Overval op oppositiekrant werpt schaduw over EU-Turkijetop

Onverwacht is het niet, omstreden is het wel. Met de regeringsovername van één van de laatste regeringskritische kranten, Zaman, komt de vrije pers in Turkije, voor zover daar nog sprake van was, nog verder in het gedrang.

Een demonstrant houdt, tijdens een protest buiten het hoofdkantoor van de Turkse krant Zaman, een boord omhoog met daarop de tekst 'vrije pers kan niet monddood gemaakt worden.' Istanbul, 6 maart. Beeld afp

Vrijdag gelastte de rechter de onder bewind plaatsing van het concern Zaman, waartoe naast het vlaggenschip ook de Engelstalige krant Today Zaman en persbureau Cihan behoren. De timing van het vonnis, drie dagen voor de cruciale EU-Turkijetop, zal Brussel de nodige kopzorgen hebben bezorgd. De Europese regeringsleiders willen maandag juist zaken doen met de regering van president Erdogan in het vluchtelingenvraagstuk, en zullen alle tijd die opgaat aan het bespreken van gecensureerde journalisten als verloren beschouwen. Voorzitter van het Europees Parlement Martin Schulz zegde toe de sluiting van Turkijes grootste krant (oplage 650 duizend) maandag te bespreken met de Turkse premier Ahmet Davutoglu, maar de verwachting is dat het vluchtelingenvraagstuk zal prevaleren. Turkijerapporteur namens het Europees Parlement Kati Piri (PvdA): 'Ik vermoed dat het weinig invloed zal hebben.'

Vrijdag rond middernacht forceerde de politie de deur van de redactie, waarna die onder protest werd overgenomen. Hoofdredacteur Abdülhamit Bilici werd ontslagen. Zondag al werd de eerste regeringsvriendelijke editie van Zaman verspreid, met op de voorpagina een breed glimlachende Erdogan. In Istanbul togen enkele duizenden Turken dit weekend naar de redactie, scanderend dat de vrije pers zich niet liet beknotten. De oproerpolitie antwoordde met traangas, waterkanonnen en rubberen kogels.

Gülen-beweging

De breideling van Zaman wordt algemeen gezien als onderdeel van de door Ankara gevoerde campagne tegen de zogeheten Gülen-beweging, waarvan Zaman het huisorgaan was. Die beweging wordt door de regering van Erdogan gezien als terroristisch. Geestelijk leider Fethullah Gülen, die in ballingschap leeft in Pennsylvania (Verenigde Staten), zou via volgelingen in politie, justitie en media de regering hebben willen omverwerpen.

Ook andere, niet Gülen-gelieerde media krijgen te maken met censuur en arrestaties. Vorige week werd de onafhankelijke tv-zender IMC uit de lucht gehaald, naar aanleiding van zijn berichtgeving over de Koerden. Later deze maand staat hoofdredacteur Can Dündar van de linkse krant Cumhuriyet met een collega terecht op verdenking van hulp aan een terroristische organisatie.

Fethullah Gülen. Beeld epa

Mediastilte

Erdogan is al drie jaar bezig de vrije pers monddood te maken, zegt Turkijekenner Erik-Jan Zurcher van de Universiteit Leiden, en de overname van Zaman is daarin een logische stap. 'Er zijn nauwelijks meer kritische media over. Alleen Cumhuriyet, maar dat is klein en vrij elitair. De grote massabladen passen zelfcensuur toe.' Bij grote aanslagen, zoals recent in Ankara, heeft Erdogan met succes een mediastilte afgedwongen. Uit Oost-Turkije, waar de regering oorlog voert tegen de Koerden, mag niet worden bericht.

Verenigen zal dit vonnis de oppositie niet, aldus Zurcher, eerder het omgekeerde. Zaman en de Gülen-beweging hebben Erdogan in diens vroege jaren gesteund, zegt hij, en dat is de rest van de oppositie niet vergeten. 'Ze waren de jachthonden van Erdogan. Dus nu hun krant wordt overgenomen, gaan veel oppositieleden zich daar niet druk over maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden