Door de ligging is het gevangeniscomplex hard geraakt door orkaan Irma in 2017.

Nieuws gevangenisopstand Sint Maarten

Overvolle cellen, kakkerlakken en wapengeweld: gevangenis Sint Maarten ‘onmenselijk’

Door de ligging is het gevangeniscomplex hard geraakt door orkaan Irma in 2017. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Ondanks afspraken tussen Nederland en Sint Maarten zijn de detentieomstandigheden op het eiland nog steeds ernstig onder de maat. Gedetineerden in gevangenis Point Blanche op Sint Maarten kampen met wapengeweld en ernstige agressie. De gevangenisdirectie erkent de misstanden.

Afgelopen week hielden twee gevangenen twee andere gedetineerden met mes en scheermes gegijzeld. Zij eisten via een video die met een smartphone werd gemaakt 1,5 miljoen dollar losgeld van familie en dreigden de mannen te vermoorden. Medegedetineerden wilden de gevangenisbewaking alarmeren, maar die reageerde niet op de ‘paniekknop’, waardoor de gijzeling tweeënhalf uur standhield. 

In de gevangenis zijn al meerdere keren wapens gevonden, waaronder een pistool. Uit een brief van de gedetineerden aan de gevangenisdirectie, die de Volkskrant kreeg toegespeeld, blijkt naast grote zorgen over de veiligheid ook een gebrek aan personeel en een te groot aantal gedetineerden op cel. Wie geen geld heeft, kan niet naar de tandarts, arts of geestelijke zorg. Er zijn geen faciliteiten om een maaltijd op te warmen of voor recreatie. Daardoor nemen de onderlinge spanningen toe.

In een brief van vier pagina’s beschrijft de voorzitter van de gedetineerdenvereniging dat er niets aan de aanhoudend onveilige situatie verbetert. In een schriftelijke reactie erkent de directeur dat ‘er zaken zijn waaraan gewerkt moet worden’, zoals de (on)veiligheid, overschrijding van het aantal gedetineerden per cel en overlast van duiven en kakkerlakken.

De klachten van de gedetineerden.

Door de onveilige situatie kampt het personeelsbestand met langdurig ziekteverzuim. Sommige personeelsleden komen zonder opgaaf van reden niet opdagen. Van resocialisatie is nauwelijks sprake. Orkaan Irma richtte in augustus 2017 grote schade aan, waardoor een groot deel van de cellen niet bruikbaar is. Daardoor worden gedetineerden soms met een te groot aantal op een cel geplaatst, en worden verdachten die in de gevangenis hun proces zouden moeten afwachten, soms naar huis gestuurd. Goed toezicht op de weggestuurde verdachten ontbreekt. 

De reactie van de gevangenisdirectie.

De Raad voor de Rechtshandhaving concludeerde afgelopen oktober in haar rapport dat Pointe Blanche ‘zowel qua humane detentie als qua werkplek volledig ongeschikt is’. Ook voorzitter Remco Stomp van de Orde van Advocaten op Sint Maarten stelt dat er sprake is van een ‘onaanvaardbare’ situatie. 

De gevangenis Point Blanche. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Uit protest tegen de omstandigheden weigeren de gedetineerden al sinds 23 oktober om hun afval in te zamelen en hun cellen schoon te maken, waardoor het personeel dat nu zelf moet doen en de situatie wegens vuil- en stankoverlast verergert. 

‘Onaanvaardbaar’

Al eerder oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) dat de situatie in gevangenis Point Blanche ‘onmenselijk en onaanvaardbaar’ is, en bepaalde de Raad van Europa dat Nederland zich moet inspannen om de omstandigheden te verbeteren. Maar Nederland legt de verantwoordelijkheid bij het eiland zelf. 

Het ministerie van Justitie op Sint Maarten is bezig met een herstelplan voor de gevangenis. Er worden onder meer extra bewakers opgeleid. Zij moeten stage lopen, maar kunnen dat op het eiland alleen maar in de gevangenis waar zij later gaan werken. 

Door de orkaanschade werden afgelopen september vanuit Bonaire betraliede containers naar de gevangenis gestuurd die extra detentiecapaciteit moeten bewerkstelligen. Het probleem daarbij is echter dat die niet waren getest op orkaanbestendigheid, waardoor ze niet in gebruik konden worden genomen. In totaal zegde Nederland zestien containercellen toe, maar ook daarmee is het capaciteitsprobleem in de gevangenis niet opgelost.

Sinds de orkaanschade herbergt Nederland 31 gedetineerden van Sint Maarten. De kosten van deze opvang – 120 duizend euro per maand – komen voor rekening van Sint Maarten. Gevangenen die na de orkaan op Curaçao waren ondergebracht, nam Curaçao zelf voor zijn rekening.

Acht van de gevangenen die in Nederland zijn ingesloten, zijn inmiddels teruggestuurd. Terugkeer van de overigen is opgeschort omdat Point Blanche volgens minister Dekker van Rechtsbescherming ‘niet naar behoren functioneert’. Hij noemt de voortgang van verbetermaatregelen ‘onvoldoende’.

Volgens Dekker is die verbetering echter ‘een landsaangelegenheid’ en is Sint Maarten als zelfstandig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden zelf verantwoordelijk voor de misstanden in Pointe Blanche. Het College voor de Rechten van de Mens vindt dat Nederland medeverantwoordelijk is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden