Overspannen verwachtingen leiden tot domper

Het was een baanbrekend proces, de hoofdverdachte is veroordeeld. Toch blijft onduidelijk welke sporters zijn klanten waren. Dat is geen verrassing.

Op 28 januari begon in Madrid het proces waar velen in de sport reikhalzend naar hadden uitgekeken. Bijna zeven jaar na zijn arrestatie tijdens Operación Puerto zou dopingarts Eufemiano Fuentes, samen met drie ploegleiders (Ignacio Labarta, Vicente Belda en Manolo Saiz) en een andere arts (zijn zus Yolanda), voor de rechter verantwoording afleggen over zijn praktijken. Berichten over wegens doping geschorste sporters komen dagelijks voorbij, maar vrijwel nooit worden artsen, dopingdealers of trainers aangepakt.


In plaats van daar bij stil te staan, leidde de zaak tot overspannen verwachtingen, samen te vatten in één vraag: zou de wereld te horen krijgen welke sporters klant waren van Fuentes en in hoeverre hij een rol heeft gespeeld in de Spaanse sportsuccessen van de laatste jaren?


De arts, liefhebber van aandacht en controverse, heeft die vraag sinds Operación Puerto zelf de wereld in geholpen. We moesten niet denken dat alleen wielrenners zijn illegale bloedbank in Madrid bezochten, zei Fuentes. Hij maakte het concreter op de tweede zittingsdag: 'Ik heb allerlei sporters geholpen: atleten, tennissers, voetballers.' In een land dat de wereld- en Europees kampioen voetbal voorbracht en een tennisser als Rafael Nadal, leidde dat natuurlijk tot de wildste speculaties.


Het zorgde ervoor dat de sportautoriteiten zich tijdens de zaak van hun strengste kant lieten zien. Het internationaal antidopingbureau WADA en het Italiaans Olympisch Comité (CONI) - mede-aanklagers met het Spaanse Openbaar Ministerie - trokken fel van leer tegen Fuentes en co. Ook namen ze soms rechter Patricia Santamaría onder vuur, als die zich naar hun zin te terughoudend opstelde. Zo verzuimde ze Fuentes te vragen naar zijn clientèle.


De boosheid daarover was grotendeels een spel voor de bühne. Als geen ander wisten de advocaten van het WADA en het CONI waarom Santamaría niet geïnteresseerd was in de vraag wie allemaal bij Fuentes kwamen. Omdat doping ten tijde van Fuentes' arrestatie in 2006 niet strafbaar was, stond hij terecht wegens een delict tegen de volksgezondheid. De rechter moest oordelen over wát Fuentes had uitgespookt, en daarbij was het niet van belang met wíe dat gebeurde.


De bij Fuentes in beslag genomen bloedzakken, illegale medicijnen en administratie dienden als bewijs. En omdat de zaak aan het rollen was gebracht door wielrenners, kwamen er slechts wielrenners getuigen. Het bleek ruim voldoende.


Dat Fuentes ineens aanbood al zijn cliënten te identificeren aan de hand van hun codenamen, was vooral een stunt. Hij wist dat de rechter niet buiten de juridische limieten van de zaak zou treden. Of zoals een van de aanklagende partijen het verwoordde: 'De verdediging zit erop te wachten dat ze een fout maakt, om dan het hele proces van tafel te vegen.'


Geen namen dus in de rechtbank. En daarbuiten? In een laboratorium in Barcelona lagen immers 211 bij Fuentes in beslag genomen bloedzakken. Toegang tot die zakken zou, door middel van dna-testen, tot de identificatie van zo'n twintig eigenaren kunnen leiden - de rest is al bekend.


Het WADA en het CONI deden al op de eerste procesdag het verzoek daartoe. Ze moesten tot dinsdag wachten op het antwoord van Santamaría, die besloot dat al het bewijsmateriaal in de zaak vernietigd wordt. Nu het 'wat' (delict tegen de gezondheid) is bestraft, doet het 'wie' (de 'patiënt') er niet toe, vindt ze. Dus prevaleert de privacy van de betrokkenen.


Het Spaanse antidopingbureau heeft beroep aangetekend, maar voorlopig is Operación Puerto teleurstellend geëindigd voor wie hoopte dat er grote namen of clubs bekend zouden worden. Naar aanleiding van de publiciteit rondom de zaak werden nog vier Fuentes-klanten geïdentificeerd: Luis León Sánchez, Mario Cipollini, Pipe Gómez en voetbalclub Real Sociedad. Daar bleef het bij.


Wie realistischer verwachtingen had, kan het ook anders bekijken. De Duitse dopingarts Choina, met wie Fuentes samenwerkte, kreeg in eigen land slechts een boete. De Belgische arts Geert Leinders, door Raborenners geïdentificeerd als de man die betrokken was bij doping in de ploeg, heeft nog nooit hoeven voorkomen.


Het duurde lang, en ging erg langzaam, maar Spanje heeft de leider van een van de grootste dopingnetwerken van Europa wel aangeklaagd, en veroordeeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden