet en het heilige geloof in normen en waarden, zoals het huwelijk en het pistool.

Maar hier in de danstent lijkt die keuze niet meer zo vanzelfsprekend als de peilingen willen doen geloven. Ze gaan hier voor Trump, of twijfelen tussen Trump en Cruz, of vinden ze allebei maar niks (en de andere kandidaten ook). De overtuigde Cruz-fans moeten elders zitten.

Geslepen advocaat

Texas is de grootste van de twaalf staten waar de Republikeinen vandaag presidentiële voorverkiezingen houden. Hier is Ted Cruz groot geworden, de geslepen advocaat uit Houston die in 2012 tegen de verwachtingen in als kandidaat van de opstandige Tea Party het Republikeinse establishment ondersteboven liep. Hij staat boven aan de peilingen, met zo'n 36 procent van de stemmen; Trump volgt met 26 procent.

Daarmee is het de enige staat waar Trump niet bovenaan staat - al is er een enkele slecht bemonsterde staat, zoals Minnesota, waar Rubio kans lijkt te maken. Texas is daarmee de ultieme lakmoesproef voor de kandidatuur van Cruz. Als hij zijn thuisstaat inderdaad wint, sleept hij veel gedelegeerden in de wacht en wordt hij de belangrijkste uitdager van Trump. Maar als hij niet wint, kan hij het vergeten.

En die kans is er dus wel degelijk. De cowboydanszaal in San Antonio is niet representatief voor heel Texas, en Cruz' achterban is steviger in het oosten, rond zijn thuisbasis Houston, maar toch: de aarzelingen zijn reëel. Sinds het tv-debat afgelopen donderdag is de Republikeinse presidentsrace ontaard in een moddergevecht tussen Trump en Marco Rubio, waarbij Cruz ergens in de trog wat uit beeld is geraakt. Dat kan hem net wat cruciale procenten schelen.

Rubio maakt dinsdag met name in het zuiden weinig kans, maar hoopt met zijn aanvallen de basis te leggen voor de rest van het land en de rest van de race. Hij verlaagde zich dit weekend ('Ik had gehoopt dat deze campagne alleen over de inhoud zou gaan') tot het niveau van Donald Trump, die hem structureel 'kleine Marco' noemt. In een reactie daarop suggereerde Rubio dat Trump tijdens het debat in zijn broek had geplast. Rubio zei ook dat Trump dan misschien wel groter was dan hij, maar voor een grote man wel kleine handen had.

'En je weet wat ze zeggen over mannen met kleine handen', zei hij tijdens een toespraak in Virginia. Verbaasd gelach. 'Je kunt ze niet vertrouwen!'

Ondanks de scheldpartijen werd Trump weer wat salonfähiger. Hij kreeg zondag een aanbeveling van Jeff Sessions, de rechtse senator uit Alabama, bekend van zijn verzet tegen amnestie voor illegalen.

Het was de eerste steun van een zittende senator, nadat Trump vrijdag al een aanbeveling kreeg van Chris Christie, de gouverneur van New Jersey die twee weken geleden uit de presidentsrace stapte.

Rubio moet vooral zien te overleven op dinsdag. Hij hangt rond de 20 procent, en dat is in veel staten een cruciaal percentage. Om de gedelegeerden te verdienen die nodig zijn voor de nominatie moet een kandidaat boven die drempel uitkomen (in twee staten ligt de drempel bij 15 procent), anders komt hij met lege handen te staan.

Lees hier het Nieuwsbericht over Trump en zijn worsteling met de steun van de Ku Klux Klan.

Drempel

Texas hanteert die drempel, maar is eigenlijk nog strenger. Dinsdag vallen daar 155 gedelegeerden te verdienen van de 1.237 die nodig zijn om de Republikeinse kandidatuur in de wacht te slepen. In elk van de 36 Texaanse districten staan drie gedelegeerden op het spel, en dan in de staat als geheel nog 47.

Zoals het ernaar uitziet (niemand krijgt een absolute meerderheid) krijgt de nummer één in elk district twee gedelegeerden, en de nummer twee één. De andere kandidaten krijgen niets. John Kasich en Ben Carson zijn in de districten dus kansloos, maar Rubio als waarschijnlijke nummer drie dus ook. Alleen in de staat als geheel kan Rubio wat gedelegeerden winnen, als hij tenminste de drempel van 20 procent haalt.

In andere staten zijn de regels weer anders. De verdeling van de gedelegeerden heet proportioneel te zijn, maar is dankzij de drempels bijna nergens echt proportioneel. Dat betekent dat Cruz en Rubio het dinsdag nog lastiger kunnen krijgen dan al op basis van hun gepeilde percentages mag worden verwacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden